ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚް: 27 މާރޗް 2021

JI_2020_34

ބާބުތައް

އެއްވަނަ ބާބު: އިބްތިދާއީ މާއްދާތައް

ތަޢާރުފާއި ނަން: 1. (ހ)	މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 236 ވަނަ މާއްދާއާއި 244 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ޤާއިމުކުރެވިގެންވާ ގޮތާއި، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މައިގަނޑު އަސާސްތަކާއި އުސޫލުތަކާއި، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މައިގަނޑު މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި، ބާރުތަކާއި، އެ ޚިދުމަތާގުޅޭ އެނޫންވެސް ކަންކަން ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.(ށ)	މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

މާއްދާ 1. ތަޢާރުފާއި ނަން

މަޤްޞަދު: 2. މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދަކީ އަންނަނިވި ކަންކަން ހާސިލުކުރުމެވެ.(ހ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އެންމެހައި ކަންކަމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދުސްތޫރީ ހަމަތަކާއި، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއި ކަރާމަތަށް އިޙްތިރާމުކުރުމާއެކު ޤާނޫނުގެ ހުކޫމަތުގެ ތެރެއިން ދެވޭ ޚިދުމަތެއްކަން ކަށަވަރުކުރުން؛&nbsp;(ށ)	ޤާނޫނުއަސާސީގެ 236 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 242 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް އަދި 244 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 246 ވަނަ މާއްދާއާ ދެމެދުގައިވާ މާއްދާތަކުގައި ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު ކަންކަމުގެ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުން؛(ނ)	ދާޚިލީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމާއި އަމަންއަމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމާއި، ޖިނާއީ ކުށްކުރުން ހުއްޓުވައި، ތަޙްޤީޤުކޮށް، ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމާއި ޤާނޫނު ނެގެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ލިބިފައިވާ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ މުއައްސަސާއެއް ޤާއިމުކުރުން؛&nbsp;(ރ)	ވަކިފަރާތަކަށް ޖެހުމެއްނެތި، އަދި ވަކި ނުފޫޒަކަށް ލެނބުމެއްނެތި، ހަމަހަމަކަމާއެކު ޤާނޫނު ނަގަހައްޓައި އަދި ތަންފީޛުކުރުން؛&nbsp;(ބ)	އަމަންޢާންމާއި، ދާޚިލީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ފުލުހުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިދިނުން؛(ޅ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މައިގަނޑު އަސާސްތައް ބަޔާންކުރުމާއި ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި މަސައްކަތްކުރާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ބަޔާންކުރުން؛(ކ)	ރައްޔިތުންނާ ގުޅިގެން ޚިދުމަތްދިނުން އިސްކޮށް، ޕްރޮފެޝަނަލްކޮށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އެންމެހައި މުވައްޒަފުންގެ ކިބައިގައި އަށަގެންނެވުން؛(އ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އަމާޒާއި، މަޤްޞަދާއި، މަސްއޫލިއްޔަތާއި، ޚިދުމަތާއި، ބާރާއި އިޚްތިޔާރުތައް ޤާނޫނުއަސާސީއާއި އިންސާނީ ޙައްޤުގެ ހަމަތަކުގެ ތެރެއިން އެކަށައަޅައި ބަޔާންކުރުން؛(ވ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަކީ ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތަކަށް ހެދުން؛(މ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަކީ ޒިންމާދާރު، ޖަވާބުދާރީކުރުވަނިވި ޚިދުމަތަކަށް ހެދުން؛ އަދި(ފ)	ބުނެވިދިޔަ ކަންކަން ކުރުންމަތީ ދެމިތިބުމަށް އެކަށޭނަ މިންވަރަށް، ޤާނޫނީ ރައްކާތެރިކަމާއި ޤާނޫނީ ބާރާއި ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު އަދި ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތައް ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާއަށާއި މުވައްޒަފުންނަށް ލިބިދިނުން.

މާއްދާ 2. މަޤްޞަދު

ދެވަނަ ބާބު: ފުލުހުން އިންތިޒާމުވެގެންވާ ގޮތް

ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް: 3. (ހ)	މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/5 (ފުލުހުންގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ "މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް"، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ "ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް" އަށް ބަދަލުވީއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއައްސަސާ އުފެދުމާއެކު "މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް" ގެ އެންމެހައި ޤާނޫނީ ޒިންމާތަކާއި، މުވައްޒަފުންނާއި، އިލްތިޒާމުތަކާއި، މުދަލާއި ވަސީލަތްތަކާއި، އިމްތިޔާޒުތައް މި ޤާނޫނުގައިވާ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފެދުނު ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށް ބަދަލުވީއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ޕޮލިސް ބޯޑު ޢައްޔަންކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 4 (ހަތަރެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ތިބި ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ތެރެއިން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ފިޔަވައި، ސުޕްރިންޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސްއިން ފެށިގެން މަތީ ރޭންކުގެ ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުން، ފުލުހަކަށް ވީތީ އެމީހަކަށް ލިބިފައިވާ ޤާނޫނީ ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް، ލާއިންސާނީ އަނިޔާވެރި ޢަމަލެއް ނުވަތަ ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލެއް ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ނުވަތަ މައްސަލައެއް ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކަށް ނުވަތަ ކޮމިޝަނަކަށް ރިޕޯޓު ކުރެވިފައިވާ އޮފިސަރުންނަކީ އެ މަޤާމުތަކަށް ޤާބިލު އަދި މަޤާމާ އެކަށޭނަ ތަޢުލީމާއި ހުނަރާއި މަސައްކަތުގެ ތަޖުރިބާއާއި ނަޒާހަތްތެރިކަން ހުރި އޮފިސަރުންކަމާމެދު ޕޮލިސް ބޯޑުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. މި މާއްދާގެ ދަށުން އިސްވެ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރޭންކުތަކުގެ އޮފިސަރުންނާމެދު ނިންމާ ގޮތް ތަންފީޛުކުރެވެންދެން މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު އެ މަޤާމުތަކުގައި ތިބި އޮފިސަރުން އެމީހުންގެ މަޤާމުތަކުގައި ދެމިތިބޭނެއެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ ދަށުން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި އެމީހެއްގެ ތަޢުލީމީ ފެންވަރާއި އެމީހަކު ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި އަދާކުރަމުންދާ ދައުރާއި، އެމީހަކު ކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތާއި، ސުލޫކާއި، އެމީހެއްގެ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤާއި އެމީހަކާމެދު ކުރެވިފައިވާ ތުހުމަތުގެ ޠަބީޢަތާއި، އެ މައްސަލައަކާ ގުޅޭގޮތުން ލިބެންހުރި ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ޕޮލިސް ބޯޑުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.(ބ)	މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ނިންމުން ނިންމުމުގައި ޕޮލިސް ބޯޑުން ކޮންމެ އޮފިސަރަކާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ. މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް ޕޮލިސް ބޯޑުން އެދިއްޖެނަމަ ފުލުހުންގެ އިދާރާއިންނާއި، މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އޮފިސަރުން މި މަޢުލޫމާތުތައް އެ ބޯޑަށް ދޭންވާނެއެވެ. އަދި ވަކި މަޢުލޫމާތެއް ދިނުމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން އުޒުރުވެރިވެއްޖެނަމަ އެކަން ޕޮލިސް ބޯޑުން ފާހަގަކުރަންވާނެއެވެ.(1)		ޚިދުމަތްކުރި މުއްދަތު؛(2)		މަޤާމުގެ ކުރިއެރުން ލިބިފައިހުރި ގޮތުގެ ރެކޯޑު؛(3)		އެމީހަކާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅިފައިހުރި އަދި ތުހުމަތުކުރެވޭ ޝަކުވާގެ ބާވަތާއި ޢަދަދު؛(4)		ލާއިންސާނީ އަނިޔާވެރި ޢަމަލެއް ނުވަތަ ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލެއް ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ނުވަތަ މައްސަލައެއް ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކަށް ނުވަތަ ކޮމިޝަނަކަށް ރިޕޯޓު ކުރެވިފައިވާނަމަ އެ މައްސަލައެއް؛(5)		އިދާރީ ނުވަތަ އަޚްލާޤީ ނުވަތަ ނަޒާހަތްތެރިކަމާ ގުޅޭ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާނަމަ އެކަން؛(6)		އިދާރީ ނުވަތަ އަޚްލާޤީ ނުވަތަ ނަޒާހަތްތެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅިފައިވާ ނުވަތަ ފާހަގަކުރެވޭ ކަންކަން؛(7)		ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއިން ލިބޭ އާމްދަނީގެ އިތުރުން، އެހެން އާމްދަނީއެއް ލިބޭނަމަ ލިބޭ އާމްދަނީގެ މިންވަރާއި ތަފްޞީލު؛(8)		ހޯދާފައިވާ އާދަޔާ ޚިލާފު ކާމިޔާބީތައް؛(9)		ފާއިތުވެދިޔަ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ އާމްދަނީއާއި އަރަންޏާއި ދަރަނި އެނގޭނެ މާލީ ބަޔާން؛(10)		އެ ފުލުހެއްގެ އަދި އަނބި، ފިރި އަދި ދަރިންގެ މާލީ ބަޔާނުން ފާހަގަކުރެވޭކަމެއް ވާނަމަ އެކަން؛(11)		މިކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޮފިސަރު މަޤާމުގައި ދެމެހެއްޓުމާމެދު ޕޮލިސް ބޯޑުން ދެކޭގޮތް.(ޅ)	މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮފިސަރަކު މަޤާމުގައި ނުބެހެއްޓުމަށް ޕޮލިސް ބޯޑުން ނިންމަންވާނީ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއްގެ ޠަބީޢަތާއި ބާވަތަށް ބަލައި އެ މައްސަލައެއްގައި ކުރެވޭ ތުހުމަތު މަދަނީ މިންގަނޑުން ބަލާއިރު ޕޮލިސް ބޯޑަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ފެނުން ނުވަތަ އެ އޮފިސަރަކީ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބު އަދާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ނެތް ފަރާތެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވުމުންނެވެ.(ކ)	މި މާއްދާގެ ދަށުން ޕޮލިސް ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުން ތަންފީޛުކުރުމަށް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ޕޮލިސް ބޯޑުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ.(އ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ "ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް" އަށް އިނގިރޭސި ބަހުން ބޭނުންކުރާނެ ނަމަކީ "މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް" އެވެ.

