ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުނު ތާރީޚް: 17 މެއި 2010 | އިސްލާހުތަކުގެ އަދަދު: 18 (ޤާނޫނަށް 18 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނާ ހަމައަށް އަދާހަމަކޮށްފައި) | 18 ވަނަ އިޞްލާޙަށް އަަމަލުކުރަން ފެށި ތާރީޚް: 14 މެއި 2026

J_I_2010_7_islaahuthakaaeku furihamakurevifa_upto 16th Amendment

J_I_2010_7_islaahuthah vakin faahagakurevifa_upto 16th Amendment

ބާބުތައް

އެއްވަނަ ބާބު:  ޢާންމު މާއްދާތައް

ތަޢާރުފާއި ނަން: 1. (ހ) މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 8 ވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމަށްޓަކައި އުފައްދަންޖެހޭ އިދާރާތަކާއި މަޤާމުތަކާއި ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކާއި ކޮމިޓީތައް އުފައްދައި، އެ އިދާރާތަކާއި މަޤާމުތަކާއި ކައުންސިލްތަކާއި ކޮމިޓީތަކުގެ ސިފަތަކާއި، އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައަޅައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމާބެހޭ އެންމެހައި އުޞޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.(ށ) މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

މާއްދާ 1. ތަޢާރުފާއި ނަން

ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުމުގެ ބޭނުން: 2. ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުމުގެ ބޭނުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ކަންކަން، ދީމިޤްރާޠީ އަދި ޖަވާބުދާރީވަނިވި އުޞޫލުން ރައްޔިތުން އަމިއްލައަށް ނިންމުމަށް މަގުފަހިކޮށް، އިޖްތިމާޢީ ގޮތުންނާއި، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުންނާއި، ޘަޤާފީ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށް، ރައްޔިތުން ބާރުވެރިކޮށް، ރައްޔިތުންނާ އެންމެ ގާތުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޚިދުމަތް ލިބޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި އަމާން ވެއްޓެއް ޤާއިމްކުރުމެވެ.

މާއްދާ 2. ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުމުގެ ބޭނުން                                     

ދެވަނަ ބާބު: ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް

އިދާރީ ދާއިރާތައް އުފެއްދުން: 3. (ހ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ 21 އިދާރީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޝަރުޠު ހަމަވާ އިދާރީ ދާއިރާތައް ފިޔަވައި، އެހެން ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަށެއް ހިންގުމަށްޓަކައި، އެއިން ކޮންމެ ރަށެއްގައި ރަށު ކައުންސިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ.(ށ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ 21 އިދާރީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޝަރުޠު ހަމަވާ ތަންތަނުގައި މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީ ކައުންސިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ.(ނ) އެއްވެސް އިޤްތިޞާދީ ސިޔާސަތެއް ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ސިޔާސަތެއް ނުވަތަ އިދާރީ ހިންގުމުގެ ސިޔާސަތެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސިޔާސަތެއް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ނުވަތަ އެފަދަ ސިޔާސަތެއްގެ މަޤްޞަދަށްޓަކައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއްވެސް އިދާރީ ދާއިރާއެއް އެހެން އިދާރީ ދާއިރާއަކާ ގުޅުވާލެވޭނީ، ނުވަތަ އެއްކުރެވޭނީ، ނުވަތަ އެއްވެސް އިދާރީ ދާއިރާއެއް އެހެން އިދާރީ ދާއިރާއަކާ އެކުގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ލާޒިމްކުރެވޭނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.(ރ) ރަށު ކައުންސިލަކުން ޖަވާބުދާރީވާ އަދި ރިޕޯޓުކުރާ ރަސްމީ ފަރާތަކީ، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއެވެ.(ބ) މި މާއްދާގެ (ރ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ ކައުންސިލެއް ހިމެނޭ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް އެ ކައުންސިލުން ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭނެއެވެ.

މާއްދާ 3. އިދާރީ ދާއިރާތައް އުފެއްދުން

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ބެހިފައިވާގޮތް: 4. މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމަށްޓަކައި އިދާރީ ދާއިރާތައް ބެހިގެންވަނީ އަތޮޅު ދާއިރާތަކާއި މާލޭ ދާއިރާގެ މައްޗަށެވެ.އަތޮޅު ދާއިރާތައް: 4 (ހ) (1) ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި (ހއ. އަތޮޅު) (2) ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި (ހދ. އަތޮޅު) (3) މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރި (ށ. އަތޮޅު) (4) މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި (ނ. އަތޮޅު) (5) މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރި (ރ. އަތޮޅު) (6) މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި (ބ. އަތޮޅު) (7) ފާދިއްޕޮޅު (ޅ. އަތޮޅު) (8) މާލެއަތޮޅު (ކ. އަތޮޅު) (9) އަރިއަތޮޅު އުތުރުބުރި (އއ. އަތޮޅު) (10) އަރިއަތޮޅު ދެކުނުބުރި (އދ. އަތޮޅު) (11) ފެލިދެއަތޮޅު (ވ. އަތޮޅު) (12) މުލަކަތޮޅު (މ. އަތޮޅު) (13) ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި (ފ. އަތޮޅު) (14) ނިލަންދެއަތޮޅު ދެކުނުބުރި (ދ. އަތޮޅު) (15) ކޮޅުމަޑުލު (ތ. އަތޮޅު) (16) ހައްދުންމަތި (ލ. އަތޮޅު) (17) ހުވަދުއަތޮޅު އުތުރުބުރި (ގއ. އަތޮޅު) (18) ހުވަދުއަތޮޅު ދެކުނުބުރި (ގދ. އަތޮޅު) (19) ފުވައްމުލައް (ޏ. އަތޮޅު) (20) އައްޑުއަތޮޅު (ސ. އަތޮޅު)މާލެ ދާއިރާ: 4 (ށ) އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލޭގެ ދާއިރާގައި ހިމެނެނީ މާލެ، ވިލިނގިލި އަދި ހުޅުމާލެއެވެ.

މާއްދާ 4. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ބެހިފައިވާގޮތް

އަތޮޅުތަކުގެ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ މަރުކަޒީ ރަށް ކަނޑައެޅުން: 5. (ހ) މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށް މަރުކަޒީ ރަށެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.(ށ) މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އިދާރީ ދާއިރާގެ މަރުކަޒީ ރަށްކަމަށް ބަލާނީ 7 އޯގަސްޓް 2008 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުނުއިރު އެއަތޮޅުތަކުގައި އަތޮޅުވެރިކަންކުރަމުންއައި ރަށްތަކަށެވެ. ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން އެ އަތޮޅެއްގެ މަރުކަޒީ ރަށްކަމުގައި ކަނޑައަޅާ ރަށަކަށެވެ.

މާއްދާ 5. އަތޮޅުތަކުގެ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ މަރުކަޒީ ރަށް ކަނޑައެޅުން

ތިންވަނަ ބާބު: އަތޮޅު ކައުންސިލް - އުވާލާފައި

އަތޮޅު ކައުންސިލް: 6. (ހ) މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއެއް ހިންގަންވާނީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ އިދާރީ ދާއިރާ ހިންގުމަށް އިންތިޚާބުކުރާ އަތޮޅު ކައުންސިލުންނެވެ.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަތޮޅު ކައުންސިލަކީ، އެ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތެވެ.(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އިދާރީ ދާއިރާއެއް އެކުލެވިގެންވަނީ، މީހުން ދިރިއުޅޭ އެންމެ ރަށެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށްވެފައި، އެ ރަށަކީ މި ޤާނޫނުގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ލިބި، ސިޓީ ކައުންސިލެއް ޤާއިމުވެފައިވާ ރަށެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއް ހިންގާނީ، އެ ރަށެއްގައި ޤާއިމުވެފައިވާ ސިޓީ ކައުންސިލުންނެވެ. އެ ޙާލަތުގައި އެ ސިޓީ ކައުންސިލަކީ، އެ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތެވެ.

މާއްދާ 6. އަތޮޅު ކައުންސިލް

ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު: 7. މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް ޤާއިމްކުރެވޭ އަތޮޅު ކައުންސިލަކީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާލިބިގަތުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އަދި އަމިއްލަ ނަމުގައި މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ.

މާއްދާ 7. ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު

އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް: 8. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާއެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއް ހިންގައި، އެ ދާއިރާ ތަރައްޤީކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.(ށ) ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ރަށްރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންތަކަށާއި މުޅި އިދާރީ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރޭވުމުގައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ދިނުން.(ނ) ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ވިލަރެސްކުރުމާއި އެ ކައުންސިލްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބެލުން.(ރ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަތޮޅު ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި، މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި އެކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ ކަންތައްތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޕްލޭންތައް ހެދުމާއި، ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރުމާއި، ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ތަންފީޛުކުރުމުގެ ކަންތައްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބަލައި، އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި އެކަށައަޅަންޖެހޭ ސިޔާސަތުތައް އެކަށައެޅުމާއި އެސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމާއި އެއާގުޅޭ ގަވާއިދު ހެދުން.(ބ) އިދާރީ ދާއިރާގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމުން.(ޅ) އިދާރީ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ މާލިއްޔަތާއި އެންމެހައި ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުން.(ކ)މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި ބިންބިމާއި ފަރާއި ފަޅު ހޯދުމާއި، މިފަދަ ތަންތަން އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި ދިނުމާއި، މިފަދަ ތަންތަނުގައި އިންވެސްޓްކުރުމާއި އަދި މި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި މިލްކުކުރުން.(އ) އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި އުފުލޭ އަދި ނުއުފުލޭ މުދާ ހޯދުމާއި މިލްކުކުރުމާއި ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ މިފަދަ ތަކެތި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެހެން ފަރާތްފަރާތައް ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ދޫކުރުން.(ވ) ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މާލީ އިދާރާތަކުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގުމާއި، އެފަދަ ދަރަނިތަކުގެ ޙިމާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލްގެ އެކިއެކި މާލީ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތަކާއި މިލްކިއްޔާތުތައް ދަރަނި ދޫކުރާ ފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުމާއި ތަފާތު އެކި ކަންކަމަށް ފަންޑު އުފެއްދުން.(މ) ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މުނިސިޕަލް ބޮންޑާއި، ބިލާއި މުނިސިޕަލް ސެކިއުރިޓީ ފަދަ އެކިއެކި މާލީ ސެކިއުރިޓީތައް އެކަށައަޅައި، އެފަދަ ސެކިއުރިޓީތައް ސްޓޮކް އެކްސްޗޭންޖް މެދުވެރިކޮށް ވިއްކުން.(ފ) އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެކިފަރާތްތަކާއެކު އެގްރީމެންޓްކޮށް ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތުކުރުން.(ދ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ފަތުރުވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމާއި އެހެނިހެން ޞިނާޢަތުތައް ކުރިއެރުވުމަށް އެހީތެރިވެދީ މަސައްކަތްކުރުން.(ތ) އަތޮޅު ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި ކައުންސިލް މެދުވެރިވެގެން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ ކަނޑައެޅުމާއި ފީ ނެގުން.(ލ) މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުން.(ގ) ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައާއި ކައުންސިލްގެ ނަން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ކުރީގެ ކައުންސިލުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ޒިންމާ އުފުލުން.(ޏ) ކައުންސިލަށް ނިސްބަތްވާ ސިއްކަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު ބޭނުންކުރުން.(ސ) ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ހިންގުން.(ޑ) ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ކަންކަން ކުރުން.(ޒ) ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރާ މިންވަރު ބެލުން.(ޓ) ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކަށް ދޭންވާ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.(ޔ) ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލެއްގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ނުހިމެނޭ ފަޅުރަށްރަށް، ބެލެހެއްޓުމަށާއި އިޤްތިޞާދީ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި އެ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކާ ޙަވާލުކުރުން.(ޕ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބަލައި، ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން. (ޖ) ކައުންސިލްތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ސިޔާސަތުތަކާ ގުޅޭ އުޞޫލުތަކާއި ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ފާސްކޮށް އެ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުން.(ޗ) ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި އެކިއެކި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.

މާއްދާ 8. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް 

އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ބާރު ހިނގާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށްތަކާއި ފަޅުތައް: 1-8. (ހ) މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާހިނދަކު، އަތޮޅު ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަޅުރަށްތަކާއި، ފަޅުތަކުގެ ތެރެއިން، ރަށު ކައުންސިލާއި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ އެންމެހައި ފަޅުރަށްތަކާއި ފަޅުތަކުގެ މިލްކުވެރި ފަރާތަކީ ދައުލަތެވެ.(ށ) އަތޮޅު ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަޅުރަށްތަކާއި، ފަޅުތައް ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ބޭނުންކުރަންވާނީ ނުވަތަ ތަރައްޤީކުރަންވާނީ ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށް ނުވަތަ ވަރުވާއަށް ދޫކުރަންވާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހުގައެވެ.(ނ) އަތޮޅު ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށްތަކާއި ފަޅުތަކުގެ ތެރެއިން، ސިޓީ ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ނުހިމެނޭ ފަޅުރަށްރަށް ބަލަހައްޓާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލުންނެވެ. އަދި އިޤްތިޞާދީ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި އެ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށެއް ނުވަތަ ފަޅެއް އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ރަށު ކައުންސިލަކާ ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުކުރަންވާނީ ސަރުކާރުން އެކަމަށް ކަނޑައަޅާ ވުޒާރާގެ ހުއްދަ ލިޔުމުން ހޯދުމަށް ފަހުގައެވެ.(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުއްދަ ހޯދުމަށް ކައުންސިލުން އެދޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ލަސްވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ލިޔުމުން ޖަވާބުދޭންވާނެއެވެ. އަދި ސަރުކާރުން ނުވަތަ އަތޮޅު ކައުންސިލުން އެދޭ ހުއްދަ ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ނުދޭން ނިންމާނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބުތައް އެ ލިޔުމުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ވަކި ޖަވާބެއް ނުލިބޭނަމަ އެދިފައިވާ ހުއްދައެއް ލިބުނީ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.(ބ) އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ބާރު ހިނގާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަޅުރަށްތަކާއި، ފަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަތޮޅު ކައުންސިލްއާއި، ސަރުކާރުން މި މާއްދާގެ ދަށުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ވާންވާނީ، އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންގެ ލާބަޔަށް އިސްކަންދީގެން ނިންމާ ނިންމުންތަކެއް ކަމުގައެވެ.

މާއްދާ 1-8 އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ބާރު ހިނގާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށްތަކާއި ފަޅުތައް

އަތޮޅު ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް: 9. މި ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އަންނަނިވި ޚިދުމަތްތައް އަތޮޅު ކައުންސިލުން ދޭންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ފައިސާއާއި އެހެނިހެން ވަސީލަތްތައް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.(ހ) އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން އެއް ރަށަށްވުރެ ގިނަ ރަށްރަށަށް ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތަކާއި އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން އަތޮޅު ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތައްކުރުން.(ށ) ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކާއި އެކިއެކި އޮފީސްތަކުން ރައްޔިތުންނަށް ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން، އެ މިނިސްޓްރީތަކާއި އޮފީސްތަކުން އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް މެދުވެރިކޮށް އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ދޭން ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.(ނ) އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހުންނަ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް ބޭނުންވާނެ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.(ރ) އިދާރީ ދާއިރާގެ އެންމެހައި ރަށްރަށާއި ބިންބިމުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވައި، އެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމާއި، ބިމާބެހޭ ޤައުމީ ދަފްތަރު އެކުލަވައި ބަލަހައްޓާ އިދާރާއަށް ބޭނުންވާނެ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން.(ބ) ރަށު ކައުންސިލްތަކަށް ބޭނުންވާ ފަންނީ އަދި މާލީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިވުން. (ޅ) ރަށު ކައުންސިލްތަކަށް ބޭނުންވާ ލަފާ ދިނުން.(ކ) އިދާރީ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައި ހިމެނޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ވަކި ރަށު ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުނުކޮށް ހުންނަ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުން.(އ) ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.

މާއްދާ 9. އަތޮޅު ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް

މުޅި އިދާރީ ދާއިރާގެ ލާބައާއި މަންފާއަށް މަސައްކަތްކުރުން: 10. މި ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ކައުންސިލުން ބޭނުންކުރަންވާނީ، މުޅި އިދާރީ ދާއިރާގެ ލާބައާއި މަންފާއަށެވެ.

މާއްދާ 10. މުޅި އިދާރީ ދާއިރާގެ ލާބައާއި މަންފާއަށް މަސައްކަތްކުރުން

އަތޮޅު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް: 11. އަތޮޅު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވަނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިންނެވެ. (ހ) އެ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ ސަރަޙައްދުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ސިއްރު ވޯޓަކުން ނަގާ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސް؛ (ށ) އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ކޮންމެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަދި؛ (ނ) އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ސިޓީއެއް ހިމެނޭނަމަ އެ ސިޓީއެއްގެ މޭޔަރުގެ މައްޗަށެވެ.

މާއްދާ 11. އަތޮޅު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް

އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު: 12. (ހ) އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރަކީ ކައުންސިލް އިންތިޚާބުވި ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ. ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އައު ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ. (ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އިންތިޚާބުކުރެވޭ އައު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ގުނަން ފަށާނީ ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

މާއްދާ 12. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު

މެންބަރުންގެ ހުވައި: 13. ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންނަށް އެމީހުންގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވޭނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުވައި ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

މާއްދާ 13. މެންބަރުންގެ ހުވައި

ސިވިލް ސަރވިސްގެ ވަޒީފާއެއްގައި ހުރި މީހަކު އިދާރީ ދާއިރާއަށް ކުރިމަތިލުން: 14. މި ޤާނޫނުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ މަޤާމުތަކަށް ސިވިލް ސަރވިސްގެ ވަޒީފާއެއްގައި ހުރި މީހަކަށް ކުރިމަތި ލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެކުރިމަތިލި މަޤާމަށް އިންތިޚާބުވެއްޖެނަމަ ސިވިލް ސަރވިސްގެ ވަޒީފާއިން އިސްތިޢުފާ ދޭންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 14. ސިވިލް ސަރވިސްގެ ވަޒީފާއެއްގައި ހުރި މީހަކު އިދާރީ ދާއިރާއަށް ކުރިމަތިލުން

އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުން ބައި - އިލެކްޝަން ބޭއްވުން: 15. (ހ) ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 183&nbsp;(ސަތޭކައަށްޑިހަތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(ނ) މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލެއްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވިއިރު އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ބާކީ އޮތީ، 548 (ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސްއަށެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ ހުސްވި މަޤާމަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ. (ރ) ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ބައި-އިލެކްޝަނަކުން އެ މަޤާމަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ ފަރާތަކަށް ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރެވޭނީ، އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވަންދެނެވެ.