މާއްދާ 3. ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް

ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޚާއްޞަ ސިފަތައް: 4. ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް އިންތިޒާމުވެގެންވަނީ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޚާއްޞަ ސިފަތައް ހިމެނިގެންނެވެ.(ހ)	ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގައި ނުހިމެނޭ، މަދަނީ އަދި ސަލާމަތީ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި؛(ށ)	މުޅި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިންތިޒާމުކުރެވިގެންވާ އެއް ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި؛(ނ)	އިދާރީ ގޮތުން ހިންގުން ލާމަރުކަޒީކޮށް އިންތިޒާމުކުރެވިފައިވާ، މުޅި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި؛(ރ)	ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުން އިސްތިސްނާ ލިބިގެންވާ މަދަނީ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި؛(ބ)	މުޖުތަމަޢުގެ އެންމެހައި ފަރާތްތަކާ ގާތުން ގުޅިގެން ތަންފީޛުކުރެވޭ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި؛(ޅ)	މުޖުތަމަޢުގައި ކުށްކުރުން މަދުކޮށް އަމާން ވެއްޓެއް ޤާއިމުކުރުމަށް އިސްވެ މަސައްކަތްކުރާ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި؛(ކ)	މަތިންތިރިއަށް ތަރުތީބުކުރެވިފައިވާ ނިޒާމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހިންގާ، ފުލުހުންނާއި ފުލުހުން ނޫން މުވައްޒަފުންވެސް މަސައްކަތްކުރާ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި.

މާއްދާ 4. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޚާއްޞަ ސިފަތައް

ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑު: 5. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ހާސިލުކޮށް، މި ޤާނޫނުން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އިދާރީ އެންމެހައި ކަންކަން ހަމަޖެއްސުމުގެ ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން އެވަގުތަކަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ވަކިވަކި މަސައްކަތްތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑުގެ ބަހާތަކުގައި ހިމެނިދާނެއެވެ.(ށ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑު ވާންވާނީ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް މުޅި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިބުމަށް މަގުފަހިވެފައިވާ އޮނިގަނޑަކަށެވެ.(ނ)	މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އިދާރީ ކޮންމެ ބަހާއެއްގައިވެސް އެ ބަހާއެއްގެ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ މައިމަރުކަޒުގައި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ކަނޑައަޅައި ޢައްޔަންކުރާ އޮފިސަރަކު ޤާއިމުވެ ހުންނަންވާނެއެވެ.(ރ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑުގެ ބައިތައް ކަނޑައަޅަންވާނީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.(1)		ޢާންމު ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމާއި ދާޚިލީ ސަލާމަތުގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް؛(2)		ތަޙްޤީޤާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުމަށް؛(3)		ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ތަޙްލީލު ކުރުމަށް؛&nbsp;(4)		މުޖުތަމަޢުގައި ކުށްކުރުން މަދުކޮށް އަމާން ވެއްޓެއް ޤާއިމުކުރުމަށް؛(5)		އިންޓެލިޖެންސްގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް؛(6)		އިދާރީގޮތުން ލާމަރުކަޒީކޮށް ޚިދުމަތްދިނުމަށް؛(7)		ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހުންގެ ތެރެއިން ފުލުހުންގެ ބަންދުގައި ބައިތިއްބާ މީހުން ތިބޭ ތަންތަން ބެލެހެއްޓުމަށް؛(8)		ކަނޑުމަތީގެ ފުލުހުންގެ މަސައްކަތްތަކަށް؛(9)		މަގުމަތީގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް؛(10)		ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާގުޅޭ ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުދިނުމަށް؛(11)		ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާގުޅޭ ބައިތަކާއި އިދާރީ މަސައްކަތްތައްކުރުމަށް؛(12)		ކުރިމަގު ރާވައި ޕްލޭންކޮށްގެން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމަށް؛ އަދި(13)		މުވައްޒަފުންނާގުޅޭ ކަންކަން ކުރުމަށް.

މާއްދާ 5. ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑު

ލާމަރުކަޒީކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުން: 6. (ހ)	ލާމަރުކަޒީކޮށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް އިދާރީގޮތުން އިންތިޒާމުކުރެވިގެންވާންވާނީ، މާލެ ނުހިމެނޭގޮތުން މުޅި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބެހިފައިވާ، މަދުވެގެން 5 (ފަހެއް) ސަރަޙައްދުގެ މައްޗަށެވެ. މި މާއްދާގެ ދަށުން އުފައްދާ ކޮންމެ ސަރަޙައްދެއް ހިންގާނީ އެ ސަރަޙައްދެއް ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާ ރީޖަނަލް ކޮމާންޑުންނެވެ.&nbsp;(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ލާމަރުކަޒީކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާނެ ސަރަޙައްދުތައް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ވަޒީރު ކަނޑައަޅައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ ދަށުން ވަޒީރު ކަނޑައަޅާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ސްޓްރެޓީޖިކް ޕޮލިސިންގ ރިކުއަޔަރމަންޓަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދޭނެ ޚިދުމަތްތަކާއި އެ ޚިދުމަތްތައް ދޭނެ އަތޮޅުތަކާއި، ސިޓީތަކާއި، ރަށްތަކާއި އެތަންތަނުން ދޭނެ ޚިދުމަތްތައް ކަނޑައަޅައި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. އެފަދައިން ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭނެ އިންތިޒާމުތައް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ކަނޑައަޅަންވާނީ، އެ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ޤާއިމުކުރެވޭ، އަންނަނިވި ދަރަޖަތަކުގެ މަރުކަޒުތަކުގެ ތެރެއިން އެ ސަރަޙައްދަކަށް ބޭނުންވާ މަރުކަޒުތައް މެދުވެރިކޮށް ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެހިގެންދާނެ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.(1)		އަތޮޅު ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން؛(2)		ސިޓީ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން؛(3)		ރަށު ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން؛(4)		ޕޮލިސް ޕޯސްޓް؛ އަދި(5)		ޕޮލިސް ޑެސްކް.(ރ)	މި މާއްދާގެ ދަށުން އުފައްދާ ސަރަޙައްދެއްގައި ޤާއިމުކުރެވޭ މަރުކަޒަށް ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާ ނުވަތަ މައްސަލައަކީ އެހެން ސަރަޙައްދެއްގައި ހިނގި ކުށުގެ ޢަމަލަކާ ގުޅޭ މައްސަލައެއް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެ މައްސަލައެއް ބަލައިގަނެ، ކަމާގުޅޭ ސަރަޙައްދުގެ ރީޖަނަލް ކޮމާންޑަށް ވީއެންމެ އަވަހަކަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.(ބ)	މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ލާމަރުކަޒީކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ ސަރަޙައްދަކަށް އެ ސަރަޙައްދުގެ ރީޖަނަލް ކޮމާންޑް ހިންގާނެ އޮފިސަރެއް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.(ޅ)	މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރީޖަނަލް ކޮމާންޑް ހިންގާ އެންމެ އިސް އޮފިސަރު ވާންވާނީ، ޗީފް ސުޕްރިންޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކަށްވުރެ ދަށްނޫން ރޭންކެއްގެ ފުލުހުންގެ އޮފިސަރެއް ކަމުގައެވެ.(ކ)	މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރީޖަނަލް ކޮމާންޑް ހިންގުމަށް ޢައްޔަންކުރާ އޮފިސަރަކީ މަދުވެގެން 2 (ދޭއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޢައްޔަންކުރާ، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ޖަވާބުދާރީވާ އޮފިސަރެކެވެ.(އ)	މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަތޮޅު ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން އަދި ސިޓީ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން ހިންގާނެ އެންމެ އިސް އޮފިސަރު ވާންވާނީ ސަބް-އިންސްޕެކްޓަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކަށްވުރެ ދަށްނޫން ރޭންކެއްގެ ފުލުހަކަށެވެ.(ވ)	މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރާއި (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ މަރުކަޒުތަކުގެ އިތުރުން އެ އަކުރުގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރާ އެހެން މަރުކަޒުތަކުގައި ތިބޭނެ އެންމެ އިސް ރޭންކު، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 6. ލާމަރުކަޒީކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުން

މުޖުތަމަޢާ އޮންނަ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުން: 7. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދޭންވާނީ، ކޮމިއުނިޓީ ޕޮލިސިންގެ ފަލްސަފާއާ އެއްގޮތަށް، އެ ޚިދުމަތެއް ދެވޭ ސަރަޙައްދެއްގެ ރައްޔިތުންނާއި، ކައުންސިލްތަކާއި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި، ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުގެ ބައިވެރިވުން ލިބޭނެފަދަ ގޮތަކަށެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޤްޞަދު ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ޤާއިމުކުރެވޭ ފުލުހުންގެ މަރުކަޒުތައް މެދުވެރިކޮށް އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރަންވާނެއެވެ.(1)		ރައްޔިތުންނާއި، ކައުންސިލާއި މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި، ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގެ ބައިވެރިވުން ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ފުލުހުންގެ މަސައްކަތަށް ހޯދުމަށްޓަކައި ޙަރަކާތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛(2)		އިސްކަންދީގެން މަސައްކަތްކުރާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތާވަލެއް ނުވަތަ ޕްލޭނެއް ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކާއެކު މަޝްވަރާކޮށް އެކުލަވާލައި ހިންގުން؛ އަދި(3)		ކައުންސިލާއި ފުލުހުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރާނެ ގޮތުގެ އޮނިގަނޑެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކައުންސިލްތަކުގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ފުލުހުން އެކުލަވާލައި، ކަމާގުޅޭ ފަރާތްތަކާ ހިއްސާކުރުން.

މާއްދާ 7. މުޖުތަމަޢާ އޮންނަ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުން

ރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމުގެ ހައިސިއްޔަތު: 8. ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް އެކުލެވިގެންވާނީ މުޅި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިންތިޒާމުކުރެވިގެންވާ އެއް ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެ ޚިދުމަތުގައި ހިމެނޭ ކޮންމެ ފުލުހަކަށް އަދި މުވައްޒަފަކަށްމެ، މުޅި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހަމަކޮންމެ ތަނެއްގައިވެސް، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ބާރާއި ހުއްދަ ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 8. ރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމުގެ ހައިސިއްޔަތު

ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ޙަރަކާތްތެރިވުން: 9. ދިވެހި ފުލުހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފުލުހުންގެ ޖަމްޢިއްޔާ، ޖަމާޢަތްތަކާއި ނުވަތަ ދޭދޭ ޤައުމުތަކާއެކު ވެވޭ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ދިވެހި ފުލުހުން ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާންޖެހޭ ޙާލަތްތަކުގައި ކަމާގުޅޭ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ފުލުހުންނަށް ޙަރަކާތްތެރި ވެވިދާނެއެވެ.

މާއްދާ 9. ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ޙަރަކާތްތެރިވުން

ތިންވަނަ ބާބު: ރޭންކުތަކާއި މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑު

ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފުން: 10. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް އެކުލެވިގެންވަނީ، އަންނަނިވި މުވައްޒަފުންގެ މައްޗަށެވެ.(ހ)	ފުލުހުން؛(ށ)	ޢާންމު މުވައްޒަފުން؛(ނ)	ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބަލުން؛ އަދި(ރ)	ޕޮލިސް ރެކްރޫޓުން.