މާއްދާ 15. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުން ބައި - އިލެކްޝަން ބޭއްވުން

އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރިޔާސަތު: 16. (ހ) އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސެވެ. ރައީސް ނެތް ޙާލަތުގައި ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޚާބުކުރާ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސެވެ.(ށ) އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެ ކައުންސިލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.(ނ) އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެފަދައިން އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވާއިރު، އެ ކައުންސިލްގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވެފައިވާނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 16. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރިޔާސަތު

އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް: 17. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. (ހ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ތަންފީޛުކުރުން؛ (ށ) ކައުންސިލްގެ ހިންގުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛ (ނ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ކައުންސިލުން އެކަށައަޅާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭންގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރެވޭނެ ގޮތަށް އިދާރާގެ މަސައްކަތްތައް ބައްޓަންކުރުން؛ (ރ) ކައުންސިލްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން އިދާރާގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލައި، ޑިވިޜަންތަކާއި ސެކްޝަންތަކާއި ޔުނިޓުތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛ (ބ) ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ގަވާއިދުން ބޭއްވުމާއި ޖަލްސާތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން؛ (ޅ) ކައުންސިލްގެ ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދަނީ ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންތޯ ބެލުން؛ (ކ) ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަން ލާޒިމުކުރާ ޕްލޭންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުމާއި، ޢާންމުކުރަންޖެހޭ ނިންމުންތައް ޢާންމުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުން؛ (އ) ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނުގައި ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރުން؛ (ވ) ކައުންސިލް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުން؛ (މ) ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާތަކާއި ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާދާރުވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަދާކުރަމުންދާކަން ކަށަވަރުކުރުން؛(ފ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޒިންމާތަކާ ގުޅިގެން ރައްޔިތުންނަށާއި، މަސްއޫލު އިދާރާތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުން؛ އަދި (ދ) ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

މާއްދާ 17. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް

އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ ވާޖިބުތައް: 18. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. (ހ) ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތާ ބެހޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް އެހީތެރިވެދިނުން. (ށ) އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އޭނާ ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ ޢުޛުރުވެރިވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އެމަޤާމު ހުސްވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ވަގުތީގޮތުން އަދާކުރާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސާ ޙަވާލުކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައްވެސް އޭނާ އަދާކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 18. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ ވާޖިބުތައް

އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު: 19. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. (ހ) ކައުންސިލްގެ މެންބަރު ނިސްބަތްވާ ރަށާއި އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތައް ކައުންސިލްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމާއި، އެކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛ (ށ) ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތަކުގައި ބައިވެރިވުން؛ (ނ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުން؛ (ރ) ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަންޖެހޭ ޕްލޭންތަކާއި އަހަރީ މަސައްކަތު ތާވަލާއި އަހަރީ ބަޖެޓާއި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވުން؛ އަދި (ބ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅިގެން އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ޙަވާލުކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުން.

މާއްދާ 19. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު

ހަތަރުވަނަ ބާބު: ރަށު ކައުންސިލް

ރަށު ކައުންސިލް: 20. ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލެއް ޤާއިމްކުރެވިފައިނުވާ ކޮންމެ ރަށެއް ހިންގާނީ އެކަމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރާ ރަށު ކައުންސިލަކުންނެވެ.

މާއްދާ 20. ރަށު ކައުންސިލް

ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު: 21. މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް ޤާއިމްކުރެވޭ ރަށު ކައުންސިލަކީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާލިބިގަތުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އަދި އަމިއްލަ ނަމުގައި މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ.

މާއްދާ 21. ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު

ރަށު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް: 22. ރަށު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ) ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާއި އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށް ހިންގައި، ރަށް ތަރައްޤީކޮށް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.(ށ) ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން އެކުލަވާލައި، ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ފޮނުވުމާއި، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން އެކުލަވާލައި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ފާސްކުރުމަށް ފޮނުވުން.(ނ) ރަށު ކައުންސިލުން އެކުލަވާލައި، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަށް ފޮނުވާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިގެން ސަރުކާރުން އެކަށައަޅާ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރެއިން ރަށު ކައުންސިލުން ތަންފީޛުކުރުމަށް ރަށު ކައުންސިލާ ސަރުކާރުން ޙަވާލުކުރާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ތަންފީޛުކުރުން.(ރ) ތަރައްޤީގެ އެކިއެކި މަޝްރޫޢުތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބެލުމުގައި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކަށާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އެހީތެރިވެދީ، ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ޖަވާބުދާރީވެ، މިނިސްޓްރީތަކުންނާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ގަވާއިދުން ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުން.(ބ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަށު ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ރަށު ފެންވަރުގައި އެކަށައަޅަންޖެހޭ ސިޔާސަތުތައް އެކަށައަޅައި، އެއާގުޅޭ ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން.(ޅ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަށު ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި، މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ރަށު ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމުން.(ކ) ރަށު ރައްޔިތުންގެ މާލިއްޔަތާއި އެންމެހައި ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުން.(އ) ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކޮށްފައިވާ ރަށުގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާއި ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި ބިންބިމާއި ފަރާއި ފަޅު ހޯދުމާއި މިލްކުކުރުމާއި އަދި މިފަދަ ތަންތަން އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި އަދި މިފަދަ ތަންތަނުގައި އިންވެސްޓްކުރުމާއި މިފަދަ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި މިލްކުކުރުން.(ވ) ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ ބިމާއި، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލާ ޙަވާލުކުރާ އެނޫންވެސް ބިން، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކުރާ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާއި އެ ރަށެއްގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބޭނުންކުރުމާއި ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި ދިނުން.(މ)	އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި އުފުލޭ އަދި ނުއުފުލޭ މުދާ ހޯދުމާއި މިލްކުކުރުމާއި ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިހުންނަ މިފަދަ ތަކެތި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެހެންފަރާތް ފަރާތަށް ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ދޫކުރުން.&nbsp;(ފ) ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މާލީ އިދާރާތަކުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގުމާއި އެފަދަ ދަރަނިތަކުގެ ޙިމާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލްގެ އެކިއެކި މާލީ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތަކާއި މިލްކިއްޔާތުތައް ދަރަނި ދޫކުރާފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުމާއި ތަފާތު އެކި ކަންކަމަށް ފަންޑު އުފެއްދުން.(ދ) ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައާއި ކައުންސިލްގެ ނަން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ކުރީގެ ކައުންސިލުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ޒިންމާ އުފުލުން.(ތ) ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި ކައުންސިލް މެދުވެރިވެގެން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ ކަނޑައެޅުމާއި ފީނެގުން.(ލ) މީހުންގެ އަމިއްލަ ބިންތަކާއި މުދާ ޢާންމު ބޭނުމަކަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ނަގަންޖެހިއްޖެނަމަ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަދުލުވެރި ބަދަލު ދިނުމަށްފަހު އެފަދަ ތަންތަން ނެގުން.(ގ) ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ޚިދުމަތް ދެވޭ ތަންތަނާއި ކައުންސިލްގެ އުޅަނދުފަހަރާއި ރަށުގެ މަގުތަކާއި، ޕާކު ފަދަ ޢާންމު ތަންތަނަށް ނަން ދިނުމާއި ނަން ބަދަލުކުރުން.(ޏ) ރަށްރަށުގެ މަގާއި ޕާކުތަކާއި މައިދާން ފަދަ ތަންތަން ވަގުތީގޮތުން ނުވަތަ ދާއިމީގޮތުން ހުޅުވުމާއި ބަންދުކުރުން.(ސ) ރަށުގައި ހުންނަ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް ބޭނުންވާނޭ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.(ޑ) މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުން.(ޒ) ކައުންސިލަށް ނިސްބަތްވާ ސިއްކަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު ބޭނުންކުރުން.(ޓ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަރާއި، ފަޅުފަދަ ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފައި، އެތަންތަން ބެލެހެއްޓުން.(ޔ) ރަށުގައި އަމާން އަދި ޞުލްޙަވެރި ވެއްޓެއް ޤާއިމްކުރުމަށްޓަކައި ފުލުހުންނާ ގުޅިގެން ކުރެވެންހުރި އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން.(ޕ) ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސަރަޙައްދުގައި ނުވަތަ ކައުންސިލަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިނުވި ނަމަވެސް ކައުންސިލުން ބެލެހެއްޓުމަށް ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރަޙައްދެއްގައި އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭނަމަ، ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް އެކަމެއް ރިޕޯޓުކުރުން.(ޖ) ރަށު ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ހިންގުން.(ޗ) ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ކަންކަން ކުރުން.(ހހ) ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކަށް ދޭންވާ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.<s>(ހށ) މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފާސްކުރާ ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނާއި ކައުންސިލްތަކުން އެކުލަވާލާ އެ ރަށެއްގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ރަށެއްގެ ބިން ބޭނުންކުރުން.</s>މި ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު 9 ވަނަ އިޞްލާޙުން (ހށ) ވަނީ އުނިކުރެވިފައި.(ހނ) ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އަގުގެ ގޮތުން 5 (ފަހެއް) މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ދަށުގެ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތައް ނުވަތަ ޤައުމީ އިދާރާތަކުން މި ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމާއި، ސަރުކާރުން ހިންގާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ބަލަހައްޓައި، އެ މަޝްރޫޢުތައް ހިނގަމުންދާގޮތް ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ތާވަލަކާ އެއްގޮތަށް ސަރުކާރަށް އަންގަމުން ގެންދިއުން.(ހރ) ރަށު ފެންވަރުގައި ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށް ދިނުމަށްޓަކައި، ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެކި ފަރާތްތަކާއެކު އެގްރީމަންޓްކޮށް ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްކުރުން.(ހބ) ރަށުގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ބިދޭސީންގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް، އެ ބިދޭސީންގެ ދަފްތަރު އެކުލަވާލައި ބަލަހައްޓައި، އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް ޤައުމީ އިދާރާއާ ގުޅިގެން އަޅައި، އަހަރަކު އެއްފަހަރު ކަމާގުޅޭ އިދާރާއަށް ރިޕޯޓު ފޮނުވުން.(ހޅ) ރަށުގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ޚާއްޞަ އެހީތެރިކަމާއި ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ޙާލަތު އެނގޭނެ ދަފްތަރެއް އެކުލަވާލައި، ކޮންމެ 4 މަހުން 1 މަހު އެފަރާތްތަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ޙާލަތު ބަލައި، ކަމާބެހޭ ޤައުމީ އިދާރާތަކަށް ރިޕޯޓުކުރުން.(ހކ) ކައުންސިލްތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ސިޔާސަތުތަކާ ގުޅޭ އުޞޫލުތަކާއި ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ފާސްކޮށް އެ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުން.ކައުންސިލްތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ސިޔާސަތުތަކާ ގުޅޭ އުޞޫލުތަކާއި ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ފާސްކޮށް އެ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުން.(ހއ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބަލައި، ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.(ހވ) ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި އެކިއެކި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.

މާއްދާ 22. ރަށު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް

ރަށު ކައުންސިލުން ދޭ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް: 23. (ހ) މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ކައުންސިލެއް ނިސްބަތްވާ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ރަށު ކައުންސިލުން ދޭންވާނެއެވެ.(1) ރަށުގެ މަގު ހެދުމާއި މަގުތައް މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.(2) އެކަށީގެންވާ ރައްކާތެރިގޮތުގައި ރައްޔިތުންނަށް އުނދަގޫ ނުފޯރާނެ ގޮތެއްގެމަތިން ރަށު ފެންވަރުގައި ކުނި ނައްތާލުން.(3) ބަނދަރު މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި ރަށުގެ ފާލަމާއި ފެރީ ޓާރމިނަލް ހަދައި ހިންގުން.(4) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށް ގިރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި ރަށުގެ އެއްގަމުތޮއްޓާއި ކަނޑު ތޮށިގަނޑު މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.(5) މި ޤާނޫނާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.(6) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރައިމަރީ ހެލްތް ކެއަރއާއި ޞިއްޙީ ރައްކާތެރިކަމާގުޅޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.(7) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރީ ސްކޫލްގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާއި، ބޮޑެތި މީހުންގެ ތަޢުލީމީ އަދި ފަންނީ ފެންވަރުމަތި ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުން.(8) ރަށުގެ ލައިބްރަރީ ހިންގުމާއި ރަށުގެ ރަސްމީ ލިޔުންތައް އަރުޝީފުކުރުމާއި ރަށުގެ ތާރީޚީ އަދި ޤަދީމީ ލިޔެކިޔުންތައް ރައްކާތެރިކަމާއެކު، ލައިބްރަރީގައި ބެލެހެއްޓުމާއި ޒަމާނީ އެކިއެކި ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި ލައިބްރަރީން އެކިއެކި މަޢުލޫމާތު ލިބޭނޭ އިންތިޒާމު ޤާއިމްކުރުން.(9) އިޖްތިމާޢީ މަރުކަޒުތަކާއި، ކުޅިވަރުކުޅޭ ޢާންމު ދަނޑުތަކާއި ބިންތައް ބެލެހެއްޓުމާއި ކުޅިވަރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ޢާންމު ޕާކުތަކާއި މުނިފޫހިފިލުވުމާބެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.(10) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޚިދުމަތް ދޭނެ މަރުކަޒު ހިންގުމާއި ގޭތެރޭގައި ހިނގާ އަނިޔާތައް ހުއްޓުވުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި އެފަދަ ޢަމަލުތަކާ ގުޅިގެން އަނިޔާ ލިބޭފަރާތްތަކަށް ޙިމާޔަތްދީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި މުސްކުޅިންނަށާއި ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދީ އެފަދަ މީހުން ބެލެހެއްޓޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރުން.(11) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަދި ރަށުގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ ތަޢާރުޟުނުވާ ގޮތުގެމަތިން، ރަށުން ބިން ދޫކުރުމާއި ބިމާއި ޢިމާރާތް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ގަވާއިދުތަކާއި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކުން ހަދާފައިވާ އެންމެހައި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށުގައި ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓައި އެކިއެކި ފަރާތްފަރާތުން ރަށުގެ ބިމާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގާ ބިމާބެހޭ އެންމެހައި މުޢާމަލާތުތަކުގެ ރެކޯޑުތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާއި މިނޫންވެސް ޤާނޫނުތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބެލެހެއްޓުން.(12) ރަށުގެ ބިންބިމުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވައި އެދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމާއި ބިމާބެހޭ ޤައުމީ ދަފްތަރު އެކުލަވައި ބަލަހައްޓާ އިދާރާއަށް ބޭނުންވާނެ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން.(13) މިސްކިތްތައް ބެލެހެއްޓުން.(14) ޤަބުރުސްތާނު ބެލެހެއްޓުމާއި ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންތައް ކުރެވޭނެ ނިޒާމް ޤާއިމްކޮށްދިނުމާއި، ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސުން.(15) އާސާރީ ތަންތަން ބެލެހެއްޓުމާއި ޘަޤާފީ ކަންކަން ދިރުވައި ދެމެހެއްޓުން.(16) ދީނީ ގޮތުންނާއި ޤައުމީގޮތުން ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ދުވަސްތަކާއި މުނާސަބަތުތައް ފާހަގަކޮށް، ދީނީ އަދި ޤައުމީ އިޙްތިފާލުތައް ބޭއްވުން.(17) މަގުމަތި ކުނިކަހައި ސާފުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުމާއި ރަށުގެ ސާފުތާހިރުކަން ދެމެހެއްޓުމާއި ރަށް ޒީނަތްތެރިކޮށް ބެލެހެއްޓުން.(18) ރޭގަނޑު މަގުމަތި ދިއްލައި ބެލެހެއްޓުން.(19) ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުން.(20) ޤުދުރަތީ ގޮތުންނާއި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ކުރިމަތިވާ އަރައްކާތަކާއި ކާރިސާތަކުގައި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ކާރިސާތަކުން ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށާއި ތައްޔާރުވެތިބުމުގެ އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ފޯރުކޮށްދިނުން.(21) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ފިހާރަތަކާއި ހޮޓާތަކާއި ރެސްޓޯރަންޓުތަކާއި ކެފޭތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތަކާއި ޢާންމު މާރުކޭޓުތަކުގެ ކަންކަން، ހުރޭތޯ ބަލައި، އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅު އެޅުން.(22) މަގުމަތީގައި މީހުން ހިނގައިއުޅުމާއި މަގުމަތީގައި އިންޖީނުލީ އެއްޗެއްސާއި، އިންޖީނުނުލާއެއްޗެތި ދުއްވުމުގެ ކަންކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ޢާންމުންގެ އަތުން ފީނަގައިގެން، އެއްގަމާއި ކަނޑުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.(23) ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކުން ކުރާ ޙުކުމްތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކަށާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިވެދިނުން.(24) ރަށު ކައުންސިލްގެ ބާރުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ރަށު ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި ސަރުކާރުގެ އެކިއެކި ވުޒާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދޫކުރަން ކަނޑައަޅާ ހުއްދަތައް ދޫކުރުމާއި، އެފަދަ ހުއްދަތައް ބާޠިލުކުރުމާއި، ރަޖިސްޓަރީ ހަދައިދިނުމާއި ބާޠިލުކުރުން.(25) އަލަށް އުފަންވާ ކުދިންނާއި މަރުވާ މީހުންގެ ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމާއި ރަށުގެ ތަފާސްހިސާބު ނަގައި ބެލެހެއްޓުމާއި، އެ ރަށެއްގެ ރަޖިސްޓަރީގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ މީސްމީހުންނާއި، ރަށްވެހިނުވެ ދިރިއުޅެމުން ގެންދާ މީހުންގެ ދަފްތަރު ލިޔެ ބެލެހެއްޓުމާއެކު ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން އެ މަޢުލޫމާތު އެ އިދާރާއަކަށް ފޮނުވުން.(26) ރަށު ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭނެކަމަށް އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތްތައް ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި އެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ކައުންސިލްތަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.

މާއްދާ 23. ރަށު ކައުންސިލުން ދޭ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް

ރަށު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާގޮތް: 24. (ހ) ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ރަށްރަށުގެ ރަށު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވަނީ އެ ރަށަކުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ. 2000 (ދެހާސް) މީހުންނަށްވުރެ ކުޑަ އާބާދީއެއް ހިމެނޭ ކޮންމެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރާނީ، ކައުންސިލްގެ ރައީސާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރު ހިމެނޭގޮތުން 3 (ތިނެއް) މެންބަރުންނެވެ. 2000 (ދެހާސް) އަށްވުރެ ބޮޑު އާބާދީއެއް ހިމެނޭ ކޮންމެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރާނީ، ކައުންސިލްގެ ރައީސާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން 5 (ފަހެއް) މެންބަރުންނެވެ.(ށ) މި ޤާނޫނުގެ 5-56 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި 3 (ތިނެއް) ކައުންސިލަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ކައުންސިލްތަކުގައި 1 (އެކެއް) އަންހެން ކައުންސިލަރެއް ހިމެނެންޖެހޭނެއެވެ. އަދި 5 (ފަހެއް) ކައުންސިލަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ކައުންސިލްތަކުގައި 2 (ދޭއް) އަންހެން ކައުންސިލަރުން ހިމެނެންޖެހޭނެއެވެ.

މާއްދާ 24. ރަށު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާގޮތް

ރަށު ކައުންސިލްގެ އިންތިޚާބު: 25. ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުމާބެހޭ އެންމެހައި އިންތިޒާމްތައް މި ޤާނޫނާއި އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނާއި، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހަމަޖައްސާނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ.

މާއްދާ 25. ރަށު ކައުންސިލްގެ އިންތިޚާބު

ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސާއި ނައިބުރައީސް: 26. (ހ) ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ ސަރަޙައްދުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ނަގާ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.(ށ) ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެ ކައުންސިލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.(ނ) އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެފަދައިން އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން&nbsp;30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވާއިރު، އެ ކައުންސިލްގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވެފައިވާނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 26. ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސާއި ނައިބުރައީސް

ރަށު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު: 27. (ހ) ރަށު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރަކީ އެ ކައުންސިލް އިންތިޚާބުވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން މީލާދީ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ. ރަށު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ކުރިން އައު ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ. (ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އިންތިޚާބުކުރެވޭ އައު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ގުނަން ފަށާނީ ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެނެވެ.

މާއްދާ 27. ރަށު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު

މެންބަރުންގެ ހުވައި: 28. ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންނަށް އެމީހުންގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވޭނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުވައި ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

މާއްދާ 28. މެންބަރުންގެ ހުވައި

ރަށު ކައުންސިލްގެ މެމްބަރުކަމުގެ ގޮނޑި ހުސްވުމުން ބައި- އިލެކްޝަން ބޭއްވުން&nbsp;: 29. (ހ) ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 183&nbsp;(ސަތޭކައަށްޑިހަތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(ނ) މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލެއްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވިއިރު އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ބާކީ އޮތީ، 548 (ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސްއަށެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ ހުސްވި މަޤާމަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ. (ރ) މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ކައުންސިލްގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވާ މިންވަރަށް އެ ކައުންސިލްގައި މެންބަރުން ނެތްނަމަ، އެ ކައުންސިލެއްގެ އެންމެ ފަހުން ހުސްވި ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަން މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކައުންސިލްގެ ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިތަކަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(ބ) ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ބައި-އިލެކްޝަނަކުން އެ ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރަކަށް، މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރެވޭނީ، އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވަންދެނެވެ.

މާއްދާ 29. ރަށު ކައުންސިލްގެ މެމްބަރުކަމުގެ ގޮނޑި ހުސްވުމުން ބައި- އިލެކްޝަން ބޭއްވުން 

ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް: 30. ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. (ހ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ތަންފީޛުކުރުން؛ (ށ) ކައުންސިލްގެ ހިންގުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛ (ނ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ކައުންސިލުން އެކަށައަޅާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭންގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރެވޭނެ ގޮތަށް އިދާރާގެ މަސައްކަތްތައް ބައްޓަންކުރުން؛ (ރ) ކައުންސިލްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން އިދާރާގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލައި، ޑިވިޜަންތަކާއި ސެކްޝަންތަކާއި ޔުނިޓުތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛ (ބ) ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ގަވާއިދުން ބޭއްވުމާއި ޖަލްސާތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން؛ (ޅ) ކައުންސިލްގެ ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދަނީ ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންތޯ ބެލުން؛ (ކ) ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަން ލާޒިމުކުރާ ޕްލޭންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުމާއި، ޢާންމުކުރަންޖެހޭ ނިންމުންތައް ޢާންމުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުން؛ (އ) ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނުގައި ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރުން؛ (ވ) ކައުންސިލް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުން؛ (މ) ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާތަކާއި ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާދާރުވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަދާކުރަމުންދާކަން ކަށަވަރުކުރުން؛ (ފ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޒިންމާތަކާ ގުޅިގެން ރައްޔިތުންނަށާއި، މަސްއޫލު އިދާރާތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުން؛ އަދި (ދ) ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

މާއްދާ 30. ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް

ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ ވާޖިބުތައް: 31. ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ) ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތާ ބެހޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް އެހީތެރިވެދިނުން.(ށ) ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އޭނާ ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ ޢުޛުރުވެރިވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އެމަޤާމު ހުސްވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ވަގުތީގޮތުން އަދާކުރާނީ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކައުންސިލްގެ ރައީސް ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސާ ޙަވާލުކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައްވެސް އޭނާ އަދާކުރަންވާނެއެވެ.(ނ) ރަށު ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

މާއްދާ 31. ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ ވާޖިބުތައް

ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު: 32. ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. (ހ) ކައުންސިލްގެ މެންބަރު ނިސްބަތްވާ ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތައް ކައުންސިލްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމާއި، އެކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛ (ށ) ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތަކުގައި ބައިވެރިވުން؛ (ނ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުން؛ (ރ) ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަންޖެހޭ ޕްލޭންތަކާއި އަހަރީ މަސައްކަތު ތާވަލާއި އަހަރީ ބަޖެޓާއި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވުން؛ އަދި (ބ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ގުޅިގެން ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ޙަވާލުކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުން.

މާއްދާ 32. ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު

ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2019 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 8 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 36 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތައް ވަނީ އުނިކުރެވިފައި. އަދި މި މާއްދާތައް އުނިކުރެވުމާ ގުޅިގެން ޤާނޫނުގެ ނަންބަރު ތަރުތީބުކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާ ހިމެނިފައިނުވާތީ، ޤާނޫނުގެ ދެންހުރި މާއްދާތަކުގެ ތަރުތީބަށް އުނިއިތުރެއް ގެނެވިފައިނުވާނެ.

މާއްދާ 33 އިން ފެށިގެން މާއްދާ 36 - އުވާލެވިފައި 

ފަސްވަނަ ބާބު: ސިޓީ ކައުންސިލް

ސިޓީ ކައުންސިލް: 37. ދިވެހިރާއްޖޭގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ރަށެއް ނުވަތަ ސަރަޙައްދަކީ ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަލިބިގެންވާ ރަށެއްކަމަށް ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި އެފަދަ ރަށެއް ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއް ހިންގުމަށް ސިޓީ ކައުންސިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުމާބެހޭ އެންމެހައި އިންތިޒާމުތައް މި ޤާނޫނާއި އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނާއި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހަމަޖައްސާނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ.

މާއްދާ 37. ސިޓީ ކައުންސިލް

ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު: 38. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް ޤާއިމްކުރެވޭ ސިޓީ ކައުންސިލަކީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާލިބިގަތުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އަދި އަމިއްލަ ނަމުގައި މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ.

މާއްދާ 38. ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު

ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބާުރުތައް: 39. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ) ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީއާއި ސިޓީގައި ހިމެނޭ އަވަށްތައް ހިންގައި، ތަރައްޤީކޮށް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.(ށ) މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފާސްކުރާ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރޭވުމާއި ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރުމާއި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ތަންފީޛުކުރުން.(ނ) ތަރައްޤީގެ އެކިއެކި މަޝްރޫޢުތައް ރާވައި ހިންގުމުގައި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކަށް ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ލަފަޔާއި މަޝްވަރާ ދިނުމާއި، ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކުން ކައުންސިލްގައި ހިންގާ މަޝްރޫޢުތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބެލުމުގައި އެހީތެރިވެދީ، އެމިނިސްޓްރީތަކަށް ޖަވާބުދާރީވެ، އެމިނިސްޓްރީތަކުން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ގަވާއިދުން ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުން.(ރ) އަވަށު އޮފީސްތަކުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ވިލަރެސްކުރުމާއި އެ އޮފީސްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބެލުން.(ބ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި އެކަށައަޅަންޖެހޭ ސިޔާސަތުތައް އެކަށައެޅުމާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި އެ ގަވާއިދުތައް ހިންގުން.(ޅ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި، މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ދާއިރާގެ ރަށްވެހިންގެ ނަމުގައި ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމުން.(ކ) ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކޮށްފައިވާ ސިޓީގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާއި ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ، އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި ބިންބިމާއި ފަރާއި ފަޅު ހޯދުމާއި، މިފަދަ ތަންތަން އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި، ދިނުމާއި އަދި މިފަދަ ތަންތަނުގައި އިންވެސްޓްކުރުމާއި އަދި މި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި މިލްކުކުރުން.(އ) އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި، އުފުލޭ އަދި ނުއުފުލޭ މުދާ ހޯދުމާއި މިލްކުކުރުމާއި ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ މިފަދަ ތަކެތި އެހެން ފަރާތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި ދިނުން.(ވ) ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މާލީ އިދާރާތަކުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގުމާއި އެފަދަ ދަރަނިތަކުގެ ޙިމާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލްގެ އެކިއެކި މާލީ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތަކާއި މިލްކިއްޔާތުތައް ދަރަނި ދޫކުރާ ފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުމާއި ތަފާތު އެކި ކަންކަމަށް ފަންޑު އުފެއްދުން.(މ) ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މުނިސިޕަލް ބޮންޑާއި ބިލާއި މުނިސިޕަލް ސެކިއުރިޓީ ފަދަ އެކިއެކި މާލީ ސެކިއުރިޓީތައް އެކަށައަޅައި، އެފަދަ ސެކިއުރިޓީތައް ސްޓޮކް އެކްސްޗޭންޖް މެދުވެރިކޮށް ވިއްކުން.(ފ) ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާތަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާއި ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށާއި ދޭންޖެހޭ ކަރަންޓާއި ބޯފެނާއި ނަރުދަމާ ފަދަ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެކި ފަރާތްތަކާއެކު އެގްރީމެންޓްކޮށް ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތުކުރުން.(ދ) ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައާއި ކައުންސިލްގެ ނަން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ކުރީގެ ކައުންސިލުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ޒިންމާ އުފުލުން.(ތ) ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި އަވަށު އޮފީސްތައް މެދުވެރިވެގެން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ ކަނޑައެޅުމާއި ފީނެގުން.(ލ) މީހުންގެ އަމިއްލަ ބިންތަކާއި މުދާ ޢާންމު ބޭނުމަކަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ނަގަންޖެހިއްޖެނަމަ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަދުލުވެރި ބަދަލު ދިނުމަށްފަހު ނެގުން.(ގ) ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ޚިދުމަތް ދެވޭ ތަންތަނާއި ކައުންސިލްގެ އުޅަނދުފަހަރާއި މަގުތަކާއި، ޕާކު ފަދަ ޢާންމު ތަންތަނަށް ނަން ދިނުމާއި ނަން ބަދަލުކުރުން.(ޏ) ސިޓީއާއި ސިޓީގައި ހިމެނޭ އަވަށް އަވަށުގެ މަގާއި ޕާކުތަކާއި މައިދާން ފަދަ ތަންތަން ވަގުތީގޮތުން ނުވަތަ ދާއިމީގޮތުން ހުޅުވުމާއި ބަންދުކުރުން.(ސ) މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުން.(ޑ) ސިޓީއާއި ސިޓީގައި ހިމެނޭ އަވަށް އަވަށުގެ ބިމާއި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ސަރަޙައްދުތެރޭގައި ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ބިން ބޭނުންކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީތަކާއި އަވަށު އޮފީސްތަކުގެ މަޝްވަރާއާ އެއްގޮތަށް ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލުން.(ޒ) ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ދަޢުވާލިބިގަތުން.(ޓ) ސިޓީގައި އަމާން އަދި ޞުލްޙަވެރި ވެއްޓެއް ޤާއިމްކުރުމަށްޓަކައި ފުލުހުންނާ ގުޅިގެން ކުރެވެންހުރި އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން.(ޔ) ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމާ ގުޅިގެން އެއްވެސް މީހަކު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭނަމަ އެކަމެއް ތަޙްޤީގުކުރުމަށް ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދުން.(ޕ) ކައުންސިލަށް ނިސްބަތްވާ ސިއްކަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު ބޭނުންކުރުން.(ޖ) ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ހިންގުން.(ޗ) ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ކަންކަން ކުރުން.(ހހ) ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކަށް ދޭންވާ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.(ހށ) ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން އެކުލަވާލައި، ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ފޮނުވުން، އަދި ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން އެކުލަވާލައި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ފާސްކުރުމަށް ފޮނުވުން.<s>(ހނ) މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފާސްކޮށް ޢާންމުކުރާ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ސިޓީއެއްގެ ބިން ބޭނުންކުރުން.</s>މި ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު 9 ވަނަ އިޞްލާޙުން (ހނ) ވަނީ އުނިކުރެވިފައި.(ހރ) ސިޓީގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ބިދޭސީންގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް، އެ ބިދޭސީންގެ ދަފްތަރު އެކުލަވާލައި، ބަލަހައްޓައި، އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް ޤައުމީ އިދާރާއާ ގުޅިގެން އަޅައި، އަހަރަކު އެއްފަހަރު ކަމާގުޅޭ އިދާރާއަށް ރިޕޯޓު ފޮނުވުން.(ހބ) ރަށުގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ޚާއްޞަ އެހީތެރިކަމާއި ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ޙާލަތު އެނގޭނެ ދަފްތަރެއް އެކުލަވާލައި، ކޮންމެ 4 މަހުން 1 މަހު އެފަރާތްތަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ޙާލަތު ބަލައި، ކަމާބެހޭ ޤައުމީ އިދާރާތަކަށް ރިޕޯޓުކުރުން.(ހޅ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބަލައި، ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.(ހކ) ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި އެކިއެކި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.(ހއ) ކައުންސިލްތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ސިޔާސަތުތަކާ ގުޅޭ އުޞޫލުތަކާއި ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ފާސްކޮށް އެ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުން.

މާއްދާ 39. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބާުރުތައް

ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް: 40. (ހ) ކޮންމެ ސިޓީއެއްގައިވެސް، އަންނަނިވި ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް އެ ސިޓީއެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދެވޭކަން ސިޓީ ކައުންސިލުން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.(1) މަގުތައް ހެދުމާއި މަގުތައް މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.(2) އެކަށީގެންވާ ރައްކާތެރި ގޮތެއްގައި ކުނި ނައްތާލުން.(3) ބަނދަރު މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި ރަށުގެ ފާލަމާއި ފެރީ ޓާރމިނަލް ހަދައި ހިންގުން.(4) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށް ގިރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި ރަށުގެ އެއްގަމުތޮށްޓާއި ކަނޑުތޮށިގަނޑު މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.(5) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކަރަންޓާއި، ފެނާއި، ފާޚާނާއާއި، ނަރުދަމާގެ ނިޒާމުފަދަ ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.(6) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރައިމަރީ ހެލްތު ކެއަރއާއި ޞިއްޙީ ރައްކާތެރިކަމާގުޅޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.(7) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރީ ސްކޫލްގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާއި ބޮޑެތި މީހުންގެ ތަޢުލީމީ އަދި ފަންނީ ފެންވަރުމަތިކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުން.(8) ޢާންމު ލައިބްރަރީ ހިންގުމާއި ޒަމާނީ އެކިއެކި ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި ލައިބްރަރީން އެކިއެކި މަޢުލޫމާތު ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ޤާއިމްކުރުން.(9) އިޖްތިމާޢީ މަރުކަޒުތަކާއި، ކުޅިވަރުކުޅޭ ޢާންމު ދަނޑުތަކާއި ބިންތައް ބެލެހެއްޓުމާއި ކުޅިވަރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ޢާންމު ޕާކުތަކާއި މުނިފޫހިފިލުވުމާބެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.(10) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޚިދުމަތްދޭނެ މަރުކަޒު ހިންގުމާއި ގޭތެރޭގައި ހިންގާ އަނިޔާތައް ހުއްޓުވުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި އެފަދަ ޢަމަލުތަކާ ގުޅިގެން އަނިޔާ ލިބޭފަރާތްތަކަށް ޙިމާޔަތްދީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި މުސްކުޅިންނަށާއި ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދީ އެފަދަ މީހުން ބެލެހެއްޓޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރުން.(11) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާއި ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ ތަޢާރުޟުނުވާ ގޮތުގެމަތިން ބިމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ބިން ދޫކުރުމާއި ބިމާއި ޢިމާރާތްތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ގަވާއިދުތަކާއި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކުން ހަދާފައިވާ އެންމެހައި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެކިއެކި ފަރާތްފަރާތުން ބިންބިމާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގާ އެންމެހައި މުޢާމަލާތުތަކުގެ ރެކޯޑުތައް ބެލެހެއްޓުން.(12) ސިޓީގައި ހިމެނޭ ބިންބިމުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވައި އެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމާއި ބިމާބެހޭ ޤައުމީ ދަފްތަރު އެކުލަވާ ބަލަހައްޓާ އިދާރާއަށް ބޭނުންވާނެ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން.(13) މިސްކިތްތައް ބެލެހެއްޓުން.(14) ޤަބުރުސްތާނު ބެލެހެއްޓުމާއި ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސުން.(15) އާސާރީ ތަންތަން ބެލެހެއްޓުމާއި ޘަޤާފީ ކަންކަން ދިރުވައި ދެމެހެއްޓުން.(16) ދީނީގޮތުންނާއި ޤައުމީގޮތުން ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ދުވަސްތަކާއި މުނާސަބަތުތައް ފާހަގަކޮށް ދީނީ އަދި ޤައުމީ އިޙްތިފާލުތައް ބޭއްވުން.(17) މަގުމަތި ކުނިކަހައި ސާފުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުމާއި ރަށުގެ ސާފުތާހިރުކަން ދެމެހެއްޓުމާއި ރަށް ޒީނަތްތެރިކޮށް ބެލެހެއްޓުން.(18) މަގުމަތީގައި ފެންހިންދުމަށް ހަދާފައިވާ ކާނުތައް ސާފުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުން.(19) ރޭގަނޑު މަގުމަތި ދިއްލައި ބެލެހެއްޓުން.(20) ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުން.(21) ޢާންމު ފަރުދުންނަށް ދިމާވާ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތްތަކުގައާއި ހާދިސާތަކުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރުން.(22) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ފިހާރަތަކާއި ހޮޓާތަކާއި ރެސްޓޯރަންޓްތަކާއި ކެފޭތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތަކާއި ޢާންމު މާރުކޭޓުތަކުގެ ކަންކަން ހުރޭތޯ ބެލުން.(23) މަގުމަތީގައި މީހުން ހިނގައިއުޅުމާއި މަގުމަތީގައި އިންޖީނުލީ އެއްޗެއްސާއި އިންޖީނުނުލާއެއްޗެތި ދުއްވުމުގެކަންކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ޢާންމުންގެއަތުން ފީނަގައިގެން އެއްގަމާއި ކަނޑުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.(24) ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކުން ކުރާ ޙުކުމްތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކަށާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިވެދިނުން.(25) ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބާރުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި ސަރުކާރުގެ އެކިއެކި ވުޒާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދޫކުރަން ކަނޑައަޅާ ހުއްދަތައް ދޫކުރުމާއި، އެފަދަ ހުއްދަތައް ބާޠިލުކުރުމާއި، ރަޖިސްޓަރީ ހަދައިދިނުމާއި ބާޠިލުކުރުން.(26) އަލަށް އުފަންވާ ކުދިންނާއި މަރުވާ މީހުންގެ ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމާއި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއިން އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން ތަފާސްހިސާބު ނަގައި ބެލެހެއްޓުމާއި، އެސިޓީއެއްގެ ރަޖިސްޓަރީގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ މީސްމީހުންނާއި، ރަށްވެހިނުވެ ދިރިއުޅެމުން ގެންދާ މީހުންނާއި، އަދި އެސިޓީގައި ދިރިއުޅޭ ބިދޭސީންގެ ދަފްތަރު ލިޔެ ބެލެހެއްޓުން.(27) ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތްތައް ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި އެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ކައުންސިލްތަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.