މާއްދާ 10. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފުން

ފުލުހުން: 11. 	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ހިމެނޭ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ފުލުހުންނަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ފުލުހުންގެ ހުވާ ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން، ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގައި ނުހިމެނޭ ފަރާތްތަކެވެ.

މާއްދާ 11. ފުލުހުން

ފުލުހުންގެ ރޭންކުތައް: 12. (ހ)	ފުލުހުންގެ ރޭންކުތައް ދަރަޖަކުރެވިފައިވަނީ އަންނަނިވި ދެ ބަޔަށެވެ.(1)		ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކު؛ އަދި(2)		ނަން-ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކު.(ށ)	ފުލުހުންގެ ރޭންކުތައް ތަރުތީބުކުރެވިގެންވަނީ، މަތިން ތިރިއަށް، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިންނެވެ.(1)		ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް؛(2)		ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް؛(3)		އެސިސްޓަންޓް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް؛(4)		ޗީފް ސުޕްރިންޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސް؛(5)		ސުޕްރިންޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސް؛(6)		ޗީފް އިންސްޕެކްޓަރ އޮފް ޕޮލިސް؛(7)		އިންސްޕެކްޓަރ އޮފް ޕޮލިސް؛(8)		ސަބް-އިންސްޕެކްޓަރ އޮފް ޕޮލިސް؛(9)		ސީނިއަރ ސާޖަންޓު؛(10)		ސާޖަންޓު؛ އަދި(11)		ކޮންސްޓަބަލް.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (7) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރޭންކުތައް ގިންތިކުރެވިފައިވަނީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކުގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (8) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (11) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރޭންކުތައް ގިންތިކުރެވިފައިވަނީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނަން-ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ގޮތުގައެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރޭންކުތަކަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ތަޢުލީމީ ފެންވަރާއި މަސައްކަތުގެ ތަޖުރިބާއާއި ހުނަރު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 12. ފުލުހުންގެ ރޭންކުތައް

ރޭންކާއި ގްރޭޑް: 13. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެކި ރޭންކުތަކަށް ފުލުހުން ހަމަޖެއްސުމާއި، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރޭންކުތަކުގެ ތެރެއިން ސުޕްރިންޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުން ފެށިގެން ދަށުގެ ރޭންކުތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ ފުލުހުންގެ ރޭންކުތަކަށް ގްރޭޑް ކަނޑައެޅުމާއި، އެއް ގްރޭޑުން އަނެއް ގްރޭޑަށް ފުލުހުން ބަދަލުވާނެގޮތް ކަނޑައަޅާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަޒީރެވެ.(ށ)	ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކުތަކާއި ނަން-ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކުތަކަށް ފުލުހުން ޕްރޮމޯޓުކުރަންވާނީ ނުވަތަ ވަޒީފާ ދޭންވާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައެޅޭ، އެކަމަށް ޚާއްޞަ ތަމްރީނެއް ފުރިހަމަކުރުމުން ނުވަތަ ފެންވަރު ބެލުމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިންނެވެ.(ނ)	"ސްޓްރެޓީޖިކް ޕޮލިސިންގ ރިކުއަޔަރމަންޓް" ގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަރ އެކުލަވާލާ ޕްލޭންގެ މައްޗަށް ބަލައި ކޮންމެ ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކެއްގައި ތިބޭނެ ފުލުހުންގެ ޢަދަދު މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ލަފާގެމަތިން ވަޒީރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ޕްލޭންގެ މައްޗަށް ބަލައި، ނަން-ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކުތަކާއެކު މުޅި ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާގައި ތިބޭނެ ފުލުހުންގެ ޢަދަދު ވަޒީރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.(ރ)	ފުލުހުންގެ ރޭންކުތަކުގައި ތިބޭނޭ ފުލުހުންގެ ޢަދަދު ކަނޑައެޅުމަށް ވަޒީރަށް ލަފާ ދިނުމުގައި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޝްވަރާ ޕޮލިސް ބޯޑުން ހޯދަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 13. ރޭންކާއި ގްރޭޑް

ފުލުހުންގެ ޔުނިފޯމު: 14. (ހ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަކީ ޔުނިފޯމު އެޅި ޚިދުމަތެކެވެ. ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޔުނިފޯމަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑައަޅާނީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއެވެ. މިގޮތުން ޔުނިފޯމު ކަނޑައެޅުމުގައި، ފުލުހުންގެ ވަކި ބައެއް ނުވަތަ ރޭންކެއް ނުވަތަ ގްރޭޑެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ފުލުހުންގެ ޔުނިފޯމުގައި ހިމެނެންޖެހޭ ބައިތަކާއި ތަފާތުތައް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.(ށ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ހިމެނޭ ޔުނިފޯމު އެޅި ފުލުހުންނާއި އެނޫން މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރައާއި ޢިނާޔަތާއި އެހެނިހެން ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމުގައި އެބަޔަކަށް ޚާއްޞަ މިންގަނޑުތަކެއް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.(ނ)	ކޮންމެ ފުލުހެއްވެސް ފުލުހުންގެ ޔުނިފޯމުގައި ހުންނައިރު، އެއީ ކާކުކަން އަންގައިދިނުމުގެ ގޮތުން އެމީހެއްގެ ޔުނިފޯމުގައި ނަމާއި ސަރވިސް ނަންބަރު ފެންނަން ހުންނަންވާނެއެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "ފުލުހުންގެ ޔުނިފޯމު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ފުލުހުން ޑިއުޓީގައި އުޅޭއިރު އަޅާ ޢާންމު ޔުނިފޯމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، އެކިއެކި ރަސްމިއްޔާތުތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ސެރެމޯނިއަލް ޔުނިފޯމެއް ނުހިމެނެއެވެ.

މާއްދާ 14. ފުލުހުންގެ ޔުނިފޯމު

ރެކްރޫޓުން: 15. (ހ)	ޕޮލިސް ރެކްރޫޓުންނަކީ ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއަށް އަލަށް ވައްދާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި ދެ ޙާލަތުންކުރެ ޙާލަތެއްގައިވާ ފަރާތްތަކެވެ.(1)		ފުލުހުންގެ ވަޒީފާ ހަމަޖެހުމަށްފަހު ފުލުހުންނަށް ދެވޭ އަސާސީ ތަމްރީނު ފުރިހަމަކޮށްފައިނުވާ ފަރާތްތައް؛ ނުވަތަ(2)		ފުލުހުންގެ ވަޒީފާ ހަމަޖެހުމަށްފަހު މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ހުވާ ކޮށްފައިނުވާ ފަރާތްތައް.(ށ)	ޕޮލިސް ރެކްރޫޓުން ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ގެންގުޅުމާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަން ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދެއް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ލަފާގެމަތިން ވަޒީރު އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.(ނ)	ކޮންމެ ޕޮލިސް ރެކްރޫޓެއްގެ ޔުނިފޯމުންވެސް އޭނާއަކީ، ޕޮލިސް ރެކްރޫޓެއްކަން އެނގެން ހުންނަންވާނެއެވެ.(ރ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށް ފުލުހުން ރެކްރޫޓުކުރާއިރު، ރާއްޖޭގެ ސިޓީތަކާއި އަތޮޅުތަކާއި ރަށްތައް ވީހާވެސް ބޮޑަކަށް ތަމްސީލުވެގެންދާނެ ގޮތުގެމަތިން، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އެކިއެކި މަޤާމުތަކަށް މީހުން ރެކްރޫޓުކުރުމަށް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ.(ބ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި އަންހެނުންނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދެވޭނެ ގޮތެއްގެމަތިން، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އެކިއެކި މަޤާމުތަކަށް އަންހެން ފުލުހުން ރެކްރޫޓުކުރުމަށް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 15. ރެކްރޫޓުން

ރެކްރޫޓުކުރެވޭ ފުލުހުންގެ ޢާންމު ޝަރުޠު: 16. އަންނަނިވި ޝަރުޠުތަކަކީ ފުލުހެއްގެ މަޤާމަށް ރެކްރޫޓުކުރެވޭ ހަމަކޮންމެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭނެ ޝަރުޠުތަކެކެވެ. އެއިން ޝަރުޠެއް ފުރިހަމަނުވާ މީހަކަށް ފުލުހަކަށް ނުވެވޭނެއެވެ.(ހ)	ދިވެހި ރައްޔިތެއް ކަމުގައިވުން އަދި ބޭރު ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތެއް ކަމުގައި ނުވުން؛(ށ)	ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ކަމުގައި ނުވުން؛(ނ)	ޖިނާއީ އެހެން ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެ ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ މީހަކުނަމަ އެ ޙުކުމެއް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުނުތާ، ނުވަތަ އެ ޙުކުމުން ކަނޑައެޅުނު އަދަބު މަޢާފުކުރެވެނުތާ 3 (ތިނެއް) އަހަރުވެފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވުން؛(ރ)	ގެވެށި އަނިޔާގެ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އަމުރެއް އެއްވެސް އިރެއްގައި ނެރެފައިވާ މީހެއްކަމުގައި ނުވުން؛(ބ)	ފުލުހުންގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޞިއްޙަތާއި، އަޚްލާޤާއި ޤާބިލުކަން ހުރި މީހެއް ކަމުގައިވުން؛(ޅ)	ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރެއް ކަމުގައި ނުވުން އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކުރާ އިންތިޚާބީ މަޤާމެއް އަދާކުރަމުންދާ މީހެއް ކަމުގައި ނުވުން؛(ކ)	މަސްތުވާ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހަކަށް ނުވުން؛ އަދި(އ)	މީލާދީ ގޮތުން ޢުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވުން.

މާއްދާ 16. ރެކްރޫޓުކުރެވޭ ފުލުހުންގެ ޢާންމު ޝަރުޠު

ރެކްރޫޓުކުރުމުގެ ކުރިން އިތުރު ބެކްގްރައުންޑު ޗެކުކުރުން: 17. (ހ) ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ސަލާމަތާއި ޢާންމު ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅުންހުރި މުހިންމު ވަޒީފާއަކަށްވާތީ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އެއްވެސް ވަޒީފާއަކަށް އެއްވެސް މުވައްޒަފަކު ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެމީހެއްގެ ބެކްގްރައުންޑް ޗެކްކުރަންވާނެއެވެ.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާއަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގެ ބެކްގްރައުންޑް ޗެކްކުރުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރަންވާނެއެވެ.(1) ކުށުގެ ރެކޯޑު ސާފުކުރުން؛(2) ބެކްގްރައުންޑް އެނަލިސިސްއެއް ހެދުން.(ނ) މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާއަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގެ ބެކްގްރައުންޑް ޗެކްކުރުމުގެ ގޮތުން މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހަދާ ބެކްގްރައުންޑް އެނަލިސިސްއަކަށްފަހު ، ޕޮލިގްރާފް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް އިތުރު އެނަލިސިސް ހެދުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.(ރ) ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާއަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގެ ބެކްގްރައުންޑް ޗެކްކުރުމުގެ ގޮތުން މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި އެކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އިތުރު ވަސީލަތްތައް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުތަކުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 17. ރެކްރޫޓުކުރުމުގެ ކުރިން އިތުރު ބެކްގްރައުންޑު ޗެކުކުރުން

ހުވާކުރުން: 18. (ހ)	ފުލުހެއްގެ މަޤާމުގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން، ކޮންމެ މީހަކުވެސް މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުވާ ކުރަންވާނެއެވެ. އެ ހުވާ ކުރަންވާނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައެވެ.(ށ)	ފުލުހަކު މެދުނުކެނޑި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ދެމިހުރިހާ ހިނދަކު، އޭނާގެ ރޭންކަށް ނުވަތަ މަޤާމަށް ނުވަތަ މަސައްކަތަށް ބަދަލުއައި ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ފުލުހެއްގެ ހުވާ އަލުން ތަކުރާރުކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.(ނ)	ފުލުހުންގެ ހުވާގެ ޢިބާރާތް މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.