މާއްދާ 40. ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް

ސިޓީ ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް: 41. (ހ) ސިޓީ ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވަނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން އެ ސިޓީއަކުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.(1) ސިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އާބާދީގެ ޢަދަދަކީ، 10,000 (ދިހަހާސް) މީހުންނާއި 25,000 (ފަންސަވީސްހާސް) މީހުންނާ ދެމެދުގެ ޢަދަދެއްނަމަ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން 7 (ހަތެއް) ގޮނޑި؛(2) ސިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އާބާދީގެ ޢަދަދަކީ 25,000 (ފަންސަވީސްހާސް) މީހުންނާއި 50,000 (ފަންސާސްހާސް) މީހުންނާ ދެމެދުގެ ޢަދަދެއްނަމަ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން 11 (އެގާރަ) ގޮނޑި؛(3) ސިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އާބާދީގެ ޢަދަދަކީ، 50,000 (ފަންސާސްހާސް) މީހުންނަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއްނަމަ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން 15 (ފަނަރަ) ގޮނޑި.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ސިޓީ ކައުންސިލަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުމުގައި، ވަކި ރަށަކަށް ނުވަތަ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދީފައިވަނީ، އިދާރީ ގޮތުން ވަކިވަކި ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިނގަމުންއައި ރަށްތަކެއް އެކުވެގެން އެކުލަވާލާފައިވާ އެއް ރަށުގެ ގޮތުގައި ކަމުގައި ވެފައި، އަދި މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މެންބަރުންގެ ޢަދަދަކީ އެ ސިޓީގައި ކުރިން ހިމެނުނު ރަށްތަކުގެ ޢަދަދަށްވުރެ ގިނަ ޢަދަދެއްނަމަ، އެ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ސިޓީ ކައުންސިލަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރަންވާނީ، އެ ރަށް ނުވަތަ އިދާރީ ދާއިރާއަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދިނުމުގެ ކުރިން އިދާރީ ގޮތުން ވަކި ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާފައި އޮތް ކޮންމެ ރަށަކަށް މަދުވެގެން އެއް މެންބަރު އިންތިޚާބުކުރެވޭ ގޮތަށެވެ.(1-ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވަނީ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މާލެއަށް ކަނޑައަޅާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާ އެއް ޢަދަދެއްގެ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.(2-ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ތެރެއިން ޏ. ފުވައްމުލަކަކީ އެއްފަސްކޮށް އޮތް 8 (އަށެއް) އަވަށެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށްވެފައި، ކޮންމެ އަވަށެއް އިދާރީގޮތުން ވަކި ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެމުން އައިސްފައިވުމާއެކު، ޏ. ފުވައްމުލަކު ސިޓީ ކައުންސިލަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރާނީ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން، އެއިން ކޮންމެ އަވަށަކަށް 1 (އެކެއް) ގޮނޑީގެ ނިސްބަތުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.(ނ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިންތިޚާބުތަކުގައި އަންހެން މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރާނެ ދާއިރާތައް ކަނޑައަޅާނީ، އެ ސިޓީއެއްގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ދާއިރާއެއް ހަމަހަމަވާނެ އުޞޫލަކުން ދައުރުވަމުންދާ ގޮތަށް، އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުގެ ދަށުންނެވެ.

މާއްދާ 41. ސިޓީ ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް

ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރު އަދި ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު: 42. (ހ) ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރު އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ ސަރަޙައްދުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ނަގާ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.(ށ) ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެ ކައުންސިލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.(ނ) އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެފަދައިން އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަޤާމު ހުސްވާއިރު، އެ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ މަޤާމު ހުސްވެފައިވާނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 42. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރު އަދި ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު

ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު: 43. (ހ) ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރަކީ އެ ކައުންސިލް އިންތިޚާބުވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން މީލާދީ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ކުރިން އައު ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ. (ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އިންތިޚާބުކުރެވޭ އައު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ގުނަން ފަށާނީ ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެނެވެ.

މާއްދާ 43. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު

މެންބަރުންގެ ހުވައި: 44. ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންނަށް އެމީސްމީހުންގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވޭނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުވައި ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

މާއްދާ 44. މެންބަރުންގެ ހުވައި 

ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމުގެ ގޮނޑި ހުސްވުމުން ބައި - އިލެކްޝަން ބޭއްވުން: 45. (ހ) ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 183&nbsp;(ސަތޭކައަށްޑިހަތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(ނ) މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލެއްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވިއިރު އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ބާކީ އޮތީ، 548 (ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސްއަށެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ ހުސްވި މަޤާމަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ. (ރ) މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ކައުންސިލްގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވާ މިންވަރަށް އެ ކައުންސިލްގައި މެންބަރުން ނެތްނަމަ، އެ ކައުންސިލެއްގެ އެންމެ ފަހުން ހުސްވި ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަން މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކައުންސިލްގެ ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިތަކަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(ބ) ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ބައި-އިލެކްޝަނަކުން އެ ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރަކަށް، މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރެވޭނީ، އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވަންދެނެވެ.

މާއްދާ 45. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމުގެ ގޮނޑި ހުސްވުމުން ބައި - އިލެކްޝަން ބޭއްވުން

ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ ވާޖިބުތައް: 46. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ ވާޖިބުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. (ހ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ތަންފީޛުކުރުން؛ (ށ) ކައުންސިލްގެ ހިންގުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛ (ނ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ކައުންސިލުން އެކަށައަޅާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭންގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރެވޭނެ ގޮތަށް އިދާރާގެ މަސައްކަތްތައް ބައްޓަންކުރުން؛ (ރ) ކައުންސިލްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން އިދާރާގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލައި، ޑިވިޜަންތަކާއި ސެކްޝަންތަކާއި ޔުނިޓުތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛ (ބ) ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ގަވާއިދުން ބޭއްވުމާއި ޖަލްސާތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން؛ (ޅ) ކައުންސިލްގެ ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދަނީ ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންތޯ ބެލުން؛ (ކ) ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަން ލާޒިމުކުރާ ޕްލޭންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުމާއި، ޢާންމުކުރަންޖެހޭ ނިންމުންތައް ޢާންމުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުން؛(އ) ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނުގައި ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރުން؛ (ވ) ކައުންސިލް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުން؛ (މ) ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާތަކާއި ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާދާރުވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަދާކުރަމުންދާކަން ކަށަވަރުކުރުން؛ (ފ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޒިންމާތަކާ ގުޅިގެން ރައްޔިތުންނަށާއި، މަސްއޫލު އިދާރާތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުން؛ އަދި (ދ) ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

މާއްދާ 46. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ ވާޖިބުތައް

ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ ވާޖިބުތައް: 47. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. (ހ) ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތާ ބެހޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ މޭޔަރަށް އެހީތެރިވެދިނުން. (ށ) ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އޭނާ ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ ޢުޛުރުވެރިވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ވަގުތީގޮތުން އަދާކުރާނީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރު ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރާ ޙަވާލުކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައްވެސް އޭނާ އަދާކުރަންވާނެއެވެ. (ނ) ސިޓީ ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

މާއްދާ 47. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ ވާޖިބުތައް

ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު: 48. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ) ކައުންސިލްގެ މެންބަރު ނިސްބަތްވާ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތައް ކައުންސިލްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމާއި، އެކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛(ނ) ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުން؛(ރ) ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަންޖެހޭ ޕްލޭންތަކާއި އަހަރީ މަސައްކަތު ތާވަލާއި އަހަރީ ބަޖެޓާއި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވުން؛ އަދި(ބ) ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅިގެން މޭޔަރު ޙަވާލުކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުން.

މާއްދާ 48. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު

<s>ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް މުޚާޠަބުކުރާ ގޮތް: 49. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް މުޚާޠަބުކުރާނީ "މޭޔަރ" މިގޮތަށެވެ. އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސާ މުޚާޠަބުކުރާނީ "ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރ" މިގޮތަށެވެ.</s>ޤާނޫނު ނަންބަރު: 30/2020 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 9 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން މި މާއްދާ އުނިކުރެވިފައިވީނަމަވެސް، އެ ޤާނޫނުން އުނިކުރާ މާއްދާތަކާ ގުޅިގެން މާއްދާ ތަރުތީބުކުރާ މާއްދާއެއް ހިމެނިފައިނުވާތީ، މި ޤާނޫނުގެ ދެންހުރި ނަންބަރުތައް ތަރުތީބުކުރެވިފައިނުވާނެ.&nbsp;

މާއްދާ 49. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް މުޚާޠަބުކުރާ ގޮތް - އުވާލެވިފައި

ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ&nbsp;ހޯދުމަށް ރަށަކުން ހުށަހެޅުން: 50. އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ އަވަށަކީ ނުވަތަ ރަށަކީ ނުވަތަ އިދާރީ ދާއިރާއަކީ ނުވަތަ ރަށްތަކެއް ގުޅިގެން އުފައްދާ ސަރަޙައްދަކީ މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބުނެފައިވާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ޙައްޤުވާ ފަރާތެއްކަމަށް އެ އަވަށެއްގެ ނުވަތަ ރަށެއްގެ ކައުންސިލަށް ނުވަތަ އެ ރަށްތަކުގެ ކައުންސިލްތަކަށް ފެނިއްޖެނަމަ އެ އަވަށަކީ ނުވަތަ އެރަށަކީ ނުވަތަ އެރަށްތައް ގުޅިގެން އުފައްދާ ސަރަޙައްދަކީ ސިޓީއެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، އެ އަވަށެއް ނުވަތަ އެރަށެއް ނުވަތަ އެ ރަށްތަކެއް ސިޓީ ކައުންސިލަކުން ހިންގުމަށް އެދި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ކަމާބެހޭ ކައުންސިލަށް ނުވަތަ ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 50. ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ  ހޯދުމަށް ރަށަކުން ހުށަހެޅުން

ސިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުން: 51. (ހ) އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ވަކި އަވަށަކަށް ނުވަތަ ރަށަކަށް ނުވަތަ ދާއިރާއަކަށް ނުވަތަ ރަށްތަކެއް ގުޅިގެން އުފައްދާ ސަރަޙައްދަކަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދުމަށް އެދި މި ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުށަހެޅޭ ހުށަހެޅުމެއް ދިރާސާކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބުނެފައިވާ ޝަރުޠުތައް އެ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަވަށެއްގައި ނުވަތަ ދާއިރާއެއްގައި ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއްގައި ފުރިހަމަވާނަމަ، އެ ހުށަހެޅުމެއް ޤަބޫލުކޮށް، އެ ރަށަކީ ނުވަތަ އަވަށަކީ ނުވަތަ ދާއިރާއަކީ ނުވަތަ ސަރަޙައްދަކީ ސިޓީއެއް ކަމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.(ށ) މި ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސިޓ އެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ރަށަކުން ނުވަތަ ރަށްތަކުން، އެ ރަށެއް ނުވަތަ އެ ރަށްތައް ތަމްސީލުކުރާ ކައުންސިލް ގެ ދައުރު ހަމަވުމަށް 1 (އެކެއް) އަހަރު ދުވަހަށް ވުރެ ކުރު މުއްދަތެއް އޮތްނަމަ، އެ ކައުންސިލެއްގެ ދައުރު ހަމަވުމުގެ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ކުރިން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ. އަދި، އެ ރަށަކަށް ނުވަތަ ރަށްތަކަކަށް ސިޓީ އެއްގެ ދަރަޖަ ލިބިގެންދާނީ އެ ސަރަޙައްދު ސިޓީ އަކަށް ބަދަލުވީ ކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ ކައުންސިލްގެ އިންތިޚާބަށް ފަހުގައެވެ.(ނ) މި ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސިޓީ އެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ރަށަކުން ނުވަތަ ރަށްތަކުން، އެ ރަށެއް ނުވަތަ އެ ރަށްތައް ތަމްސީލުކުރާ ކައުންސިލް ގެ ދައުރު ހަމަވުމަށް 1 (އެކެއް) އަހަރު ދުވަހަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް އޮތްނަމަ، މި މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ރަށަކީ ސިޓީ އެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، އެ ރަށް ސިޓީ އަކަށް ބަދަލުވާނެއެވެ.(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި ރަށެއް ސިޓީ އަކަށް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، އެ ރަށް ސިޓީ އަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ކުރިން އެ ރަށް ހިންގުމަށްޓަކައި އިންތިޚާބުކޮށްފައި އޮތް ރަށު ކައުންސިލް އެ ރަށުގެ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ބަދަލުވާނެއެވެ. އަދި އެ ކައުންސިލްގެ ރައީސް އާއި ނައިބު ރައީސް އެ ސިޓީ ގެ މޭޔަރަށާއި ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރަށާއި، ރަށު ކައުންސިލް ގެ މެންބަރުން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންނަށް ބަދަލުވާނެއެވެ. މިގޮތަށް ބަދަލުވާ ސިޓީ ކައުންސިލް ދެމިއޮންނާނީ އެގޮތުން ބަދަލުވި ރަށު ކައުންސިލް ގެ ދައުރު ހަމަވަންދެނެވެ.&nbsp;(ބ) މި މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި، ސިޓީ އަކަށް ބަދަލުވެފައިވާ ރަށެއް، އެ ރަށް ސިޓީ އަކަށް ބަދަލުވުމާއެކު، ސިޓީ ކައުންސިލަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ އެންމެހައި ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް، އެ ކައުންސިލަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތަށް ބަދަލުވުމާއެކު ސިޓީ ކައުންސިލަކަށް ދޭންޖެހޭ ބަޖެޓާއި، ސިޓީ ކައުންސިލް ގެ މޭޔަރަށާއި މެންބަރުންނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ މާލީ ޢިނާޔަތްތައް ލިބިދޭންވާނެއެވެ. އަދި ސިޓީ އަކުން ލިބިދޭންޖެހޭ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ޚިދުމަތްތައް އެ ސިޓީ އަކުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.&nbsp;

މާއްދާ 51. ސިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުން 

އަވަށު އޮފީސް އުފެއްދުން: 52. (ހ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އިދާރީ ދާއިރާއެއް އެކުލެވިގެންވަނީ ސިޓީ ކައުންސިލް އުފެދުމުގެ ކުރިން އިދާރީ ގޮތުން ވަކިވަކި ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ރަށްތަކެއް ހިމަނައިގެން ކަމަށްވެފައި، އަދި އެފަދަ ރަށްތަކަކީ އެއްފަސްކޮށް އޮތް ރަށްތަކެއް ކަމުގައިނުވާނަމަ، އެއިން ކޮންމެ ރަށެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން އަވަށު އޮފީހެއް އުފައްދަންވާނެއެވެ. (ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަވަށު އޮފީހެއް ޤާއިމުކުރެވޭ ކޮންމެ ރަށެއްގައި ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ސިޓީގައި ދެމުންގެންދާ ހުރިހާ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އިންތިޒާމު، އެ ސިޓީއެއްގެ މޭޔަރު ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ. (ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވޭ އަވަށު އޮފީސް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 52. އަވަށު އޮފީސް އުފެއްދުން

މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް: 53. (ހ) ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ވަކި އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް މާލެ ހިންގުމަށްޓަކައި މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީ ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.ޤާނޫނު ނަންބަރު:24/2019 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 8 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) އުނިކޮށް، މި މާއްދާ މިހާރު އޮތް ގޮތަށް އިޞްލާޙުކޮށްފައިވާތީ، މި މާއްދާ އިޞްލާޙުކޮށްފައިވާގޮތަށް އެއްވެސް އުނިއިތުރެއް ގެނެސްފައިނުވާނެ.

މާއްދާ 53. މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް

ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2019 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 8 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން މި ޤާނޫނުން 54 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 56 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތައް އުނިކުރެވިފައި. &nbsp;އަދި މި މާއްދާތައް އުނިކުރެވުމާ ގުޅިގެން ޤާނޫނުގެ ނަންބަރު ތަރުތީބުކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާ ހިމެނިފައިނުވާތީ، ޤާނޫނުގެ ދެންހުރި މާއްދާތަކުގެ ތަރުތީބަށް އުނިއިތުރެއް ގެނެވިފައިނުވާނެ.

މާއްދާ 54 އިން މާއްދާ 56 އަށް - އުވާލެވިފައި 

ހަވަނަ ބާބު: ކައުންސިލްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުން

ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދު ކަނޑައެޅުން: 1-56. (ހ) އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ކޮންމެ ސިޓީ ކައުންސިލަކާއި ރަށު ކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަށު ކައުންސިލާއި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރާނީ، އަންނަނިވި ކަންކަމަށެވެ.(1)	ރަށަކާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، އެ ރަށެއްގެ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞަކީ އެ ރަށާއި އެ ރަށުގެ އުރަފަތުން ފެށިގެން 700 (ހަތްސަތޭކަ) މީޓަރު ކަމުގައި ކަނޑައެޅުން؛(2)	އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދު ކަނޑައަޅާ ރަށުގެ ފަޅުތެރޭގައި އެހެން ރަށެއް ނުވަތަ ރަށްތަކެއް އޮތްނަމަ، އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައަޅާ ރަށާއި އެންމެ ކައިރިއަށް އޮތް ރަށަކާ ދެމެދުގައި ހުރި ދުރުމިންބަލައި، އެ ދުރުމިނުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވާ ދުރުމިން ފާހަގަކޮށް، އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުން؛(3)	އަދި މީހުން ދިރިއުޅޭ ދެ ރަށުގެ މެދުގައި ހިމެނޭ ސަރަޙައްދު 1400 (ސާދަސަތޭކަ) މީޓަރަށްވުރެ ކުޑަނަމަ، އެ ދެ ރަށުގެ އިޚްތިޞާޞް ދެ ރަށުގެ ދެމެދުން ކަނޑައެޅުން؛(4)	ރަށެއްގެ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމުގައި 700 (ހަތްސަތޭކަ) މީޓަރަށްވުރެ ކައިރީގައި ރިޒޯޓެއް ނުވަތަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ރަށެއް އޮތްނަމަ، އެ ރަށުގެ އިޚްތިޞާޞްގައި އެ ރިޒޯޓެއް ނުވަތަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ރަށެއް ހިމެނޭ ބައި އުނިކުރުމަށްފަހު މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުން؛(5)	އެއް ފަޅެއްގައި ފަޅުރަށެއް ނުވަތަ ރަށްތަކެއް އޮތްނަމަ، ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭނީ އެ ފަޅުރަށުގެ އެއްވެސް މިންވަރެއް ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނަމަ ކަމަށް ކަނޑައެޅުން؛(6)	ވަކި ފަޅެއްގައި އޮންނަ ފަޅުރަށެއް ނުވަތަ ފަޅުރަށެއްގެ ބައެއް ނަމަވެސް ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި އެ ފަޅުރަށެއް ހިމެނޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުން؛(7)	ފަޅުރަށެއްގެ ބައެއް މީހުން ދިރިއުޅޭ ދެ ކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞްއަށް ވަންނަނަމަ، ފަޅުރަށުގެ އިޚްތިޞާޞް ވަކިން ކަނޑައެޅުން.(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްވެސް ކަނޑައަޅާނީ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ.(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްނަމަވެސް، ސިޓީ ކައުންސިލަކީ ގިނަ ރަށްތަކެއް ހިމަނައިގެން އެކުލަވާލާފައިވާ ސިޓީއެއްނަމަ، އެ ސިޓީއެއްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައަޅާނީ މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެ ސިޓީއެއްގައި ހިމެނޭ ރަށްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، އެ ރަށްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސަރައްޙައްދު އެއްކޮށްލުމުން އުފެދޭ ސަރަޙައްދުކަމުގައެވެ.(ބ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ރަށު އަދި ސިޓީގެ އިޚްތިޞާޞްއަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އެކަން ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ޅ)	މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އިޚްތިޞާޞަށް ބަދަލުގެންނަން ޖެހޭ ޙާލަތުގައިވެސް އެ ބަދަލު ގެނެވުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެވެ.(1)	އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށެއްގައި ރިޒޯޓް ނުވަތަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ރަށެއް ހަދާނަމަ، އެ ފަޅުރަށެއްގެ ނުވަތަ އެ އިންޑަސްޓްރިއަލް ރަށް އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލް އިޚްތިޞާޞުން ވަކިކުރުން؛(2)	ރަށު ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމުގެ ފަހުން އެ އިޚްތިޞާޞްގެ ބޭރުން ރަށުގެ ބިން ފަހުން ބޮޑުކުރިނަމަވެސް އިޚްތިޞާޞް އަށް ބަދަލު ނުގެނައުން؛ އަދި(3)	އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، ރަށް ގިރުންފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވިނަމަވެސް އިޚްތިޞާޞް އަކަށް ބަދަލެއް ނުގެނައުން.

މާއްދާ 1-56. ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދު ކަނޑައެޅުން

އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދުގެ މިލްކުވެރިކަން: 2-56. (ހ)	ސިޓީ ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލުގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބިގެންވަނީ ކައުންސިލަށެވެ. އަދި އެނޫން އެފަދަ ތަންތަނަކީ ދައުލަތުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދައުލަތުގެ މިލްކެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލާއި، ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތަންތަނުގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބިގެންވަނީ މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެތަނެއްގެ މިލްކުވެރިކަން އޮތް ފަރާތަކަށެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކުރިއަށްގެންދަން ބޭނުންވާ މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ތަނެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، އެފަދަ ތަންތަނާއި މުދާ ޤައުމީ އިދާރާގެ ބޭނުމަށް ނެގިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެފަދައިން ތަނެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ނަގަންވާނީ ކައުންސިލްތަކުން ކޮށްފައިވާ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުން ޤައުމީ އިދާރާތަކާ ޙަވާލުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނާއި މުދާ ޙަވާލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތަކާއި، އެފަދައިން ޙަވާލުކުރެވޭ ތަންތަނުގައި ކޮށްފައިވާ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. އެ އުޞޫލު އެކުލަވާލަންވާނީ، މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާގެ ލަފާގެމަތިންނެވެ. (ބ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޤުދުރަތީ އަދި ޢުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކާއި، ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދާ، ކައުންސިލްތަކުން ބޭނުންކުރަންވާނީ ސަރުކާރުން އެކުލަވާލާ ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ބިން ބޭނުންކުރަންވާނީ އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލުން އެކުލަވާލާ ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި، އެ ކައުންސިލުން ހަދާ، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކުރާ އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.&nbsp;(ޅ) ޤާނޫނު ނަންބަރު: 17/2024 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 13 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު) އިން 2-56 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) އުނިކުރެވިފައިވީނަމަވެސް، އެ ޤާނޫނުން ގެނެވޭ އިޞްލާޙުތަކާ ގުޅިގެން އަކުރު ތަރުތީބުކުރަން ބަޔާންކުރާ މާއްދާ ހިމެނިފައިނުވާތީ، މި މާއްދާގެ ދެންހުރި އަކުރުތައް ތަރުތީބުކުރެވިފައިނުވާނެ.&nbsp;&nbsp;(ކ)	ޤައުމީ ސަލާމަތަށްޓަކައި ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތެއް ނުވަތަ ބިނާއެއް ނުވަތަ ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލެއް ހިމެނޭގޮތަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކުރިއަށްގެންދަން ދައުލަތުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ކައުންސިލްގެ ހުއްދައަކާނުލައި އެ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ބާރު ދައުލަތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(އ)	ޤައުމީ ތަރައްޤީއާ ގުޅުހުންހުރި ކަމަކާގުޅޭ ގޮތުން ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތެއް ނުވަތަ ބިނާއެއް ނުވަތަ ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލެއް ހިމެނޭގޮތަށް މަޝްރޫޢުއެއް ކުރިއަށްގެންދަން ދައުލަތުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ކައުންސިލުން އެ މަޝްރޫޢުއެއް ހިންގަން ދައުލަތަށް ދޭންޖެހޭ ހުއްދަދޭންވާނެއެވެ.(ވ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ދާއިރާގައި ދައުލަތުން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ވަސީލަތްތަކާއި، ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދާ އެ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދޭ މުއްދަތާ ހަމައަށް މިލްކުވެގެންވަނީ ދައުލަތަށެވެ.(މ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ތަނެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކައުންސިލުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން އެއްވެސް މީހަކަށް ދޫކޮށްފައިވާނަމަ، އެފަދަ އެއްބަސްވުންތަކަށް ކައުންސިލުން އިޙްތިރާމްކުރަންވާނެއެވެ.(ފ)	މި މާއްދާގެ (މ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ކައުންސިލްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައިވާ ވަސީލަތްތަކާއި، ބިނާތަކާއި، ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލުން ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ކުލި ނަގަމުންދާނަމަ، އެ ކުލި ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީއަށް ބަދަލުވާނެ އިންތިޒާމް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ އިދާރާއަކުން އެ ކައުންސިލަކާ ގުޅިގެން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.(ދ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދާލާ ގުޅޭ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ އެއްވެސް މީހަކަށް ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤަކަށް ހުރަސްއެޅޭ ގޮތަށް އެފަދަތަނަކާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ.(ތ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ރަށު ކައުންސިލާއި ސިޓީ ކައުންސިލަށް މިލްކުވެގެންވާ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާއި، ނުއުފުލޭ މުދަލުގެ ދަފްތަރެއް އެ ކައުންސިލަކުން އެކުލަވާލައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.(ލ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލަށް މިލްކުވެގެންވާ ބިންތަކުގެ ތެރެއިން ކުއްޔަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބިންތަކާއި، ހުސްކޮށްހުރި ބިންތައް އަދި ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭންގެ ދަށުން އެކި ކަންކަމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ބިމުގެ ދަފްތަރެއް އެ ކައުންސިލަކުން އެކުލަވާލައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ .

މާއްދާ 2-56. އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދުގެ މިލްކުވެރިކަން

ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ބޭނުންކުރުން: 3-56. (ހ)	ޤުދުރަތީ ނުވަތަ ޠަބީޢީ ގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައްކާތެރި ކުރަންޖެހޭ ތަންތަން ފިޔަވައި، އެހެނިހެން ސަރަޙައްދުތައް ވަކި ކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞްކަމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވިޔަސް، އެތަންތަނުގައި ޤާނޫނަކުން މަނާކަމެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކަންކަން، އިތުރު ހުއްދައަކާ ނުލައި ކުރުމުގެ ޙައްޤު، ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ށ)	އެއްވެސް ފަރާތަކުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރެވޭ ވިޔަފާރި ބޭނުމަކަށް ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ބޭނުންކުރާނަމަ، އެކަމަށް ހުއްދަ ހޯދުމާއި، އެތަނުން އެކަށީގެންވާ ފީއެއް ކައުންސިލްތަކުން ނެގުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

މާއްދާ 3-56. ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ބޭނުންކުރުން

އެހެން ފަރާތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބިންތައް: 4-56. މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ރަށްރަށާއި، ސިޓީތަކުގައި ޤައުމީ އިދާރާތަކަށާއި، ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް ދާއިމީ ބޭނުމަށް ދޫކޮށްފައިވާ ތަންތަން ހުންނާނީ އެތަނެއް ދޫކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައެވެ. މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެތަންތަނުގެ އޯޑިޓްސއެއް ހަދައި، އެ ތަންތަނުގެ ރަޖިސްޓަރީ އެތަންތަން ދޫކުރެވިފައިވާ ނުވަތަ މިލްކުކޮށްދެވިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ޤައުމީ އިދާރާތަކަށް ނުވަތަ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް ތަނެއް ދޫކޮށްފައިވަނީ ދާއިމީ ބޭނުމަށްކަމާމެދު ޚިލާފު އުފެދޭ ޙާލަތުގައި ގޮތެއް ނިންމާނީ ދެފަރާތުގެ މެދުގައި މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު އެއްބަސްވެވޭ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.

މާއްދާ 4-56. އެހެން ފަރާތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބިންތައް

ހަތްވަނަ ބާބު: ކައުންސިލްތަކުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު

ރަށްތަކާއި ސިޓީތައް ހިންގުމުގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އޮތުން: 5-56. (ހ)ރަށްރަށާއި ސިޓީތައް ހިނގަނީ އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރެވި، އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުމާ އެކުގައިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްތަކުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރެއް ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާއާއި، 41 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން %33 ޚާއްޞަކުރަންވާނީ އަންހެނުންނަށެވެ.

މާއްދާ 5-56. ރަށްތަކާއި ސިޓީތައް ހިންގުމުގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އޮތުން

އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ: 6-56. (ހ)	ކޮންމެ ރަށެއްގެ އަދި ސިޓީއެއްގެ ކައުންސިލާ އެކުގައި، އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ އެ ސިޓީއެއްގެ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރުމަށްޓަކައި، އަންހެނުންގެ ތެރެއިން އެ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުން އިންތިޚާބުކުރާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.(ށ)	އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުމަށްޓަކައި ބާއްވާ އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ، ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ ހުރިހާ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ އެކުލެވިގެންވަނީ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.(1) ރަށެއްގައިނަމަ، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސް ހިމެނޭގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ ރަށެއްގެ ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރާ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާ އެއް ޢަދަދެއްގެ މެންބަރުން؛(2) ސިޓީއެއްގައިނަމަ، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސް ހިމެނޭގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 41 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ ސިޓީއެއްގެ ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރާ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާ އެއް ޢަދަދެއްގެ މެންބަރުން.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ އިންތިޚާބާއި، ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރާނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ. މިގޮތުން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ އިންތިޚާބާއި، ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބު ބާއްވަންވާނީ އެއްދުވަހެއްގައެވެ.(ބ)	އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ ކޮމިޓީ ނިސްބަތްވާ ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ނަގާ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ. އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ނައިބުރައީސް ހޮވާނީ އެ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން، އެ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.(1-ބ) މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސްގެ މަޤާމަށް އިންތިޚާބުކުރާ ފަރާތަކީ، އެ ކޮމިޓީ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތުގެ ގޮތުގައި ފުލްޓައިމް މެންބަރެއްގެ ގޮތުން ކަނޑައެޅޭ މެންބަރެކެވެ. އަދި އޭނާ ފިޔަވައި އެ ކޮމިޓީއަށް އިންތިޚާބުކުރާ އެހެން ފަރާތްތައް އެ ކޮމިޓީގައި މަސައްކަތްކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޕާޓްޓައިމް އުޞޫލަކުންނެވެ.(ޅ)	ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި ޤާއިމުވެފައިވާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތައް މަސައްކަތްކުރަންވާނީ، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލާ އެކުގައެވެ. އަދި ކައުންސިލްތަކުން އެ ކޮމިޓީތަކަށް އެއްބާރުލުންދީ، އެ ކޮމިޓީތަކާ އެކުގައި މަސައްކަތްކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.(ކ)	ޤާނޫނަށް 14 ވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން އުނިކޮށްފައި(އ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 365 (ތިންސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސްފަހެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(1-އ)	މި މާއްދާގެ (އ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއެއްގެ މެންބަރެއްގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވިއިރު އެ ކޮމިޓީގެ ޢުމުރުގެ ބާކީ އޮތީ، 548 (ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސްއަށެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މި މާއްދާގެ (2-އ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ ހުސްވި މަޤާމަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.(2-އ)	މި މާއްދާގެ (އ) އަދި (1-އ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކޮމިޓީގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވާ މިންވަރަށް&nbsp;އެ ކޮމިޓީގައި މެންބަރުން ނެތްނަމަ، އެ ކޮމިޓީގެ އެންމެ ފަހުން ހުސްވި ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަން މި މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އަންގާތާ ލަސްވެގެން&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކޮމިޓީގެ ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިތަކަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.(3-އ)	ކޮމިޓީގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ބައި އިލެކްޝަނަކުން އެ ކޮމިޓީއަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރަކަށް، މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރެވޭނީ، އެ ކޮމިޓީގެ ޢުމުރު ހަމަވަންދެނެވެ.(ވ)	އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މުއްދަތަކީ އެ ކޮމިޓީ އިންތިޚާބުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހެވެ.(މ)	އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންނަށް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ލަފާގެމަތިން ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުން އެކަށީގެންވާ އުޖޫރައެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ (ފ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޮންމެ އަހަރަކު، ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތް ދޭންވާނެއެވެ.(ފ)	އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތުގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ރަމަޟާން މަސް ފެށުމުގެ ކުރިން -/3000 (ތިންހާސް) ރުފިޔާ ދޭންވާނެއެވެ.(ދ)	އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރުމަށް އެދި ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ ކިބައިގައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2010 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 6-56. އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ

އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް: 7-56. (ހ)	އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.(1)	ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ކަންކަމުގައާއި، ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ތަރައްޤީކޮށް ހަރުދަނާކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ކައުންސިލަށް ލަފާދިނުން؛(2)	ސިޔާސީ ދާއިރާގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛(3)	ފަންނުތަކުގައާއި ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައާއި ވިޔަފާރީގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރެވޭނެ ގޮތްތަކުގެ ލަފާ ކައުންސިލަށް ދިނުމާއި، ކަމާގުޅޭގޮތުން ރަށުގައި ނުވަތަ ސިޓީގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުން؛(4)	ދީނީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ކަންކަމުގައި އަންހުންނަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތައް ދެނެގަނެ، އެ އެހީތެރިކަން ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތަކުގެ ލަފާ ކައުންސިލަށް ދިނުން؛(5)	ގެވެށި އަނިޔާއާއި މަސައްކަތުގެ މާޙައުލުގައި ފުރައްސާރައިގެ ޢަމަލުތައް ހިނގުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ރަށުގައި ނުވަތަ ސިޓީގައި ޤާއިމުކުރެވޭނެ ނުވަތަ ހަރުދަނާކުރެވޭނެ ވަސީލަތްތަކާއި އިންތިޒާމުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލަށް ލަފާދިނުން؛(6)	ބަލިތަކުންނާއި ޞިއްޙަތަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ދުރުވުމަށާއި ރައްކާތެރިވުމަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތާއި ފަރުވާއާގުޅޭ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން، އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ޞިއްޙަތާގުޅޭ ކަންކަމުގައި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެވޭނެ ގޮތްތައް ދެނެގަނެ އެކަމުގެ ލަފާ ކައުންސިލަށް ދިނުން؛(7)	އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގޮތް ރަށް ނުވަތަ ސިޓީގެ ފެންވަރުގައި އެނޫންވެސް ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ކަމާގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލަށް ލަފާދިނުން.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ރަށް ނުވަތަ ސިޓީގެ ރަށްވެހިންނާއި އެތަނުގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކާއި އެނޫންވެސް ކަމާގުޅޭ ފަރާތްތަކާ މަޝްވަރާކުރުމާއި، ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވުމާއި، މަޢުލޫމާތު ހޯދުމާއި، ރައްޔިތުން ކަންކަމުގައި ދެކޭގޮތުގެ ސަރވޭތައް ކުރުމާއި، ތަފާސްހިސާބު އެއްކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި، އެފަދަ ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ފައިސާ ހޯދުމުގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ ބާރު، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއެކު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމާއި، އެފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމުގެ ބާރު، އަންހުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ރ) އަންހުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ކަމުގައި މި މާއްދާއާއި މި ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި މި މާއްދާއިން ކޮމިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރުތައް ބޭނުންކުރަންވާނީ، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