މާއްދާ 18. ހުވާކުރުން

ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ވަކިވުމަށްފަހު އަލުން އެ ޚިދުމަތާ ގުޅުން: 19. (ހ)	ފުލުހަކު ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާގައި ހުރުމަށްފަހު ވަޒީފާއިން ވަކިވެ، އަލުން ފުލުހެއްގެ ވަޒީފާއަށް ވަންނަން އެދުނުކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެފަރާތަކަށް ވަޒީފާ ދިނުމުގައި، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 18 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލު ހިނގާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، އެފަދަ ފަރާތެއް ވަޒީފާއިން ވަކިވެ، އަލުން ވަޒީފާއަށް ވަނުމާ ދެމެދު މީލާދީ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ފާއިތުވެފައިނުވާނަމަ، އެފަރާތުން ފުލުހުންގެ އަސާސީ ތަމްރީނު ފުރިހަމަކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެފަރާތުން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ފުލުހުންގެ ހުވާ ކުރަންޖެހޭނެއެވެ.(ނ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާއެއްގައި ހުރުމަށްފަހު ވަކިވެ، އަލުން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާއާގުޅޭ ފަރާތްތަކާއި، ދައުލަތުގެ އެހެން އިދާރާއެއްގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށްފަހު ވަޒީފާއިން ވަކިވެ، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާއާގުޅޭ ފަރާތްތަކަށް، އެފަރާތްތައް ކުރިން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށް ނުވަތަ ދައުލަތަށް ޚިދުމަތްކޮށްފައިވާ މުއްދަތު ގުޅުވައިދިނުމާގުޅޭ ކަންކަން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ވަޒީފާއާގުޅޭ ކަންކަން ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 19. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ވަކިވުމަށްފަހު އަލުން އެ ޚިދުމަތާ ގުޅުން

ހަތަރުވަނަ ބާބު: ފުލުހުންގެ ދައުރު

ފުލުހުންގެ ވާޖިބު: 20. ފުލުހެއްގެ މަޤާމުގައި ހުރި ކޮންމެ މީހަކީ، ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ، އަދި ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގައި އެމީހަކަށް ކުރެވޭ އަމުރުތައް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު ތަންފީޛުކުރާ، އަދި އޭނާ ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއްގައި އޭނާއާ ޙަވާލުވެގެންވާ މަސައްކަތް އެންމެ އެކަށޭނަ ނަތީޖާ ނެރެވޭގޮތުގައި ކުރާ މީހަކު ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 20. ފުލުހުންގެ ވާޖިބު

ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އަމާޒު: 21. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އަމާޒަކަށްވާނީ، ޤާނޫނު ނަގަހައްޓައި، މުޖުތަމަޢުން ކުށުގެ ބިރުވެރިކަން ފިލުވާލައި، ކުށްކުރުން ހުއްޓުވައި، އިންސާނީ ޙައްޤު ކަށަވަރުކޮށްދީ، ޤާނޫނުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކާއި އެކަންކަމަށް އެހީތެރިވެދޭ މަސައްކަތްތައް މުޖުތަމަޢާ ގުޅިގެން ކުރުމެވެ.

މާއްދާ 21. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އަމާޒު

ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މަސައްކަތްތައް: 22. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 244 ވަނަ މާއްދާގައި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތައް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހަތަރު މަޤްޞަދު ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާ ޙަވާލުވެގެންވާ މަސައްކަތްތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ)	ވަކި ފަރާތަކަށް ޖެހުމެއްނެތި، ޒާތީ ތަޢައްޞުބުން އެއްކިބާވެ، ފަސްޖެހުމެއްނެތި ހަމަހަމަގޮތެއްގައި ޤާނޫނު ނެގެހެއްޓުމާއި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުން.(ށ)	ފަރުދުންގެ ހަށިގަނޑާއި، ފުރާނައާއި، މިނިވަންކަމާއި، ޙައްޤުތަކާއި، މުދާ ރައްކާތެރިކޮށްދިނުން.(ނ)	އަމަން ޤާއިމުކޮށްދިނުމާއި، ޢާންމު މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރިކޮށްދިނުން.(ރ)	ދާޚިލީ ނުރައްކާތަކުން ރައްކާތެރިވެއޮތް މާޙައުލެއް ޤާއިމުކޮށްދީ، މުޖުތަމަޢުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ބުރޫއަރާފާނެ ޖިނާއީ ޢަމަލުތަކާއި، ޖިނާއީ ކުށްކުށާއި، އެނޫންވެސް ކަންކަން ދުރާލާ ދެނެގަނެ އެކަންކަން ހުއްޓުވުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.(ބ)	ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާހިނދަކު، މަގުތަކާއި ޢާންމު ތަންތަނާއި، މީހުން ހިނގާބިނގާވެއުޅޭ ނުވަތަ އެއްވެއުޅޭ އެނޫންވެސް ތަންތަނާއި، ދައުލަތުގެ މުހިންމު ޢިމާރާތްތަކާއި ދައުލަތުގެ މުހިންމު މަރުކަޒުތައް ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމާއި، އެ ތަންތަނަށް އަމާޒުކުރެވޭ ޙަމަލާތަކާއި، ނުރައްކާތަކާއި، އަނިޔާވެރި ޢަމަލުތަކާއި ގެއްލުންދިނުމުގެ ޢަމަލުތަކުން އެ ތަންތަން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުން.(ޅ)	ކުށް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ދުރާލާ އަޅަންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅު އަޅައި ކުށްކުރުމަށް އޮތް ފުރުޞަތު ހަނިކުރުން.(ކ)	ކުށުން ރައްކާތެރިވެގެންވާ މާޙައުލެއް ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި އެހެނިހެން އިދާރާތަކާއެކު މަސައްކަތްކޮށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.(އ)	ކުށުގެ ޢަމަލާ ގުޅޭގޮތުން ފުލުހުންނަށް މަޢުލޫމާތު ލިބޭ ކަންކަން ދަފްތަރުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމާއި، ފުލުހުންނަށް ލިބޭ އެކިއެކި ޝަކުވާގެ ތަފްޞީލު ހިމަނައި، އެ ޝަކުވާ ލިބުނު ތާރީޚާއި، އެ ޝަކުވާއާ ގުޅޭގޮތުން އެޅުނު ފިޔަވަޅު ހިމަނައި، އެ ދަފްތަރު ލިޔެ ބަލަހައްޓަމުން ގެންދިޔުން.(ވ)	ފުލުހުންގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ކުށުގެ ތުހުމަތާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގަންޖެހޭ ތަޙްޤީޤުތައް ހިންގައި، އެ ތަޙްޤީޤުތައް ނިމޭގޮތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދަޢުވާކުރަން ފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައި، ދަޢުވާކޮށްދިނުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުން.(މ)	ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ހުއްޓުވަންޖެހޭ މީހުން ހުއްޓުވުމާއި، ހައްޔަރުކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތައް ހައްޔަރުކުރުމާއި، ބަންދުކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތައް ބަންދުކުރުމާއި، ކަމާގުޅޭގޮތުން ހޯދަންޖެހޭ ހެކި ހޯދުމާއި، ބަލައި ފާސްކުރަންޖެހޭ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމާއި، ބަލައި ފާސްކުރަންޖެހޭ މީހުން ބަލައި ފާސްކުރުމާއި، ތަޙްޤީޤުތައް ކުރިއަށްގެންދިޔުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން.(ފ)	ޢާންމު މަޞްލަޙަތު ޤާއިމުކުރެވިގެންވާ، ރައްކާތެރިކަން ދެމިއޮތް މުޖުތަމަޢެއްގެ އިޙްސާސް ރައްޔިތުންނަށް ދިނުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުން.(ދ)	ޤުދުރަތީ ކާރިސާތަކާއި، އެނޫންވެސް ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާ އެފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ނުވަތަ ގެއްލުމުގެ ދަނޑިވަޅުތަކުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އެހީވާ އެއް ފަރާތްކަމުގައިވެ، އެ ވަގުތަކު ރައްޔިތުންނަށް ދެވެންއޮތް އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދިނުން.(ތ)	ފުރާނައަށް ނުވަތަ މުދަލަށް ގެއްލުމެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމުގެ ބިރު އިޙްސާސްވެފައިވާ މީހާއަށް އެހީތެރިވެދިނުން.(ލ)	ކުއްލިއަކަށް ދިމާވާ ނުރައްކާތެރި ނުވަތަ ބިރުވެރި ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.(ގ)	މަގުތަކުގައާއި ޢާންމު ތަންތަނުގައި ހިނގާބިނގާވެ އުޅުމާއި، ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގައި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ތަރުތީބުވެގެންވާ ގޮތެއްގައި އެކަން ކުރެވޭނެގޮތް ކަމާގުޅޭ މުއައްސަސާތަކާ ގުޅިގެން ހަމަޖައްސައިދިނުން.(ޏ)	އަމަން ޤާއިމުވެގެންވާ މުޖުތަމަޢެއް ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ދުރާލާ ހޯދަންޖެހޭ އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތު ހޯދައި، އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.(ސ)	ވަކި މީހެއްގެ ނުވަތަ ވަކިފަރާތެއްގެ މުދަލެއްކަން ކަނޑައެޅިގެން ނޭނގޭ މުދަލާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރުމަށް އޮންނަ ގޮތެއްގެމަތިން ޢަމަލުކުރުން.(ޑ)	ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނަކުން އުފައްދާފައިވާ އެކިއެކި މުއައްސަސާތަކުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުރާ އަމުރުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުން.(ޒ)	ކޯޓުތަކުން ކުރާ އަމުރުތަކާއި ޙުކުމްތައް ތަންފީޛުކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުން.(ޓ)	ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން އެ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގައި ހިމެނޭ އެހެން މެންބަރު ޤައުމުތަކުގައި ހިނގާ ކުށްތަކާއި، ޓްރާންސްނޭޝަނަލް އަދި ކްރޮސްބޯޑަރ ކުށްތައް ހުއްޓުވަން ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގައި ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމާއި އެހީތެރިވެދިނުން.(ޔ)	ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤުތަކާއި ދައުލަތުގެ އެކި އިދާރާތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅިގެން އެ އިދާރާތަކުން ހޯދަން ބޭނުންވާ ފޮރެންސިކް ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.(ޕ)	އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނާއި ނޫސްވެރިންނާއި ލިޔުންތެރިންނާއި ވިސްލްބްލޯވަރުންނާއި ޤާނޫނީ ވަކީލުން އަދި މިނޫންވެސް ޚާއްޞަ މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތައް ދުރާލާ ދެނެގަނެ، އެފަދަ ނުރައްކާތަކުން އެމީހުން ރައްކާތެރިކުރުން.(ޖ)	ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ އެހެން ޤާނޫނަކުން ފުލުހުންނާ ޙަވާލުކުރާ އެހެން މަސައްކަތްކުރުން.

މާއްދާ 22. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މަސައްކަތްތައް

ނުފޫޒުން މިނިވަންވެގެންވުން: 23. މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައެޅިފައިވާ ކަންކަން ކުރުމުގައި ނުވަތަ ލިބިދޭ ބާރެއް ބޭނުންކުރުމުގައި، އެންމެހައި ނުފޫޒަކުން ފުލުހުން މިނިވަންވެގެންވެއެވެ. އަދި ފުލުހުންގެ މަސައްކަތް މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުރުމުގައި، ފުލުހެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ފުލުހަކު ނިންމާ ނިންމުންތަކުގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެންނުވާނެއެވެ.

މާއްދާ 23. ނުފޫޒުން މިނިވަންވެގެންވުން

ފުލުހުންގެ ޢަހުދު: 24. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މަސައްކަތް ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގައި، އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ފުލުހުން ޢަހުދުވެއެވެ.(ހ)	އިސްލާމްދީނާއި ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނަށް ކިޔަމަންތެރިވުން.(ށ)	ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ޙައްޤުތަކަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތައި، އެ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކުރުން.(ނ)	ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހި، އަދި ވަކި ނުފޫޒަކަށް ހުށަނޭޅި، ޢަދުލުވެރި ގޮތުގައި ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރުން.(ރ)	ފުލުހުންގެ ދައުރު ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އަދާކުރުންމަތީ ދެމިތިބުން.(ބ)	ފުލުހުންގެ މަސައްކަތަށް އަމާނާތްތެރިވުމާއި ވަފާތެރިވުންމަތީ ދެމިތިބުން.(ޅ)	ޙަވާލުކުރެވޭ ކޮންމެ މަސައްކަތެއް ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެންމެ ރަނގަޅަށް ކުރުން.(ކ)	ކޮންމެ މީހެއްގެވެސް އިންސާނީ ޤަދަރާއި ކަރާމަތަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތައި، ހަމަކޮންމެ މީހެއްގެމެ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވެ އެ ޙައްޤުތައް ދެމެހެއްޓުން.(އ)	ފުލުހުންގެ މަސައްކަތް ކުރުމުގައި ޙާލަތަކާ ނުބައްދަލު ބާރުގެ ބޭނުން ނުކުރުން.(ވ)	އެއްވެސް ޙާލަތެއްގައި، އެއްވެސް މީހަކާމެދު ލާއިންސާނީ، ނުވަތަ އިހާނެތި ނުވަތަ ރަޙުމުކުޑަ ގޮތަކަށް ފުލުހުންގެ މީހަކު ޢަމަލުނުކުރުމާއި، އެހެން މީހަކު ލައްވާވެސް އެފަދަ ގޮތަކަށް ޢަމަލުނުކުރުވުން. އަދި އެއްވެސް މީހަކު އެފަދަގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރިޔަ ނުދިނުން.(މ)	ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ތިބޭ މީހުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ފަރުވާތެރިވެ އެފަދަ ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވާ އެންމެހައި ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކޮށްދިނުން.(ފ)	އިސްލާމްދީނުގެ އަސްލުތަކާއި، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން ފުލުހުންނަށް އަންގާ އެންގުންތަކަށާއި ކުރާ އަމުރުތަކަށް ފަސްޖެހުމެއްނެތި ކިޔަމަންތެރިވުން.(ދ)	މުޖުތަމަޢުގެ ފަރުދުންނާ މުޢާމަލާތް ކުރުމުގައި އިޖްތިމާޢީ އަދި އަޚްލާޤީ ހަމަތަކުގެ މަތިން، ރީތިބަހުން ވާހަކަދެއްކުމާއި އެމީހުންނަށް އިޙްތިރާމުކުރުން.(ތ)	ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައިމެ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ ޢަމަލުތަކާ ދުރުވެތިބުމަށާއި، އަދި އެފަދަ ޢަމަލަކަށް ހިތްވަރު ލިބިދާނެފަދަ އެންމެހައި ކަންތައްތަކުން ދުރުހެލިވުން.

މާއްދާ 24. ފުލުހުންގެ ޢަހުދު

ފުލުހުންނަށް ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާ ދާއިރާ: 25. (ހ)	މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވަނީ އެކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ އުސޫލުތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.(ށ)	ކޮންމެ ފުލުހަކުވެސް އެމީހަކަށް ލިބިގެންވާ އެންމެހައި ޤާނޫނީ ބާރުގެ ބޭނުންކުރަންވާނީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުދޫދުގެ ތެރޭގައެވެ.(ނ)	ކޮންމެ ފުލުހަކީ، އެމީހަކަށް ލިބިގެންވާ ޤާނޫނީ ބާރާއި އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުންހިފިގޮތާމެދު އަދި އެމީހެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރި ގޮތާމެދު ޖަވާބުދާރީކުރުވޭނެ މީހެކެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެންއޮތްނަމަވެސް، ފުލުހަކު ކުރިކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން މަދަނީ ޒިންމާ އުފުލާނީ، ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާއިންނެވެ. ވަކި ފުލުހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާއެއް އުފުލޭނީ، އެކަމަކީ ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ އެކަށީގެންވާ ހެކިހުރިކަމެއްކަމަށް އެފަދަ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވާ ފަރާތަކުން ނިންމައިފިނަމައެވެ.(ބ)	ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ކަމެއް ކުރުމުގައި، ފުލުހުންގެ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ގޮތުގައި މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްވެސް އުސޫލަކާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ފުލުހުން ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.(ޅ)	ތިރީގައިވާ ކަންކަމަކީ، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފަކަށްވީތީ ކުރުން މަނާ ކަންތައްތަކެވެ.(1)		ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގައި ނުވަތަ ސިޔާސީ ޙަރަކާތެއްގައި ބައިވެރިވުން؛(2)		އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ފަރާތުން ބާއްވާ އެއްވެސް އިންތިޚާބެއްގައި ވާދަކުރުން؛ އަދި(3)		ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިދާނެ އެއްވެސް ކަމެއް ކުރުން.

މާއްދާ 25. ފުލުހުންނަށް ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާ ދާއިރާ

ފުލުހުންގެ އިޖްތިމާޢީ ޒިންމާ: 26. އަންނަނިވި ކަންކަމަކީ، ފުލުހުންގެ އިޖްތިމާޢީ ޒިންމާއެވެ.(ހ)	މުޖުތަމަޢުގެ ފަރުދުންނާ މުޢާމަލާތް ކުރުމުގައި އިޖްތިމާޢީ އަދި އަޚްލާޤީ ހަމަތަކުގެ މަތިން، ރީތިބަހުން ވާހަކަދެއްކުމާއި އެމީހުންނަށް އިޙްތިރާމުކުރުން.(ށ)	ޢާންމު ތަނެއްގައި މަދަދަށް ބޭނުންވެފައި ހުންނަ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ އެ ވަގުތަކަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.(ނ)	ކުށްކުށުގެ ޝިކާރައަށްވާ މީހުންނަށް ދޭންޖެހޭ ޞިއްޙީފަރުވާ ވަގުތުން ލިބޭނެގޮތް ހަދައިދިނުމަށްޓަކައި ދޭންޖެހޭ އެހީތެރިކަން ވަގުތުން ފޯރުކޮށްދިނުން.(ރ)	ދޭދޭ ފަރުދުންގެ މެދުގައާއި ދޭދޭ ޖަމާޢަތްތަކުގެ މެދުގައި އުފެދޭ ޚިޔާލު ތަފާތުވުންތަކުގައި، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ މިންގަނޑުގެ ތެރޭގައި ވަކި ފަރާތަކަށް ޖެހުމެއްނެތި ފިޔަވަޅު އެޅުން.(ބ)	ޢާންމު ތަންތަނުގައި އެއްވެސް މީހަކަށް ބިރުދެއްކުމާއި ގޯނާކުރުމާއި، ފަހަތުން ހިނގުމާއި، ޢާންމު އިޖްތިމާޢީ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފަށް މީހުންނާ މުޚާތަބުކޮށް ވާހަކަ ދެއްކުމާއި މުޢާމަލާތްކުރުން ހުއްޓުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.

މާއްދާ 26. ފުލުހުންގެ އިޖްތިމާޢީ ޒިންމާ

ފުލުހުންގެ އަޚްލާޤު: 27. (ހ)	ފުލުހުންގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ވަކިވަކި ފަރުދުންނާ ނުވަތަ ބަޔަކާ މުޢާމަލާތް ކުރަންވާނީ މަޑުމައިތިރިކަމާއި، އިޙްތިރާމާއި އޯގާތެރިކަމާ އެކުގައެވެ. ކޮންމެ މީހަކާވެސް މުޢާމަލާތް ކުރަންވާނީ ރީތިބަހުންނެވެ.&nbsp;(ށ)	ފުލުހުންގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ބާރުގެ ބޭނުންކުރަންޖެހިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި ބާރުގެ ބޭނުންކުރަންވާނީ، ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، އެ ޙާލަތަކާ އެކަށޭނެ އެންމެ ކުޑަ މިންވަރަށެވެ.(ނ)	އެއްވެސް މީހަކަށް ނަހަމަ ގޮތުގައި ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްފާނެކަމުގެ ބިރު ފުލުހުން ދައްކައިގެން ނުވާނެއެވެ.(ރ)	ފުލުހުންގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނާއި ދުވަސްވީ މީހުންނާއި ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނާ މުޢާމަލާތްކުރުމުގައި، އޯގާތެރިކަން އިސްކުރަންވާނެއެވެ. އަދި، ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވެފައިވާ މީހުންނާ މުޢާމަލާތްކުރުމުގައި އޯގާތެރިކަން އިސްކުރަންވާނެއެވެ.(ބ)	ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދެވޭ މީހުންނާއި ބަންދުކުރެވޭ މީހުންނާއި ތަޙްޤީޤުކުރެވޭ މީހުންނާ މުޢާމަލާތްކުރަންވާނީ ޒާތީ ތަޢައްޞުބުން އެއްކިބާވެ ބަސްމޮށުންތެރިކަމުގެ އިޙްތިރާމު ދެވެނިވި ދަރަޖައިގައެވެ.