މާއްދާ 7-56. އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ   މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް

އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ ހިންގުން: 8-56. (ހ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ ކޮމިޓީއެއްގައިވެސް ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ގަވާއިދުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން އިންތިޒާމު ކުރުމަށާއި، ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ހަރުދަނާގޮތެއްގައި ހިންގުމަށްޓާކައި، ހިންގާ ގަވާއިދެއް އޮންނަންވާނެއެވެ. އަދި ކޮމިޓީގެ އެންމެހައި މަސައްކަތްތަކާއި ކޮމިޓީން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގަންވާނީ، ކޮމިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. (ށ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދު ހަދާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކޮމިޓީންނެވެ. (ނ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، މަދުވެގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ނުވަތަ އެކަންކަމާބެހޭ އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. (1) ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވުމާއި، ބައްދަލުވުންތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުމާއި، ބައްދަލުވުންތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ ލިޔެ ބެލެހެއްޓުމާގުޅޭ އުޞޫލު؛ (2) ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ވޯޓުދޭނެ ގޮތާއި، އެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ކަންކަން ނިންމާނެ ގޮތް؛ (3) ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތެއްގައި ނުވަތަ ނިންމަންޖެހޭ ނިންމުންމެއްގައި ނުވަތަ އެނޫންވެސް ކަމެއްގައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ މަޞްލަޙަތު ފުށުއަރާ ކަމެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ އެކަމުން ތަނާޒުލުވުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛ (4) ކޮމިޓީން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމުގެ އުޞޫލުތައް؛ (5) ކޮމިޓީން ކައުންސިލަށް ލަފާދޭންޖެހޭ ކަންކަމުގައާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ރިޕޯޓުތައް ހުށަހެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛ (6) ފައިސާއާއި މުދަލާގުޅޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލު.

މާއްދާ 8-56. އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ ހިންގުން

އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ވަސީލަތްތަކާއި އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން: 9-56. (ހ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ އިދާރީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތަކާއި، ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ އިދާރީ އިންތިޒާމުތައް، ކައުންސިލުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ 7-56 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޮމިޓީގެ ލަފާ ކައުންސިލަށް ދޭންޖެހޭ ކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގައި، އެ ކޮމިޓީގެ ލަފާ ކައުންސިލުން ހޯދަންވާނެއެވެ. އަދި އެކަންކަމުގައި، ކޮމިޓީގެ ލަފާ ހޯދުމަށްޓަކައި އަދި ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތުގައި ކޮމިޓީއަށް ދޭންޖެހޭ އެއްބާރުލުން ދިނުމަށްޓަކައި ކައުންސިލާއި ކޮމިޓީއާ ދެމެދު ގަވާއިދުން ބައްދަލުވުންތައް ބާއްވައި، އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ. (ށ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާގެ ޖުމްލަ ޢަދަދުގެ މަދުވެގެން %5 (ފަހެއް އިންސައްތަ) ޚާއްޞަކުރެވޭނީ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތަންީޛުކުރުމަށެވެ. (ނ) މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާގެ ތެރެއިން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރަމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ކޮމިޓީއަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ. އެ ފައިސާ ދޫކުރުމުގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސަންވާނީ، އަންނަނިވި އުޞޫލާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. (1) ކޮމިޓީން އެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ދެ ކުއަރޓަރގައި ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ، ކައުންސިލަށް އެ ފައިސާ ލިބޭތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކޮމިޓީއާ ޙަވާލުކުރުން؛ (2) ދެން ހުރި ފައިސާ، ދެން ހުރި ކުއަރޓަރތަކުގެ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކޮމިޓީއާ ޙަވާލުކުރުން. (ރ) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާ، މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއާ ޙަވާލުކުރުމަކީ، ކޮންމެ ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލަކަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ. އަދި ކައުންސިލްތަކުން އެ ފައިސާ ޙަވާލުކުރަމުންދާ ގޮތް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ގަވާއިދުން ބަލައި، އެކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެއެވެ. (ބ) މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ދޫކުރާ ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާ އެ ކޮމިޓީން ބޭނުންކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމަށެވެ. އަދި ކޮންމެ އަހަރަކު، އެ ފައިސާ ޚަރަދުކުރެވުނު ކަންކަމާއި، ފައިސާ ޚަރަދުކުރި ގޮތުގެ ރިޕޯޓެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މިނިސްޓްރީއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. (ޅ) މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުގައި، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީން ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާ ބޭނުންކުރެވޭނެ ކަންކަމާއި، ބޭނުންކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތާއި، މިނިސްޓްރީއަށް ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތާއި ކަމާގުޅޭ އެނޫންވެސް އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ. (ކ) ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންނަށް އެކަށީގެންވާ ތަމްރީނުގެ ފުރުޞަތުތައް، ކައުންސިލްތަކުންނާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 9-56. އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ވަސީލަތްތަކާއި އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން

ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމާއި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން: 10-56. (ހ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، އެ ކޮމިޓީން ކޮންމެ އަހަރަކުމެ ޙާޞިލުކުރަން ކަނޑައަޅާ ލަނޑުދަނޑިތައް އެ އަހަރެއްގެ ފުރަތަމަ މަހު އެކަށައަޅައި، ކައުންސިލަށާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އަންގައި، ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ލަނޑުދަނޑިތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓާކައި ހިންގާނެ ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު، ކައުންސިލަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ. (ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޮންމެ އަހަރަކު ކަނޑައަޅާ ލަނޑުދަނޑިތަކާއި، އެ ލަނޑުދަނޑިތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކާއި، ފާއިތުވެދިޔަ އަހަރަށް ކަނޑައެޅުނު ލަނޑުދަނޑިތަކުގެ ތެރެއިން ޙާޞިލުކުރެވުނު މިންވަރު އަންގައިދޭ ރިޕޯޓެއް، މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއްފަހަރު ކޮމިޓީން އެކުލަވާލައި، ކައުންސިލަށާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުމާއެކު ރައްޔިތުންނަށް ފެންނާނެހެން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. (ނ) މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓު އެކުލަވާލައި ހުށަހަޅަންވީ ގޮތުގެ އުޞޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. (ރ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުން މަސައްކަތްކުރަންވާނީ ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަވުމަކާ ނުލައި، ރަށުގައި ނުވަތަ ސިޓީގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކާއި ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ރަށްވެހިންގެ ލާބައާއި މަންފާއަށެވެ. އަދި ކޮމިޓީން ހިންގާ އެއްވެސް ޙަރަކާތަކީ، ވިޔަފާރިއެއް ކަމުގައި ވެގެންނުވާނެއެވެ. ނުވަތަ ވިޔަފާރި ފައިދާ ހޯދުމަށް ހިންގާ ޙަރަކާތެއް ކަމުގައި ވެގެންނުވާނެއެވެ. (ބ) އެއްވެސް ކޮމިޓީއަކުން ވަކި ސިޔާސީ ޕާޓީއަކަށް ނުވަތަ ޕާޓީތަކަކަށް ތާއީދުކުރުމުގެ ގޮތުން އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގައިގެންނުވާނެއެވެ. އަދި ކޮމިޓީގެ އެއްވެސް ފައިސާއެއް ނުވަތަ ވަސީލަތެއް އެއިން ކަމަކަށް ބޭނުންކޮށްގެންނުވާނެއެވެ. (ޅ) މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ބޭނުންމަށްޓަކައި، ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތުގެ ބޭރުން ކޮމިޓީއެއްގެ ވަކިވަކި މެންބަރުން ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، މި ޤާނޫނު ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ.

މާއްދާ 10-56. ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމާއި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން

ފައިސާއާއި މާލީ ކަންކަން: 11-56. (ހ) އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަކުންވެސް ފައިސާއާއި މުދާ ހޯދައި ލިބިގަންނަންވާނީ، އަދި އެއްވެސް ޚަރަދެއް ކުރަންވާނީ މި ޤާނޫނާއި ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި ކޮމިޓީއަށް ލިބޭ ފައިސާއާއި، ކޮމިޓީން ޚަރަދުކުރާ ފައިސާގެ ތަފްސީލާއި، މުދަލާއި، ދަރަންޏާއި، އެހެނިހެން މާލީ ޒިންމާތަކާބެހޭ ތަފްސީލު ސާފުކޮށް އެނގޭނެހެން، އެ ކޮމިޓީއެއްގެ ހިސާބުތައް، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތަކަށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ. (ށ) އެއްވެސް ކޮމިޓީއެއްގެ ޙަރަކާތްތައް ނުވަތަ ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ފައިސާގެ އެހީ ހޯދައިފިނަމަ، އެ އެހީއެއް ހޯދީ ކޮން ފަރާތަކުންތޯއާއި އެ އެހީއެއްގެ ޢަދަދާއި، އެ އެހީއެއްގެ ދަށުން ކުރި ކަންކަމުގެ ތަފްސީލު، މި ޤާނޫނުގެ 10-56 މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ. އަދި އެހީގެ ގޮތުގައި ހޯދި ފައިސާއަކީ، އެހީގެ ގޮތުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ ފައިސާގެ ޢަދަދަކަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއްނަމަ، އެ އެހީއެއް ހޯދީ ކޮން ފަރާތަކުންތޯއާއި އެ އެހީއެއްގެ ޢަދަދާއި، އެ އެހީއެއްގެ ދަށުން ކުރަން ޤަޞްދުކުރާ ކަންކަން އެނގޭ ގޮތަށް، އެ ޙަރަކާތެއް ހިންގަން ފެށުމުގެ ކުރިން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް މަޢުލޫމާތަށްޓަކައި އަންގަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 11-56. ފައިސާއާއި މާލީ ކަންކަން

އަށްވަނަ ބާބު: ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ

ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ: 57. މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދާގޮތް ބަލައި، ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ވިލަރެސްކުރުމަށްޓަކައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ނަމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާނެ ޤައުމީ މުއައްސަސާއެއް މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 57. ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ

ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް&nbsp;އޮތޯރިޓީގެ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު: 58.ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ)	މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި މި ޤާނޫނާއި އެހެނިހެން ޤާނޫނުތަކާއި އެއްގޮތަށްތޯ&nbsp;ބެލުން.(ށ)	ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ވިލަރެސްކުރުން.(ނ)	މި ޤާނޫނުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެހެނިހެން ކަންކަންކުރުން.(ރ)	ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތަކާއި ކައުންސިލްތަކުން އެކަށައަޅާ ގަވާއިދުތައް ހުންނަނީ އެއް އުޞޫލަކުންތޯ ބަލައި ހުރިހާ ކައުންސިލްތަކުން އެއް ހަމަތަކަކާ އެއް އުޞޫލުތަކެއް ދެމެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.(ބ)	އޮތޯރިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދު ހެދުން.<s>(ޅ)	މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ ކޮންމެ އަތޮޅު ކައުންސިލަކާއި، ރަށު ކައުންސިލަކާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދު ކަނޑައަޅައި، އެސަރަޙައްދުގެ އިން ވަކިކުރުމުގެ ނިޒާމެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ފުރަތަމަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ކަނޑައަޅާ ސަރަޙައްދުތައް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.</s>ޤާނޫނު ނަންބަރު: 24/2019 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 8 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން އުނިކުރެވިފައި.&nbsp;(ކ) ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ދިވެހިރާއްޖެ ހިންގުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އިދާރީ އަދި ފަންނީ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ދޭންޖެހޭ ތަމްރީންތައް ކަނޑައަޅައި، އެތަމްރީންތައް ދޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުން.(އ)	މި ޤާނޫނުގެ 65 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް އިދާރީ ދާއިރާތަކުން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި، އެ އިދާރާތަކަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.(ވ)	ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް، ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން ތަންފީޛުކުރުން.(މ)	ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ނިޒާމާއި، ޤައުމީ އިދާރާތަކުގެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްކޮށް، އެއް އަމާޒަކަށް ހިންގުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަންކުރުމާއި ހަދަންޖެހޭ އުޞޫލުތައް ހެދުން.(ފ)	މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް އުފެދިފައިވާ ކައުންސިލްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައާއި، ކައުންސިލްތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ކައުންސިލްތަކަށް ބޭނުންވާ އިދާރީ އަދި ފަންނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.(ދ)	ކައުންސިލްތައް ހިންގުމުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އަސާސީ ސިފަތަކާއި މިންގަނޑުތައް ހިފެހެއްޓުމަށް ހަދަންޖެހޭ ޢާންމު އިޖުރާއީ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ޢާންމުކުރުމާއި، އެ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ކައުންސިލްތަކުން ޢަމަލުކުރަމުންދޭތޯ ބެލުން.(ތ) ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި އެކިއެކި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.(ލ) ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކަށް ދޭންވާ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.(ގ) އިދާރީ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރޭވުމުގައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ދިނުން.(ޏ) އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ހިންގާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް، ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ލަނޑުދަނޑިތަކާ އެއްހަމަކުރުމަށްޓަކައި ޤައުމީ އިދާރާތަކާއި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކާ ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުން.(ސ) އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ތަރައްޤީއަށް ކުރެވެން ހުރި ކަންކަން ދިރާސާކޮށް، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ މަޝްވަރާއާއެކު، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން.(ޑ) އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށްތަކުގެ ރަށްވެހި ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތައް ޤައުމީ އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން ޙައްލުކޮށްދިނުން.

މާއްދާ 58. ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް  އޮތޯރިޓީގެ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު

ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާއި، އޮތޯރިޓީގެ އޮފީސްތައް ޤާއިމުކުރުން: 1-58. (ހ) މި ޤާނޫނުގެ 58 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ތަންފީޛުކޮށް ހިންގޭނެ އިންތިޒާމުތައް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ތަންފީޛުކޮށް ހިންގުމަށާއި، އޮތޯރިޓީން ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތައް އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ދިނުމަށްޓަކައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ އޮފީސްތައް އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި ޤާއިމުކޮށް ހިންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެ އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ނ) މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ އޮފީހެއް އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ޤާއިމުކުރުމަށް ނިންމާނަމަ، އެ އޮފީހެއް ޤާއިމުކުރަންވާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2011 (އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ރަށެއްގައެވެ. އަދި އެފަދައިން ޤާއިމުކުރެވޭ އޮފީހުގެ އޮނިގަނޑާއި އޮފީސް ހިންގުމުގެ އުޞޫލުތަކުގެ އިތުރުން، އެ އޮފީހަކާ ޙަވާލުކުރެވޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 1-58. ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާއި، އޮތޯރިޓީގެ އޮފީސްތައް ޤާއިމުކުރުން

ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑު: 59. (ހ)	ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތަންފީޛުކުރުމާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި، އޮތޯރިޓީ ހިންގުމުގެ ޢާންމު އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅާނީ، އަންނަނިވި 9 (ނުވައެއް) މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ބޯޑަކުންނެވެ.(1)	ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 140 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށްޓަކައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ ވަޒީރު؛(2)	އަންނަނިވި ދާއިރާތަކުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ކަނޑައަޅާ 3 (ތިނެއް) މެންބަރުން؛i.	ޖެންޑަރ އިކުއަލިޓީގެ ދާއިރާއިން ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ އަންހެން މެންބަރެއް؛ii.	ގަވަރނަންސް ނުވަތަ ޕަބްލިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ދާއިރާއިން ތަޖްރިބާ ލިބިފައިވާ މެންބަރެއް؛iii.	މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ މެންބަރެއް.(3)	ސިޓީ ކައުންސިލަރުންގެ ތެރެއިން އެމީހުން އިންތިޚާބުކުރާ 1 (އެކެއް) މެންބަރު؛(4)	އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުގެ ރައީސުންގެ ތެރެއިން އެމީހުން އިންތިޚާބުކުރާ 1 (އެކެއް) މެންބަރު؛(5)	ރަށު ކައުންސިލަރުންގެ ތެރެއިން އެމީހުން އިންތިޚާބުކުރާ 1 (އެކެއް) މެންބަރު؛(6)	މާލީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ވުޒާރާގެ ވަޒީރު ކަނޑައަޅާ އެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފެއް؛ އަދި(7) ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ އޮތޯރިޓީގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް ޢައްޔަންކުރާނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ލަފާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. އަދި ބޯޑު އެކުލަވާލަން ބޭނުންވާ ނަންތައް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހުށަހަޅާ ނަންތަކަކީ ބޯޑު އެކުލަވާލަން ބޭނުންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެކަމަށް އެދޭ ފަރާތްތައް ހޯދުމަށް ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރުމުން އެކަމަށް އިޖާބަދޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ހޮވާލެވޭ ނަންތަކެއް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހުށަހަޅާ ނަންތަކުގެ ތެރެއިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއްގައި ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ފާސްކުރާ ފަރާތްތައް ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.(ބ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މެންބަރުންނަކީ، ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރެވޭފަދަ ތަޢުލީމާއި ޤާބިލުކަންލިބިފައިވާ އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ މީހުންކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.(ޅ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރާއި (4) ވަނަ ނަންބަރާ (5) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކައުންސިލަރުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑަށް އިންތިޚާބުކުރުމަށް ބާއްވާ ފުރަތަމަ އިންތިޚާބު ބާއްވާނީ، އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލަކުން، އެ ކޮމިޝަނުންނެވެ. މިގޮތުން ބާއްވާ ފުރަތަމަ އިންތިޚާބު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބު ކުރެވޭ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ހުވައި ކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބާއްވަންވާނެއެވެ.(ކ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ )3( ވަނަ ނަންބަރާއި (4) ވަނަ ނަންބަރާއި (5) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކައުންސިލަރުން ހޮވުމަށް ފުރަތަމަ ބާއްވާ އިންތިޚާބުގެ ފަހުން ބާއްވާ އިންތިޚާބުތައް ބާއްވާނީ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅައި އިޢުލާންކުރާ އިންތިޚާބުގެ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުންނެވެ.(އ)	ލޯކަލް ގަވަމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންނަށް ދެވޭ އިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.(ވ)	އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ މުއްދަތަކީ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ.(މ)	މި މާއްދާގެ (ކ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރާއި (4) ވަނަ ނަންބަރާ (5) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑަށް އިންތިޚާބުކުރާ ކައުންސިލަރުންގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތަކީ އެ މީހަކު އިންތިޚާބުކުރެވޭ ދުވަހުން ފެށިގެން އެ މީހެއްގެ ކައުންސިލް މެންބަރުކަމުގެ ދައުރު ހަމަވާ ދުވަހާ ހަމައަށެވެ.(ފ)	ބޯޑުގެ މެންބަރަކު އޭނާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުވާ ލިޔުމަކުން އިސްތިޢުފާދެވިދާނެއެވެ. އިސްތިޢުފާދިންކަމުގެ ލިޔުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބުމުން އެ މެންބަރަކު އެ މަޤާމުން ވަކިވީއެވެ.(ދ)	އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ބޯޑުގެ މެންބަރަކު މަޤާމުން ވަކިވާނެއެވެ.(1)	ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ބޯޑަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މެންބަރެއްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއްގައި ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވާ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ކަނޑައެޅުން؛(2)	މި ޤާނޫނުގައި ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ޝަރުޠުތައް ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރެއިން ޝަރުޠެއް އުނިވުން.