މާއްދާ 27. ފުލުހުންގެ އަޚްލާޤު

ސުލޫކީ މިންގަނޑު: 28. (ހ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ދައުރު އަދާކުރުމުގައި ތަބާވާންޖެހޭ "ފުލުހުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑު" ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ލަފާގެމަތިން ވަޒީރު ހަދަންވާނެއެވެ. އަދި، އެ މިންގަނޑު ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ތަންފީޛުކުރަންވާނެއެވެ.(ށ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާއާ ޙަވާލުވާ ކޮންމެ މީހަކުމެ މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހަދާ ފުލުހުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި، އެމީހަކު އެ ވަޒީފާގައި ދެމިހުންނައިރު އެ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެމީހަކާމެދު ފިޔަވަޅު އަޅަންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފުލުހުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑު ކޮންމެ ފުލުހަކުމެ ކިޔައި ފަހުމުވެއްޖެކަން ކަށަވަރުކުރާނެ އިންތިޒާމު ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 28. ސުލޫކީ މިންގަނޑު

ފުލުހުން ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ހަމަތައް: 29. ކޮންމެ ފުލުހަކުމެ އޭނާގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް އިސްކަން ދޭންވާނެއެވެ.(ހ)	ޤާނޫނު ނެގެހެއްޓުން.(ށ)	ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ ޙައްޤުތަކަށާއި މިނިވަންކަމަށް ރައްކާތެރިވުން.(ނ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް މެދުވެރިކޮށް މުޖުތަމަޢުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފޭރާން ހެޔޮކޮށްދިނުން.(ރ)	ލިބެންހުރި ވަސީލަތްތައް އޭގެ އެންމެ ހެޔޮގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން.(ބ)	ތިމާއާ ޙަވާލުވެގެންވާ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި ފުލުހެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ލިބިދޭ ބާރު ޒިންމާދާރު ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން.(ޅ)	އެހީތެރިކަމަށްއެދޭ ފަރާތްތަކުން އެދޭ ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ ފުރިހަމަކޮށްދެވޭނެ މަގެއް ހޯދައިދިނުމަށް އިސްކަންދީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް އިސްކަންދިނުން.

މާއްދާ 29. ފުލުހުން ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ހަމަތައް

ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ޙައްޤުތައް: 30. (ހ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާގައި ހުރި ކޮންމެ މީހަކަށްމެ އަންނަނިވި ޙައްޤުތައް ލިބިގެންވެއެވެ.(1)		ވާޖިބުގައި ލިބޭ އަނިޔާއަށް ބަދަލު ލިބިދިނުން.(2)		ވާޖިބުގައި ލިބޭ އަނިޔާއަށް ދައުލަތުގެ ޚަރަދުގައި ބޭސްފަރުވާ ކުރެވުން.(3)		އެމީހަކާމެދު ކުރެވޭ ޝަކުވާ އަޑުއަހައި، އެއަށް ޖަވާބުދިނުމުގެ ފުރުޞަތު އެމީހަކަށް ލިބިދިނުމަށްފަހުގައި މެނުވީ، އެމީހަކާމެދު އެއްވެސް ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް ނޭޅުން.(4)		އެމީހަކާމެދު ކުރެވޭ ޝަކުވާއަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި، އެމީހަކާމެދު ޝަކުވާކުރި ފަރާތުގެ ދައުރެއް ނެތުން، އަދި އެފަރާތުގެ އެއްވެސް ނުފޫޒެއް އެ ނިންމުމުގެ މައްޗަށް ނުހިނގުން.(5)		އެމީހަކު ކުރި ކުށަކާ އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ ބޮޑު އަދަބެއް ނުލިބުން.(6)		އެމީހަކާމެދު އަޅާ ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފުރުޞަތު އޮތުން.(7)		މަސައްކަތާ ނުވަތަ ޢަހުދާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ހުއްޓުވުމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް ކުރާ ރިޕޯޓެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ވިސްލްބްލޯކުރުމުގެ ސަބަބުން، އެއްވެސް ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް ނޭޅުން.(8)		ކަނޑައެޅިގެން ޢަހުދާ ޚިލާފުވާނެ ޢަމަލެއް ކުރުމަށް އަންގާ އެންގުމަކަށް، ނުވަތަ ކުރާ އަމުރަކަށް، ކިޔަމަންތެރިނުވުމުގެ ސަބަބުން އެމީހަކާމެދު އެއްވެސް ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް ނޭޅުން.(9)		ކުރެވޭ ދަޢުވާއެއް ސާބިތުނުވެއްޖެނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އެ ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ލިބިދިނުން.(ށ)	ފުލުހުންގެ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ޤާނޫނުއަސާސީން ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދޭ ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެންއޮތްނަމަވެސް، ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޙަރަކާތުގައި، ނުވަތަ ސިޔާސީ ޙަރަކާތެއްގައި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފަކު ބައިވެރިވެގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި، ސިޔާސީ މަޤާމަކަށް ކުރިމަތިލާފައިވާ މީހަކަށް ތާއީދުކުރަނީކަން ނުވަތަ ދެކޮޅުހަދަނީކަން ދޭހަވާފަދަ އެއްވެސް ޢަމަލެއް ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފަކު ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.(ރ)	މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ޙައްޤުތައް، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ލިބިގެންވާ ދާއިރާ، ދީމިޤްރާޠީ މުޖުތަމަޢުތަކުގައި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ފަދަ ޚިދުމަތެއްގައި އެ ޙައްޤުތައް ހަނިކުރާ ޙާލަތްތަކާއި މިންވަރަށް، ހަނިކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އެ ޙައްޤުތައް ހަނިކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކާއި ދާއިރާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.(1)		ޤާނޫނުއަސާސީގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ ޙައްޤު.(2)		އިޙްތިޖާޖުކުރުމަށްޓަކައި ހަޅުތާލުކުރުމުގެ ގޮތުން މަސައްކަތް ހުއްޓާލައިގެން ތިބުމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤު.(3)		ޤާނޫނުއަސާސީގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ލިބިދޭ އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޙައްޤު.

މާއްދާ 30. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ޙައްޤުތައް

ސެކަންޑްމަންޓްގެ ގޮތުގައި އެހެން ތަންތަނުގައި މަސައްކަތްކުރުން: 31. (ހ)	ފުލުހުންގެ ވަޒީފާގައި ހުރި މީހަކު ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތަކަށް ސެކަންޑްމަންޓްގެ އުސޫލުން އެހެން ތަނެއްގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި އެހެން ތަނެއްގައި ހުރި މީހަކު ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތްކުރަން ހުއްދަކުރުމަށް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެކަމަށް ހުއްދަ ދެވިދާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސެކަންޑްމަންޓްގެ އުސޫލުން ފުލުހުންގެ ވަޒީފާގައި ހުރި މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ދިވެހި ކޮންސިއުލާ މިޝަންތަކުގައާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާތަކާއި، ސަރަޙައްދީ ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުގައި ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

މާއްދާ 31. ސެކަންޑްމަންޓްގެ ގޮތުގައި އެހެން ތަންތަނުގައި މަސައްކަތްކުރުން

ފަސްވަނަ ބާބު: ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން

ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން: 32. ފުލުހުންގެ މަސައްކަތްތައް އެކަށޭނަ މިންވަރުގައި ކުރެވޭނެގޮތް ހެދުމަށްޓަކައި ދައުލަތުގެ ފޯރުންތެރިކަން ހުރި މިންވަރަކުން، އަންނަނިވި ކަންކަން، ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.(ހ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި އެކަށީގެންވާ ޢަދަދަށް ވަޒީފާ ޤާއިމުކޮށްދިނުމާއި، އެ ވަޒީފާއާ ގުޅޭގޮތުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރައާއި، މާލީ ޢިނާޔަތްތަކާއި، ވަޒީފާގެ ޢިނާޔަތްތައް ދެވޭނެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖައްސައިދިނުން.(ށ)	ފުލުހުންގެ އިދާރާއަށް ބޭނުންވާ މާއްދީ ވަސީލަތްތަކާއި ޢިމާރާތުގެ ވަސީލަތްތައް ހަމަޖައްސައިދިނުން.(ނ)	ފުލުހުންގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ އަންނަނިވި ވަސީލަތްތައް ހަމަޖައްސައިދިނުން.(1)		ފުލުހުންގެ މަރުކަޒުތަކާއި، އެ މަރުކަޒުތަކުގައި ހުންނަންޖެހޭ އަސާސީ ވަސީލަތްތައް؛(2)		ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހުން ބައިތިއްބޭނެ ވަސީލަތްތައް؛(3)		މި ޤާނޫނުގެ 95 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހަތިޔާރާއި އެ ހަތިޔާރު ރައްކާތެރިކަމާއެކު ގެންގުޅެވޭނެ ވަސީލަތްތައް؛(4)		މީހުން ބަންދުގައި ބައިތިއްބަންޖެހޭ ޙާލަތްތަކުގައި ބަންދުގައި ބައިތިއްބޭނެ އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތްތައް؛(5)		ރަސްމީ ލިޔެކިޔުން ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާނެ ވަސީލަތްތައް؛(6)		ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ވަސީލަތްތައް؛(7)		ފުލުހުންގެ މަޢުލޫމާތު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާނެ ވަސީލަތްތައް؛(8)		ފުލުހުންގެ މުއާޞަލާތީ ވަސީލަތްތައް؛(9)		ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގެ ވަސީލަތްތައް؛(10)		ރައްކާތެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތައް؛(11)		އިލެކްޓްރޯނިކް ވަސީލަތްތައް؛(12)		ފޮރެންސިކް ވަސީލަތްތައް؛ އަދި(13)		ތަޙްޤީޤަށް އަތުލެވޭ ތަކެތި ރައްކާތެރިކޮށް ބަލަހައްޓައި، ގެންގުޅެވޭނެ ވަސީލަތްތައް.

މާއްދާ 32. ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން

މަސައްކަތް ރާވައިގެން ކުރިއަށްގެންދިޔުން: 33. (ހ)	ފުލުހުން މަސައްކަތްކުރާނީ ވަޒީރު ލިޔުމުން ކަނޑައަޅައި، އަދި ފުލުހުންނަށް ލިޔުމުން އަންގާ "ސްޓްރެޓީޖިކް ޕޮލިސިންގ ރިކުއަޔަރމަންޓް" ގެ މައްޗަށެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ސްޓްރެޓީޖިކް ޕޮލިސިންގ ރިކުއަޔަރމަންޓްގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި، މަދުވެގެން 4 (ހަތަރެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އެކުލަވާލާ ޕްލޭނެއް، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ޕްލޭންގައިވާ ލަނޑުދަނޑިތައް ހާސިލުވަމުންދާ މިންވަރު، ކޮމިޝަނަރ ގަވާއިދުން ބަލަމުން ގެންދަންވާނެއެވެ.(ނ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ބަޖެޓު އެކުލަވާލަންވާނީ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޕްލޭންގައިވާ ކަންކަން ހާސިލުކުރުމަށް މަގުފަހިވާ ގޮތަށެވެ.

މާއްދާ 33. މަސައްކަތް ރާވައިގެން ކުރިއަށްގެންދިޔުން

ފުލުހުންގެ ބަޖެޓު: 34. (ހ)	ފުލުހުންގެ އަހަރީ ބަޖެޓު އެކުލަވާލައި މާލީ ކަންކަމަށް ޒިންމާވާ ވަޒީރަށް ހުށަހަޅާނީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ވަޒީރެވެ.(ށ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅޭގޮތުން ދައުލަތުން ފާސްކުރާ ބަޖެޓުގައި ހިމެނޭ ޢަދަދުތައް، އެ ފާސްކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ޚަރަދުކުރުމަކީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ލިބިދޭ ބާރެކެވެ. ވަކި ކަމަކަށް ޚަރަދުކުރުމަށް ބަޖެޓުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޚަރަދެއް އެހެންކަމަކަށް ބަދަލުކުރާނަމަ އެކަން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ވަޒީރަށް އަންގައި ހުއްދަ ހޯދަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 34. ފުލުހުންގެ ބަޖެޓު

ހަވަނަ ބާބު: ތަމްރީނުދިނުން

ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުގެ ސިޔާސަތު: 35. (ހ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މައިގަނޑު މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ތަމްރީނުގެ ސިޔާސަތެއް، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި އޮންނަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަމްރީނު ދިނުމުގެ ސިޔާސަތުގައި އިސްކަންދޭންވާނީ ފުލުހުންނާގުޅޭ މައުޟޫޢުތަކަށާއި، ފުލުހުންގެ ހުނަރުތައް ކުރިއެރުވުމަށާއި، މީހުންނާ މުޢާމަލާތްކުރުމުގައި ގެންގުޅެންޖެހޭ ރަނގަޅު ހަމަތަކަށާއި، ދުސްތޫރީ ހަމަތައް ނެގެހެއްޓުމަށާއި، ފުލުހުންގެ އަބުރުވެރިކަން ޙިމާޔަތްކުރުމަށް ތަމްރީނުދިނުމަށެވެ.(ނ)	ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުދިނުމުގެ ސިޔާސަތު ވާންވާނީ، އެހިނދަކަށް އެންމެ ބޭނުންތެރި ދާއިރާތަކަކުން ވީހާވެސް ގިނަ މުވައްޒަފުންނަށް ފުރުޞަތު ލިބޭގޮތަށް ބައްޓަންކުރާ ސިޔާސަތަކަށެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ތަމްރީނުތައް ދިނުމަށާއި، އަދި އެކަންކަން ވިލަރެސްކުރުމަށާއި، އަދި އެކަންކަން އިސްވެ ކުރުމަށްޓަކައި ތަމްރީނު މަރުކަޒުތައް ޕޮލިސް ބޯޑުގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ވަޒީރަށް ޤާއިމުކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ތަމްރީނުދިނުމުގެ މަރުކަޒުތަކަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތައް ޤާއިމުކޮށްދިނުމަކީ ވަޒީރުގެ ޒިންމާއެކެވެ.

މާއްދާ 35. ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުގެ ސިޔާސަތު

ތަމްރީނު ލާޒިމުވުން: 36. (ހ)	ފުލުހުންނަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ތަމްރީނުތަކާއި އެމީހެއްގެ މަސައްކަތުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން ބޭނުންވާ ޚާއްޞަ ތަމްރީނު ދިނުމަކީ އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި އެ ތަމްރީނުތަކާއި ހުނަރުތައް ތާޒާކުރަމުން ގެންދިޔުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައި، އެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކަމެކެވެ. އަދި އެގޮތުން ދެވޭ ފުރުޞަތުތަކުގައި އެފަދަ ތަމްރީނުތަކާއި ތާޒާކުރުމުގެ ތަމްރީނުތަކުގައި ބައިވެރިވުމަކީވެސް، ކޮންމެ ފުލުހެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކަމެކެވެ.(ށ)	ފުލުހުންނަށް މަޤާމުގެ ކުރިއެރުން ދިނުމުގައާއި، އެކިއެކި މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރުމުގައި އެ މަޤާމަކާ ނުވަތަ އެ މަސައްކަތަކާ އެކަށޭނެ ތަމްރީނާއި ތަޖުރިބާއާއި ހުނަރު ލިބިފައިވާ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.(ނ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ހިމެނޭ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ފުރިހަމަކުރުން ލާޒިމު ތާޒާކުރުމުގެ ތަމްރީނުތަކެއް ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ފަރާތުން ހިންގަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ތަމްރީނުތަކަކީ އެކި ރޭންކުތަކާއި މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ މީހުންވެސް ބައިވެރިވުން ލާޒިމު ތަމްރީނުތަކަކަށް ވާންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 36. ތަމްރީނު ލާޒިމުވުން

ތަމްރީނުތަކަށް މުވައްޒަފުން ކަނޑައެޅުން: 37. (ހ)	މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފުލުހުންނަށް ދެވޭ ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުގެ ފެންވަރު ކަނޑައެޅުމަށާއި، މުރާޖަޢާކުރުމަށާއި ފުލުހުންގެ ތަމްރީނުތަކަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން، އެ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތަކަށް އެންމެ އެކަށޭނަ ފަރާތްތައް ހޮވުމާގުޅޭ ގޮތުން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ލަފާދޭނެ ކޮމިޓީއެއް ކޮމިޝަނަރ އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފުލުހުންގެ ތަމްރީނުތަކަށާއި ސްކޮލަރޝިޕްތަކަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެ ޕްރޮގްރާމްތަކަށް އެންމެ އެކަށޭނަ ފަރާތްތައް ކަނޑައަޅާނީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ކޮމިޓީގެ ލަފާގެމަތިން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއެވެ.

މާއްދާ 37. ތަމްރީނުތަކަށް މުވައްޒަފުން ކަނޑައެޅުން

ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނު ދޭނެ މަރުކަޒު ޤާއިމުކުރުން: 38. (ހ)	ފުލުހުންގެ ދައުރު އަދާކުރާގޮތާއި ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު މަތިކުރުމަށާއި، ފުލުހުންނަކީ ހުނަރުވެރި އަދި ޢިލްމީ ގޮތުން ކުރިއަރާފައިވާ ބަޔަކަށް ހެދުމަށާއި އަދި އެކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދޭންޖެހޭ ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުތައް، ޒަމާނާގުޅޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދިނުމަށްޓަކައި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ލަފަޔާއެކު ތަމްރީނުގެ މަރުކަޒެއް ވަޒީރު އުފައްދަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އުފައްދާ ތަމްރީނުގެ މަރުކަޒު ހިންގަންވާނީ:(1)		ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ތަމްރީނުދިނުމަށްޓަކައި މަތީ ތަޢުލީމާބެހޭ ވުޒާރާގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި؛(2)		ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއަށް ވަންނަ ފަރާތްތަކަށް އަސާސީ ތަމްރީނު ދިނުމުގެ އިތުރަށް، ޚިދުމަތުގައި ދެމިތިބޭ ފުލުހުން، ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށް ދޭ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި އެ ފުލުހަކު މަސައްކަތްކުރާ ދާއިރާއަކާގުޅޭ ތަމްރީނު ރާވައި ހިންގާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި؛ އަދި(3)		ފުލުހުންގެ މަސައްކަތާ ގުޅުންހުރި މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށާއި، ފުލުހުންގެ މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާނެ ހުނަރު އުނގަންނައިދިނުމަށް ބޭނުންވާ ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް ހިމަނައިގެން ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ކްލާސްރޫމްތަކާއި ކިޔަވައިދިނުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ އެންމެހައި ވަސީލަތްތައް ޤާއިމުވެފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އުފައްދާ ތަމްރީނުގެ މަރުކަޒުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(1)		ފުލުހުންގެ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމުގެ އެންމެހައި މިންގަނޑުތަކާއި އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުމަށް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ޢައްޔަންކުރާ ކޮމިޓީގެ ނިންމުންތައް ތަންފީޛުކުރުން؛(2)		ފުލުހުންގެ ވަޒީފާ ދެވޭ ފަރާތްތަކަށް ފުލުހުންގެ އަސާސީ ތަމްރީނު ކޯސް ހިންގުން؛(3)		ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު އިތުރުކޮށް ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އެހެނިހެން ތަމްރީނުތައް ހިންގުން؛(4)		މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަމްރީނުތަކުގެ ފެންވަރު ހިފެހެއްޓުމަށް ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި މަސައްކަތްތައް ކުރުން؛ އަދި(5)		ފުލުހުންގެ މަސައްކަތުގެ ދާއިރާތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތައް ފަރުމާކޮށް، އެފަދަ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުން.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އުފައްދާ ތަމްރީނުގެ މަރުކަޒުން ހިންގާ ތަމްރީނުތަކުގެ ބައިވެރިންނާއި ތަމްރީނުދޭ ފަރާތްތަކުގެ ސަލާމަތާ ގުޅޭގޮތުން އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތަކާއި، އެނޫންވެސް ކަމާގުޅޭ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 38. ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނު ދޭނެ މަރުކަޒު ޤާއިމުކުރުން

ތަމްރީނު ދެވޭ މީހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު: 39. މި ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަމްރީނުގެ މަރުކަޒުން ދޭ ތަމްރީނުތަކުގެ ބައިވެރިން، އެފަރާތްތަކަށް ދެވޭ ތަމްރީނުތަކުގެ މުއްދަތުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ އެ މަރުކަޒުން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކާއި ފުލުހުންގެ ދައުރު އަދާކުރުމަށް ހެދިފައިވާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

މާއްދާ 39. ތަމްރީނު ދެވޭ މީހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު

ތަމްރީނުތަކުގައި ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުން: 40. ފުލުހުންގެ އަސާސީ ތަމްރީނު ފުރިހަމަކުރާ ފަރާތްތަކަށް ހަތިޔާރު ގެންގުޅެ ބޭނުންކުރާނެ ގޮތުގެ ތަމްރީނު ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ފުލުހުންނަށް ހިންގޭ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި ހަތިޔާރު ގެންގުޅެ، ބޭނުންކުރަންވާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާއި ތަމްރީނުތަކުގައި ހަތިޔާރު ގެންގުޅުމަށާއި ބޭނުންކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރުމަށް ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އެނޫންވެސް އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

މާއްދާ 40. ތަމްރީނުތަކުގައި ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުން

ތަމްރީނުތަކުން ފާސްނުވާ ފަރާތްތައް: 41. 	ފުލުހުންނަށް ހިންގާ އެކިއެކި ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތަކުން ފާސްނުވާ ފަރާތްތަކާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 41. ތަމްރީނުތަކުން ފާސްނުވާ ފަރާތްތައް