މާއްދާ 59. ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑު

ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ރައީސް އާއި ނައިބު ރައީސް: 60. (ހ)	ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ ރައީސަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 140 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބޭނުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއާ ގުޅޭގޮތުން ޖަވާބުދާރީވުމަށްޓަކައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ މިނިސްޓަރެވެ.(ށ)	އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ ނައިބު ރައީސަކީ، އޮތޯރިޓީގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ ފިޔަވައި ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ބޯޑުން އިންތިޚާބުކުރާ ފަރާތެކެވެ.

މާއްދާ 60. ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ރައީސް އާއި ނައިބު ރައީސް

ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ ހިންގުމާއި ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ: 61. (ހ)	ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ އިދާރީގޮތުން ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތަކީ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެވެ. ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ މަސައްކަތްކުރާނީ އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތަކާއި އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.(ނ)	ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މީހެއްގެ ކިބައިގައި މި ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރާއި، (2) ވަނަ ނަންބަރާއި، (3) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (4) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތަކުގެ އިތުރުން އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.(1)	އިތުރު އެހެން ވަޒީފާއެއް އަދާކުރަމުންދާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން؛(2)	ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް ނުވަތަ ޕަބްލިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ދާއިރާއިން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ކަމާބެހޭ ދާއިރާއަކުން ދަށްވެގެން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކޮށްފައިވުމާއެކު، ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައި މަދުވެގެން 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވުން.(ރ)	ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ، މާލީ ކަންކަމާބެހޭ ވުޒާރާގެ ލަފާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.(ބ)	ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ ޖަވާބުދާރީވާނީ އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑަށެވެ. އަދި، ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައާއި އޮތޯރިޓީގެ ކަންކަން ދުވަހުން ދުވަހަށް ހިންގުމުގައި ބޯޑުގެ ރައީސްގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދު ހޯދަންވާނެއެވެ.(1-ބ) މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ބޭނުމަށް، އޮތޯރިޓީގެ ކަންކަން ދުވަހުން ދުވަހަށް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތުގެ އަދާހަމަ މަޢުލޫމާތު، އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ ރައީސް ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ ބޯޑުގެ ރައީސާ ހިއްސާކުރަންވާނެއެެވެ. (ޅ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ އިތުރުން އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށާއި އޮތޯރިޓީގެ އިދާރީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ކ)	ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަޤާމުގެ ދައުރަކީ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހެވެ. ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަޤާމުގައި މީހަކަށް އެންމެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ހުރެވޭނީ 5 (ފަހެއް (އަހަރުދުވަހުގެ 2 (ދޭއް) ދައުރަށެވެ.

މާއްދާ 61. ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ ހިންގުމާއި ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ

ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް: 1-61. އޮތޯރިޓީގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ)	އޮތޯރިޓީގެ އިދާރީ އަދި ފައިސާއާބެހޭ އެންމެހައި މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛(ށ)	އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ހިނގަމުންދަނީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުން؛(ނ)	ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީވުން ފިޔަވައި، އޮތޯރިޓީ ތަމްސީލުކުރަންޖެހޭ ކަންކަމުގައި އޮތޯރިޓީ ތަމްސީލުކުރުން؛ އަދި(ރ)	މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުން.

މާއްދާ 1-61. ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް

ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތަކާއި ނިންމުންތައް: 2-61. (ހ) ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، ބޯޑުގެ ރައީސް ކަނޑައަޅާ ވަގުތަކާއި ތަނެއްގައި، ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވިދާނެއެވެ.(ށ) ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމެއް ޞައްޙަވާނީ، އެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ޖުމްލަ ޢަދަދަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތާ އެއްވަރުގެ ޢަދަދަކަށް މެންބަރުން ހާޒިރުވުމުންނެވެ. ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމެއް ފަށަންވާނީ، އެ ޢަދަދަށް މެންބަރުން ހާޒިރުވެގެންނެވެ. އަދި ހިނގަމުންދާ ބައްދަލުވުމެއްގައި، އެ ޢަދަދަށްވުރެ މެންބަރުން މަދުވެއްޖެނަމަ އެ ބައްދަލުވުން މެދުކަނޑާލަންވާނެއެވެ.(ނ) ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތަކުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ބޯޑުގެ ރައީސެވެ. ރައީސަށް ހާޒިރުވެވެން ނެތް ޙާލަތެއްގައި، ބޯޑުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ނައިބުރައީސެވެ.(ރ) މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ނިންމަންވާނީ، ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި، އެ ބައްދަލުވުމަށް ހާޒިރުވެ ވޯޓު ދިން މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ. އެގޮތުން، ކަމެއް ފާސްކުރުމަށް ވޯޓަށް އެހުމުން، އެކަމެއް ފާސްކުރުމަށް ވޯޓު ދިން މެންބަރުންގެ ޢަދަދާއި އެކަން ފާސްކުރުމަށް ވޯޓު ނުދީ ތިބި މެންބަރުންގެ ޢަދަދު އެއްވަރުވެއްޖެނަމަ، އެކަމަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި، އެ ބައްދަލުވުމުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާ މެންބަރު ވޯޓު ދޭންވާނެއެވެ.(ބ) މި މާއްދާގެ ދަށުން ބޯޑުން ނިންމާ އެއްވެސް ނިންމުމެއް ތަންފީޛުކުރުން ފަސްކުރުމަށް ބޯޑުގެ ރައީސަށް ނިންމިދާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އޭނާ ނިންމާނަމަ، އެ ނިންމުމެއް ބޯޑުން ނިންމި ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 72 (ހަތްދިހަދޭއް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި، އެ ނިންމުން މުރާޖަޢާކުރުމަށްޓަކައި، ސަބަބު ބަޔާންކޮށް، ބޯޑަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.(ޅ) މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ބޯޑުގެ ނިންމުމެއް މުރާޖަޢާކުރުމަށް ބޯޑުގެ ރައީސް ހުށަހެޅުމުން، އެކަމާމެދު ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުމަކީ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުމެވެ. އަދި އެ ނިންމުމެއް ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބޯޑުގެ ރައީސް ތަންފީޛުކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 2-61. ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތަކާއި ނިންމުންތައް

ކައުންސިލްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދުން: 62. (ހ)	އެއްވެސް ކައުންސިލަރެއްގެ ނުވަތަ ރައީސެއްގެ ނުވަތަ މޭޔަރެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބު އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް އަދާ ނުކުރެވޭނަމަ ނުވަތަ އިހުމާލުވާނަމަ ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ބާރުތަކާއި ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފާނަމަ ނުވަތަ ކައުންސިލަރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ޚިލާފަށް ކައުންސިލަރުންގެ ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާނަމަ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެފަދަ ކައުންސިލަރުންނާމެދު ނުވަތަ ރައީސުންނާމެދު ނުވަތަ މޭޔަރުންނާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކަމެއް ކައުންސިލަރަކު ނުވަތަ ރައީސަކު ނުވަތަ މޭޔަރަކު ކުރާކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިއްޖެނަމަ، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަޒީރުގެ ހުއްދައާއެކު، އެކަމުގެ ޙަޤީޤަތްތަކާއި ސަބަބުތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ކަންއޮތްގޮތް ދިރާސާކޮށް ބެލުމަށް "އިންކުއަރީ" އެއް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދަންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ "އިންކުއަރީ" ހެދުމަށްފަހު، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނާފަދަ ކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ހިނގާ ކަމަށް ނުވަތަ ހިނގައިފި ކަމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކައުންސިލަށް އަންގަންވާނެއެވެ.(1-ނ) މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަމަކީ، އެކަންކަމުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެކަންކަމުގައި ޝާމިލުވި ކައުންސިލަރަކާމެދު ނުވަތަ ރައީސަކާމެދު ނުވަތަ މޭޔަރަކާމެދު ވަގުތުން ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭ ކަމެއްކަމުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފެނިއްޖެނަމަ، އިންކުއަރީ ރިޕޯޓުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އެ ކައުންސިލަރުންނާމެދު ނުވަތަ ރައީސަކާމެދު ނުވަތަ މޭޔަރަކާމެދު ވަގުތުން ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތަށް ކައުންސިލަރަކަށް ނުވަތަ ރައީސަކަށް ނުވަތަ މޭޔަރަކަށް ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމުންވެސް އެ ކަންކަން އިޞްލާޙު ނުކޮށް، ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބު އަދާނުކޮށް އިހުމާލުވާނަމަ ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ބާރުތަކާއި ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ޤާނޫނީ އިމުން ބޭރުން، ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފާނަމަ ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ޚިލާފަށް ކައުންސިލަރުންގެ ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާނަމަ، އިންކުއަރީ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކުރެވުނު ކަންތައްތަކާއި، އެ ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުމަށް އެންގުމުން ކައުންސިލަރުން ނުވަތަ ރައީސުން ނުވަތަ މޭޔަރުން ކަންކުރިގޮތާއި، އެ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ބަސް، ރިޕޯޓެއްގެ ސިފައިގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.(ބ)	މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ "ރިޕޯޓު" ގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް އެ ކަންކަމުގައި ޝާމިލުވި ކައުންސިލަރުން ނުވަތަ ރައީސުން ނުވަތަ މޭޔަރުން، މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ނުލިބޭ ގޮތަށް، މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުން ވަގުތީ ގޮތުން އެއްކިބާކުރުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ޅ)	މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލަރުންނާމެދު އަޅާ ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއްގެ މަޢުލޫމާތު، ފިޔަވަޅު އެޅި ސަބަބު ބަޔާންކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.(ކ)	މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލަރަކާމެދު އަޅާ ފިޔަވަޅެއްގެ ސަބަބުން، ކައުންސިލްގެ ކޯރަމް ހަމަނުވާނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް އެ ރަށަކުން މެދުކެނޑުމެއްނެތި ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ކައުންސިލާ ޙަވާލުވެހުރި ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.(އ)	ސެކްޓޯރަލް ގްރާންޓް ނުވަތަ ކޮންޑިޝަނަލް ގްރާންޓެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ސަރުކާރުން ހިންގާ ވަކި ޕްރޮޖެކްޓެއް ނުވަތަ ޕްރޮޖެކްޓްތަކެއް ހިންގުމުގައި ކައުންސިލުން އިހުމާލުވާކަމަށް އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގާ އިދާރާއަކަށް ފާހަގަކުރެވި، އެކަން ބެލުމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކުރިއަށްގެންދާ އިންކުއަރީއިން އެފަދަ ކަމެއް ފާހަގަކުރެވި އެ އިދާރާއަކަށް އަންގައިފިނަމަ އެ ޕްރޮޖެކްޓެއްގެ ނުވަތަ ޕްރޮޖެކްޓްތަކެއްގެ މަސައްކަތް "މެނޭޖަރ" އަކާ ޙަވާލުކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ބާރު އެ އިދާރާއަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 62. ކައުންސިލްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދުން

އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުން: 3-61. (ހ) އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ، އޮތޯރިޓީގެ ލަފާގެމަތިން، ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުންނެވެ. އަދި އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުމާއި، އެނޫންވެސް ވަޒީފާއާގުޅޭ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކެވެ.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށް، އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމުތަކާއި، އެ މަޤާމުތަކުގެ ގިންތިއާއި ޝަރުޠުތައް، އަދި މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ބަޔާންކުރާ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑެއް ކަނޑައަޅާފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.(ނ) މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލާނީ، އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ ލަފާގެމަތިން، ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެވެ. އަދި އެގޮތުން އެކުލަވާލާ އޮނިގަނޑު، ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހަޅައި ފާސްކުރަންވާނެއެވެ.(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފާސްކުރާ އޮނިގަނޑުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މަޤާމުތަކުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2016 (ދައުލަތުގެ މުސާރައިގެ ސިޔާސަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުންނެވެ.(ބ) ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރުމުގައާއި، މުވައްޒަފުންނާގުޅޭ އެނޫންވެސް ކަންކަމުގައި، އެ ޤާނޫނުގެ 63 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޒިންމާދާރު އިސްވެރިޔާގެ ދައުރު އަދާކުރާނީ މި ޤާނޫނުގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރާ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެވެ.

މާއްދާ 3-61. އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުން

ނުވަވަނަ ބާބު: ޤައުމީ އިދާރާތަކާ ކައުންސިލްތަކާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން

ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި މި ބާބަށް ޢަމަލުކުރުން: 64. ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ރަށްރަށުގައި އަދި ސިޓީތަކުގައި ދޭ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި އަދި އެތަންތަނުން ހިންގާ ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ރާވައި ހިންގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

މާއްދާ 64. ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި މި ބާބަށް ޢަމަލުކުރުން

ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ އުޞޫލުތައް: 65. (ހ) ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއަކުން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ. ޤައުމީ އިދާރާތަކުން، އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާނެ އެއްބާރުލުމާއި އެހީތެރިކަން ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުންނާއި ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ދޭންވާނެއެވެ.(ށ)	ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި ލިބޭނޭ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމުގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވިދާނެއެވެ.(1)	ޤައުމީ އިދާރާގެ އޮފީހެއް އިދާރީ ދާއިރާގައި ޤާއިމުކޮށްގެން ޚިދުމަތް ދިނުން؛(2)	އުވާލާފައި(3)	ސިޓީ ކައުންސިލް ނުވަތަ ރަށު ކައުންސިލް ނުވަތަ އަތޮޅު ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޤައުމީ އިދާރާގެ ޚިދުމަތް އިދާރީ ދާއިރާއިން ނުވަތަ ސީދާ ސިޓީއިން ނުވަތަ ރަށުން ލިބޭނޭގޮތް ހަމަޖެއްސުން.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ސިޓީ ކައުންސިލް ނުވަތަ ރަށު ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ދޭންވާނީ ކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއް މެދުވެރިކޮށެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގައި އަންނަނިވި މާއްދާތައް ހިމަނަންވާނެއެވެ.(1)	އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދެވޭ ޚިދުމަތް؛(2)	އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދެވޭ ޚިދުމަތް ދޭންވީ ގޮތުގެ ތަފްޞީލު؛(3)	އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭން ބޭނުންވާ ފައިސާގެ ޢަދަދު؛(4)	އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ޙާލަތްތައް؛(5)	އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ތަފްޞީލު.