ހަތްވަނަ ބާބު: ވާޖިބުގައި ނިޔާވުމާއި އަނިޔާވުން

ވާޖިބުގައި ނިޔާވުން: 42. (ހ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ފުލުހަކު ނިޔާވެއްޖެނަމަ، އަންނަނިވި މީހުންނަށް، މި މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ޢަދަދަކާއި އުސޫލެއްގެ މަތިން، ދައުލަތުގެ ޚާއްޞަ ޢިނާޔަތް ޙައްޤުވާނެއެވެ.(1)		ނިޔާވިއިރު އިނދެގެން ހުރި މީހާ އެހެން މީހަކާ އިންނަންދެން.(2)		ނިޔާވިއިރު އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ ބަނޑުގައިވާ ދަރިފުޅު ވިހެއުމަށްފަހު، އެ ދަރިފުޅުގެ ޢުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ވަންދެން އަދި ޝަރުޢީގޮތުންނާއި ޤާނޫނީގޮތުން އޭނާގެ ބަލަދުވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ތިބި ދަރިންގެ ތެރެއިން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ނުފުރޭ ދަރިންނަށް 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރެންދެން.(3)		ނިޔާވިއިރު ދުނިޔޭގައި ތިބި މައިންބަފައިން ދުނިޔޭގައި ތިބިހާހިނދަކު.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދައުލަތުގެ ޚާއްޞަ ޢިނާޔަތުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ ފައިސާއަކީ، ނިޔާވި ފުލުހަށް، އޭނާ ނިޔާވި ދުވަހު ލިބެމުންދިޔަ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް އެއްކޮށްލުމުން ޖެހޭ ޖުމްލަ ފައިސާގެ 140% (ސަތޭކަސާޅީސް އިންސައްތަ) އާ އެއްވަރުގެ ޢަދަދަކަށް ވާންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ލިބިދެވޭ ދައުލަތުގެ ޚާއްޞަ ޢިނާޔަތުގެ ފައިސާގެ ތެރެއިން، ކޮންމެ މަހަކު ދެވޭނެ ޢަދަދާއި، އެ ފައިސާ ދޫކުރެވޭނެ އުސޫލުތައް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދައުލަތުގެ ޚާއްޞަ ޢިނާޔަތުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ ފައިސާ އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ކަމަށްވާނަމަ، އެ ބައެއްގެ މެދުގައި އެ ޢިނާޔަތުގެ ފައިސާ ބެހިގެންދާނެ އިންސައްތަ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.(ބ)	މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި މަރުވުންކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއްގައި އެމީހަކު މަރުވުމަށެވެ.(1)		ޑިއުޓީއަށް ދިޔުމަށް ދިރިއުޅޭތަނުން ނުކުތުމާ ހަމައިން ޑިއުޓީ ނިމުމަށްފަހު ދިރިއުޅޭ ތަނަށް އެނބުރި ދިޔުމާ ދެމެދު އެމީހަކު މަރުވުން؛ ނުވަތަ(2)		ރަސްމީ ގަޑީގައި ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގަޑިއެއްގައި، ކަނޑައެޅިގެން ފުލުހަކާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ވަކި މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނުވަތަ ވަޒީފާއެއް ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ ކަމެއް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި އެމީހަކު މަރުވުން؛ ނުވަތަ(3)		މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނުވަތަ ވަޒީފާއެއް ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ ކަމެއް ކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި އެމީހަކު މަރުވުން؛ ނުވަތަ(4)		ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގެ ތެރޭގައި، މީހެއްގެ ފަރާތުން ލިބޭ އަނިޔާއެއްގެ ސަބަބުން އެމީހަކު މަރުވުން.(ޅ)	މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މާނަކުރުމުގައި، އަންނަނިވި ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް ނިޔާވުމެއް ނުހިމެނެއެވެ.(1)		ފުލުހަކަށް ހުރެ ޤުދުރަތީ މަރަކުން މަރުވުން.(2)		އޭނާގެ އަމިއްލަ އިހުމާލުން ހިނގާ ކަމެއްގެ ސަބަބުން.(3)		ފުލުހަކު ކުރުމަށް ޤާނޫނުގައި ހުއްދަ ނޫންކަމެއް ކުރުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން.(4)		ޤާނޫނުގައި ހުއްދަގޮތުގައި ކޮށްފައިވާ އަމުރަކާ ޚިލާފަށް ނުވަތަ އެ އަމުރެއްގެ ދާއިރާއިން ބޭރުން ކުރާކަމެއްގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން.(5)		އަމިއްލައަށް މަރުވުން.(ކ)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި ވާޖިބުގައި ނިޔާވާ ފުލުހުންގެ ޢާއިލާއަށް ލިބިދެވޭ ޢިނާޔަތްތައް، މި މާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފުލުހުންގެ ރެކްރޫޓުންނަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 42. ވާޖިބުގައި ނިޔާވުން

ވާޖިބުގައި އަނިޔާވުން: 43. (ހ)	ފުލުހަކު އެމީހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ހަށިގަނޑަށް މާއްދީ ނުވަތަ ޖިސްމާނީ އަނިޔާއެއްވެއްޖެނަމަ، އެ އަނިޔާގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމަށް ފަރުވާކުރުމަށް ހިނގާ ޚަރަދު މި މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ އުސޫލާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދައުލަތުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ފުލުހަކު އެމީހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އަނިޔާވުންކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއްގައި އެމީހަކަށް ލިބޭ އަނިޔާއަށެވެ.(1)		ރަސްމީ ގަޑީގައި ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގަޑިއެއްގައި، ކަނޑައެޅިގެން ފުލުހަކާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ވަކި މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނުވަތަ ވަޒީފާއެއް ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ ކަމެއް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި އަނިޔާވުން؛ ނުވަތަ(2)		މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނުވަތަ ވަޒީފާއެއް ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ ކަމެއް ކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި ލިބޭ އަނިޔާ؛ ނުވަތަ(3)		މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ކަމެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން، އެކަމާ ސީދާ ގުޅުވައިގެން ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން މީހަކު ދޭ އަނިޔާ.(ނ)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި ވާޖިބުގައި އަނިޔާވާ ފުލުހުންނަށް ލިބިދެވޭ ޢިނާޔަތްތައް، މި މާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފުލުހުންގެ ރެކްރޫޓުންނަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 43. ވާޖިބުގައި އަނިޔާވުން

އަނިޔާއަށް ބަދަލު ހޯދުން: 44. ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ފުލުހަކަށް ނުވަތަ ރެކްރޫޓަކަށް ލިބޭ އަނިޔާއާ ގުޅިގެން، އެކަމުގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެމީހަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މައިގަނޑު ދެ ބާވަތެއްގެ ބަދަލު އެ އަނިޔާ އޭނާއަށް ދިން ފަރާތުން ހޯދުމުގެ ޙައްޤު އެ ފުލުހަކަށް ނުވަތަ ރެކްރޫޓަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ހ)	އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު.(ށ)	ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު.

މާއްދާ 44. އަނިޔާއަށް ބަދަލު ހޯދުން

އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު: 45. މި ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އިޤްތިޞާދީ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދެވޭނީ އަންނަނިވި ބާވަތުގެ ބަދަލެވެ.(ހ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާއާ ގުޅިގެން ޞިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުރި ޚަރަދު ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅިގެން ޞިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުރަމުންދާ ޚަރަދު ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅިގެން ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ކުރަންޖެހިދާނެ ޚަރަދުގެ ތެރެއިން ދައުލަތުން ހަމަޖައްސައިދެވެން ނެތް ޚަރަދުގެ ބަދަލު.(ށ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާއާ ގުޅިގެން، އެ އަނިޔާވި ދުވަހުން ފެށިގެން އެ މައްސަލައިގައި ކޯޓުން ޙުކުމްކުރުމާ ހަމައަށް ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި އޭނާގެ އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުން އެއްވެސް ޚަރަދެއް ކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ޚަރަދެއްގެ ބަދަލު.(ނ)	މައްސަލައިގައި ދަޢުވާކުރުމަށް ހިނގާފައިވާ ޚަރަދު.

މާއްދާ 45. އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު

ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު: 46. މި ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދެވޭނީ އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ބަދަލެވެ.(ހ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު.&nbsp;(ށ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އޭނާގެ ގުނަވަނެއް ނެތިދިއުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު.(ނ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އޭނާގެ ގުނަވަނެއް މަސައްކަތް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު.(ރ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އޭނާގެ ގުނަވަނެއް މަސައްކަތް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ގުނަވަނެއް ނެތިދިއުމުގެ ސަބަބުން ކުރިން ދިރިއުޅެމުން އައިގޮތަށް ދިރިއުޅެން ކުރިމަތިވާ ހުރަހުގެ ބަދަލު.(ބ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ އަނިޔާގެ ފަހުން ދިރިއުޅުމުގައި އެއްވެސް ވޭނެއް ނުވަތަ ތަދެއް އިޙްސާސްކުރަން ޖެހިފައިވާނަމަ، އެކަމުގެ ބަދަލު.(ޅ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށްހުރި ހުރަސްތަކުގެ ސަބަބުން ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު.(ކ)	ފުލުހެއްގެ މުދަލަކަށް ލިބުނު ގެއްލުން މަރާމާތުކުރެވޭނެ ޙާލަތުގައި އެ އެއްޗެއް މަރާމާތުކުރުމަށް ދާ ޚަރަދު ނުވަތަ ލިބުނު ގެއްލުމަކީ އެ އެއްޗެއް އަލުން އިޢާދަނުކުރެވޭފަދަ ގެއްލުމެއްނަމަ އެފަދަ އެހެން މުދަލެއް ހޯދުމަށް ހިނގާނެ ޚަރަދު.

މާއްދާ 46. ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު

ބަދަލު ނަގައިދެވޭނެ މިންވަރު: 47. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަނިޔާ ލިބޭ ފުލުހަކަށް ދައުލަތުން ދޭ ޚަރަދު ފިޔަވައި، މި ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަދަލު ހޯދުމުގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅައިގެން ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި، އެ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނިގެންވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ފުލުހަކަށް ވާޖިބުގައި ލިބޭ އަނިޔާއާ ގުޅިގެން އެ ފުލުހަކަށް ނަގައިދޭނީ، ކޮން ބާވަތެއްގެ ބަދަލެއް، ކިހާ މިންވަރަކަށްކަން ކަނޑައަޅާނީ، މި މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ، ކަމާގުޅޭގޮތުން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކޯޓުންނެވެ.(ށ)	މައްސަލައިގެ ޢަދުލު އިންސާފު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަދަލު ނަގައިދެވިދާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި، އަންނަނިވި ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް ކޯޓަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.(1)		ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ހުރިހާ ކަމަކަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން.(2)		