މާއްދާ 65. ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ އުޞޫލުތައް

ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ފޯރުކޮށްދިނުން: 66. ޤައުމީ އިދާރާއަކުން އެއްވެސް ކައުންސިލެއް މެދުވެރިކޮށް އެ އިދާރާއަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއް، ސިޓީ ކައުންސިލެއް ނުވަތަ ރަށު ކައުންސިލެއް މެދުވެރިކޮށް ފޯރުކޮށްދޭން ނިންމައިފިނަމަ، އެ ޚިދުމަތެއް އެ ކައުންސިލަކުން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ، އެ އިދާރާއަކުން ކައުންސިލްތަކަށް ދޭންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 66. ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ފޯރުކޮށްދިނުން

ބިދޭސީންނަށް ދޫކުރާ ވާރކް ވިޒާގެ މަޢުލޫމާތު އެންގުން: 1-66. ސަރުކާރުގެ ކަމާގުޅޭ އިދާރާއަކުން ބިދޭސީއަކަށް ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ވާރކް ވިޒާ ދޫކޮށްފިނަމަ، އެ ވިޒާ ދޫކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަން އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ކައުންސިލަށް ލިޔުމަކުން އަންގަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 1-66. ބިދޭސީންނަށް ދޫކުރާ ވާރކް ވިޒާގެ މަޢުލޫމާތު އެންގުން

ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން: 2-66. (ހ)	ކައުންސިލްތަކުން އެކުލަވާލާ މުނިސިޕަލް ގަވާއިދުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި، އެ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުން އެ ގަވާއިދުތަކަށް ޢަމަލުކުރަން އިޢުތިރާޟްކުރާ ޙާލަތުގައި ކައުންސިލްތަކަށް ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދެވިދާނެއެވެ. އަދި ކައުންސިލުން އެފަދައިން އެހީތެރިކަމަށް އެދޭ ޙާލަތުގައި ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ކައުންސިލްތަކަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.(ށ)	ކައުންސިލްތަކަށް ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާބެހޭ އުޞޫލުތައް، ފުލުހުންގެ މަޝްވަރާއާއެކު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 2-66. ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން

ކުއްލި ޙާލަތްތަކުގައި ކައުންސިލްތަކަށް ސަރުކާރުން ދޭ އެހީ: 67. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ސަރުކާރުން ދޭން ކަނޑައަޅާފައިވާ އެހީގެ އިތުރުން ކާރިސާއެއް ނުވަތަ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތެއް ނުވަތަ ތަދުމަޑުކަމެއް ނުވަތަ ބަލިމަޑުކަމެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން މާލީ، ފަންނީ ނުވަތަ އެހެނިހެން އެހީ ކައުންސިލްތަކަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 67. ކުއްލި ޙާލަތްތަކުގައި ކައުންސިލްތަކަށް ސަރުކާރުން ދޭ އެހީ

ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ހިންގާ ޕްރޮޖެކްޓްތައް: 68. (ހ)	ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުންޏަކުން ނުވަތަ މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާއަކުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި އެއްވެސް ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގުމުގެ ކުރިން އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގާ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލަކާ މަޝްވަރާކުރަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ކުރެވޭ މަޝްވަރާތަކުގައި އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި އަދި އެ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހުންނަ އެކަމާގުޅޭ އެންމެހައި މުއައްސަސާތައް ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ.(ށ)	ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުންޏަކުން ނުވަތަ މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާއަކުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން އެއްވެސް އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގުމުގެ ކުރިން އެކަމުގެ ސަބަބުން ތިމާވެށްޓަށް އަސަރު ފޯރާނެ މިންވަރު ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓެއް ހަދަންޖެހޭނަމަ އެ ރިޕޯޓު ހެދުމަށްފަހު އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ ކުރިން، އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގޭ ރަށް ނުވަތަ ސިޓީ ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ރިޕޯޓުގައިވާ ކަންކަމަށް ބިނާކޮށް ތިމާވެއްޓަށް ކޮށްފާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ އަސަރުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު އެ ކައުންސިލާއެކު އެ ތަނަކުން ހިއްސާކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ތިމާވެށްޓަށް ކޮށްފާނެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުޑަކުރުމަށް އަޅަން ގަސްތުކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ މަޢުލޫމާތުވެސް ކައުންސިލްތަކާއެކު ހިއްސާކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 68. ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ހިންގާ   ޕްރޮޖެކްޓްތައް

ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގެ ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ހިންގާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢު: 69. (ހ)	ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ރަށެއްގައި ހިންގުމަށް ކަނޑަޅާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން، އެ މަޝްރޫޢެއްގެ އަގު 5 (ފަހެއް) މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ދަށުގެ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގަންވާނީ، އެ ރަށެއްގެ ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެންއޮތްނަމަވެސް، ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަތޮޅެއްގައި ހިންގުމަށް ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކަނޑަޅާ 5 މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑެތި ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތައް އެ ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލެއްގެ ދަށުން ހިންގުމަށް، ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.(ނ)	ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ސިޓީއެއްގައި ހިންގުމަށް ކަނޑަޅާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރެއިން އަގުގެ ގޮތުން 15 (ފަނަރަ) މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑު ނޫން މަޝްރޫޢުތައް ހިންގަންވާނީ މި މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ސިޓީއެއްގެ ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްގެންނެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި އެހެންއޮތްނަމަވެސް، ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަތޮޅެއްގައި ހިންގުމަށް ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކަނޑަޅާ، މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) ގައި ބުނެފައިވާ އަގަށްވުރެ ބޮޑު އަގުގެ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތައް އެ ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލެއްގެ ދަށުން ހިންގުމަށް، ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.(ބ)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަތޮޅެއްގައި ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީގެ މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމަށް ކައުންސިލާ ޙަވާލުކުރަންވާނީ އެ މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ޕްލޭންތަކާއި ބަޖެޓު އެ އިދާރާއަކުން ތައްޔާރުކުމަށްފަހު، އެކަމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ކައުންސިލަށް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ.(ޅ)	މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ ދަށުން ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްގެން ކުރިއަށްގެންދާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫތައް ކައުންސިލުން ހިންގަންވާނީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާފައިވާ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާއި އަދި އެނޫންވެސް އެފަދަ މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމުގެ އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެންމެހައި ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

މާއްދާ 69. ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގެ ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ހިންގާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢު

ދިހަވަނަ ބާބު: ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް

ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން: 1-69. (ހ)	ކޮންމެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައިވެސް އަންނަނިވި ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންނަށް، ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.(1)	ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް؛(2)	ފެނުގެ ޚިދުމަތް؛(3)	ފާޚާނާއާއި ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތް.(ށ)	މި ޤާނޫނުގެ 2-69 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައިވެސް އަދި ކައުންސިލުން އަމިއްލައަށް ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތްތަކެއް ފޯރުކޮށްދޭ ޙާލަތުގައިވެސް އެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭންވާނީ، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަމާގުޅޭގޮތުން އެކުލަވާލާފައިވާ ސިޔާސަތުތަކާއި މިންގަނޑުތަކާއި އަގުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

މާއްދާ 1-69. ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން

ތިންވަނަ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުން: 2-69. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 1-69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޚިދުމަތެއް ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި ފޯރުކޮށްދެނީ، ތިންވަނަ ފަރާތަކުން ކަމުގައިވާ ޙާލަތުގައި، އެ ތިންވަނަ ފަރާތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ލިޔުމުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އެއްބަސްވުމުގައި ހިމަނަންޖެހޭ ކަންކަން، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއިން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.(ނ)	ތިންވަނަ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދޭ ޙާލަތުގައިވެސް، އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ޢާންމުންނަށް ދިމާވާ އެކިއެކި މައްސަލަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޖަވާބުދާރީވުމުގައި އެ ތިންވަނަ ފަރާތުން ކައުންސިލަށް އެއްބާރުލުން ދޭންވާނެއެވެ.(ރ)	މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ތިންވަނަ ފަރާތްތައް މެދުވެރިކޮށް ކައުންސިލްތަކުގައި ފޯރުކޮށްދެމުންގެންދާ ޢާންމު ޚިދުމަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެފަރާތާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު، އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އެއްބާރުލުން ދޭނެ ގޮތްތައް ބަޔާންކޮށް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 2-69. ތިންވަނަ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުން

އިންޖީނުގެއާއި ޕްލާންޓްތައް ޤާއިމުކުރުން: 3-69. (ހ) އެއްވެސް ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ އިންޖީނުގެއާއި ފެން ޕްލާންޓާއި ސުވަރޭޖް ޕްލާންޓާއި އެނޫންވެސް އެފަދަ ތަންތަން ހަދަންވާނީ، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައެޅޭ ތަނެއްގައެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ ތަނަކީ، ޢާންމު ދިރިއުޅުމަށް އޭގެ ސަބަބުން އުނދަގޫ ނުފޯރާނެ ތަންތަން ކަމުގައި ކަނޑައެޅުމަށް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ.(ނ)	ތިންވަނަ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ދޭ ޙާލަތުގައި އެ ފަރާތަކުން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ތަންތަން ޤާއިމުކޮށް، ޚިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ އެނޫންވެސް ވަސީލަތްތައް ޤާއިމުކުރުމަށް ކައުންސިލްތަކުން އެއްބާރުލުން ދޭންވާނެއެވެ.(ރ)	ތިންވަނަ ފަރާތަކުން ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށްޓަކައި ކައުންސިލަކުން ހުއްދަދީގެން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ތަނެއް ހަދަން ފެށުމަށްފަހު ނުވަތަ ހަދައި ނިމުމަށްފަހު، އެ ތަން އަނބުރާ ކައުންސިލަށް ނެގޭނީ، ޢާންމުވެގެންވާ މަންފާއަކަށްޓަކައި، އެތަނަކަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ.

މާއްދާ 3-69. އިންޖީނުގެއާއި ޕްލާންޓްތައް ޤާއިމުކުރުން

 އެގާރަވަނަ ބާބު: ކައުންސިލްތަކުން ވިޔަފާރިކުރުން 

ކައުންސިލްތަކުން ވިޔަފާރިކުރުން: 70. (ހ)	ކައުންސިލްތަކުގެ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ދާއިރާގެ ތެރޭގައި އިޤްތިޞާދީ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ށ)	އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްތަކުން ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ''ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި'' އުފައްދައި ހިންގިދާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނި އެންމެ ހިއްސާދާރެއްގެ މައްޗަށް ވަކި ކައުންސިލަކުން ނުވަތަ ގިނަ ކައުންސިލްތަކެއް އެކުވެގެން ގިނަ ހިއްސާދާރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭގޮތަށްވެސް އުފެއްދިދާނެއެވެ.(ރ)	މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބާވަތުގެ ކުންފުނީގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2023 (ކުންފުނީގެ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލެވެ.(ބ) ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކުން ކުރެވޭނެ ވިޔަފާރިތަކުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޅ) މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އުފައްދާ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކުން ކުރާ ވިޔަފާރީގެ މަސައްކަތްތަކަކީ އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ މަސައްކަތްތައް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ. (1) އެ މަސައްކަތަކީ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި ނިސްބަތްވާ ރަށުގައި ނުވަތަ ރަށްތަކުގައި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ކުރަމުންދާ އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއް ކަމުގައި ނުވުން؛ (2) އެ މަސައްކަތަކީ ރަށުގެ ނުވަތަ ރަށްތަކުގެ ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީއަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ މަސައްކަތެއް ކަމުގައިވުން؛ (3) އެ މަސައްކަތުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ނުވަތަ ރައުސްމާލުގެ ޢަދަދު -/10،000،000 (ދިހަމިިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުވުން. (ކ) ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 16 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏަކުން ހިންގަމުންދާ ވިޔަފާރީގެ ޙަރަކާތްތައް މި މާއްދާގެ (ޅ) އާ ތަޢާރުޟުވާ ކަމަށްވާނަމަ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 16 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެފަދަ ވިޔަފާރީގެ ޙަރަކާތްތައް ހުއްޓާލަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 70. ކައުންސިލްތަކުން ވިޔަފާރިކުރުން

އަމިއްލަ ފަރާތަކާއެކު ވިޔަފާރިއެއްގައި ހިއްސާވުން: 1-70. (ހ)	ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައިވާ މަޤްޞަދެއް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ފަރާތަކާއެކު ކައުންސިލަށް ވިޔަފާރިއެއްގައި ބައިވެރިވެ، ކުންފުންޏެއް އުފެއްދިދާނެއެވެ.(ށ)	މި ޤާނޫނުގެ 70 ވަނަ މާއްދާއާއި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލަކުން ދިނުން މި ޤާނޫނުން ލާޒިމުކުރާ ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށް، ނުވަތަ ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައިވާ މަޤްޞަދެއް ޙާޞީލުކުރުމަށްޓަކައި މެނުވީ ކައުންސިލަކުން އެއްވެސް ފަރާތަކާއެކު ވިޔަފާރިއެއްގައި ބައިވެރިވެ، އެއްވެސް ވިޔަފާރިއެއް ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.(ނ)	ރަށެއްގެ އިޤްތިޞާދީ ޙަރަކާތްތައް ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލަކުން ދިނުން މި ޤާނޫނުން ލާޒިމުކުރާ ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ފަރާތަކާއެކު ހިންގޭ ވިޔަފާރިއެއްގައި ކައުންސިލްގެ ހިއްސާ 20 (ވިހި) އިންސައްތައަށްވުރެ އިތުރުވެގެން ނުވާނެއެވެ.(ރ)	މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ނަމުގައި ވިޔަފާރި ކުރަމުންދާނަމަ، އެފަދަ ވިޔަފާރިތަކާމެދު ޢަމަލުކުރެވޭނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްއިން ހަދައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 1-70. އަމިއްލަ ފަރާތަކާއެކު ވިޔަފާރިއެއްގައި ހިއްސާވުން

ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތަކުގައި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ދައުރު ފުޅާކުރުން: 71. ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ރާވައި ހިންގުމުގައި އަމިއްލަ ކުންފުނިތަކާއި ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ދައުރު ފުޅާކޮށް އެފަރާތްތަކުގެ ބައިވެރިވުން ހޯދަން ކައުންސިލްތަކުން މަސައްކަތް ކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 71. ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތަކުގައި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ދައުރު ފުޅާކުރުން

ކައުންސިލްތަކުން އެހެނިހެން ފަރާތްތަކާ ބައިވެރިވުން: 72. އަސާސީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށާއި، އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ފުރުސަތުތައް އިތުރުކުރުމަށާއި އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީގޮތުން ކުރިއެރުން ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ޖަމާޢަތްތަކާއި ކުންފުނި ނުވަތަ ކޯޕަރޭޓިވްތަކާ ބައިވެރިވެގެން މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެއެވެ.

މާއްދާ 72. ކައުންސިލްތަކުން އެހެނިހެން ފަރާތްތަކާ ބައިވެރިވުން

ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިވެދިނުން: 73. އިދާރީ ދާއިރާގެ ނުވަތަ ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައި ހިމެނޭ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމަށްޓަކައި ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށާއި ޖަމާޢަތްތަކަށް ފައިސާ އާއި ފަންނީ އަދި އެހެނިހެން އެހީ ދެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން އެހީ ދޭންވާނީ އަމިއްލަ ޖަމާޢަތްތަކަށް އެހީދިނުމަށް ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިޔާސަތާއި މިންގަނޑުތަކާ ތަޢާރުޟުނުވާގޮތަށް ކައުންސިލުން ފާސްކޮށް ޢާންމުކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުގެ ދަށުންނެވެ.

މާއްދާ 73. ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިވެދިނުން

ކައުންސިލްތަކުން ތަކެތި ގަތުމާއި ކޮންޓްރެކްޓްކުރުން: 74. ކައުންސިލްތަކަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ހޯދަމާއި ކައުންސިލްތަކުން ކުރަންޖެހޭ އެކިއެކި މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ފަރާތްތައް މެދުވެރިކޮށް ތަކެތި ހޯދަންވާނީ އަދި ތަކެތި ގަންނަންވާނީ މުދަލާއި ފައިސާ ބެލެހެއްޓުމާއި ހޭދަކުރުމާއި ލިޔެ ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ހަދާފައިވާ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. މިގޮތުން ކުރާ މުހިންމު މުޢާމަލާތުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ޢާންމުންނަށް ފެންނަގޮތަށް ޝާއިޢުކޮށް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 74. ކައުންސިލްތަކުން ތަކެތި ގަތުމާއި ކޮންޓްރެކްޓްކުރުން

ބާރަވަނަ ބާބު: ކައުންސިލްގެ މުދަލާއި އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ލޯނު ނެގުން

ކައުންސިލްތަކުން ފީއާއި ކުލި ނެގުން: 75. (ހ)	އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ކައުންސިލްތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ފީ ނުވަތަ ކުލި ކަނޑައަޅައި، އެ ފީ ނުވަތަ ކުލި ނެގުމުގެ ބާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން ނަގާ ފީ ނުވަތަ ކުލި ކަނޑައަޅަންވާނީ އެ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ ރަށް ނުވަތަ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންނާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު ދި ވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ފީއާއި ކުލި ނެގޭނެ ދާއިރާތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(1)	ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތަކީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްނަމަ ނަގަންޖެހޭ މަހު ފީ؛(2)	)ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތަކީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްނަމަ ނަގަންޖެހޭ މަހު ފީ؛(3)	މުވާޞަލާތީ ޚިދުމަތަކީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްނަމަ ނަގަންޖެހޭ މަހު ފ(4)	)ކުނި ޖަމާކޮށް ރައްކާތެރި ގޮތުގައި ނައްތާލުމަކީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްނަމަ ނަގަންޖެހޭ މަހު ފީ(5)	ރަށުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެއްގަމާއި ކަނޑުގެ އުޅަނދުފަހަރުގެ އަހަރީ ފީ؛(6)	އުޅަނދުފަހަރު ދުއްވުމުގެ ލައިސަންސް ފީ؛(7)	ކައުންސިލްގެ ސަރަޙައްދުގައި އެއްޗެހި އުފައްދައި ވިއްކުމާއި ވިޔަފާރިއާއި ފިހާރައާއި މާރުކޭޓް ގޮޅީގެ އަހަރީ ފީ(8)	ޑައިވްކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ޑައިވްކުރުމުގެ ފ(9)	ކުއްޔަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ބިމާއި ފަޅާއި ފަރުގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ކުލި؛(10)	)ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ ފަޅުރަށްރަށާއި ފިނޮޅާއި ހާހަލާއި ގިރީގެ ކުލި؛(11)	ގޮއިފާލައްބައާއި ހިންނަ ފަދަ ތަންތަނުގެ ކުލި؛(12)	ކައުންސިލްގެ ޢިމާރާތްތަކާއި މުދަލުގެ ކުލ(13)	)ކަނޑަށް ޖައްސާ ބޯޓުފަހަރަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ޕްލެޓްފޯމަށާއި ސަރަޙައްދަށް ނެގޭ ކުލި؛(14)	ބަނދަރު ބޭނުންކުރުމަށް )ފައްތިއާ، މުދާ އަރުވައި ބޭލުން( ނަގާ ކުލި؛(15)	ނޭޗަރ ޕާކުން ލިބޭ ކުލި؛ އަދ(16)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފީގެ އިތުރުންވެސް ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތަކާ ގުޅިގެން އެ ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ ފީ(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (9) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (10) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބިމާއި ފަޅުރަށްރަށާއި ފިނޮޅާއި ފަޅާއި ފަރާއި ހާހަލާއި ގިރީގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ތެރެއިން ކައުންސިލަށް ކުލި ނެގުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ، ޤައުމީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ސަރުކާރަށް ނަގާފައިވާ އެފަދަ ސަރަޙައްދުތައް ފިޔަވައި އެނޫން ސަރަޙައްދުތަކުންނެވެ.(ރ) މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (9) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (12) ވަނަ ނަންބަރު އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ބޭނުމަށް އެކި ފަރާތްތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބިމުން ނުވަތަ ޢިމާރާތުން ކުއްޔެއް ނުނެގޭނެއެވެ.

މާއްދާ 75. ކައުންސިލްތަކުން ފީއާއި ކުލި ނެގުން

ރައްޔިތުންގެ މުދާ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ: 76. ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ ރައްޔިތުންގެ މުދާ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ ބެލެވޭނީ ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައެވެ.

މާއްދާ 76. ރައްޔިތުންގެ މުދާ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ

އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ވަސީލަތްތައް ޤާއިމްކުރުން: 77. ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއި ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން، އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ވަސީލަތްތައް ޤާއިމްކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތައް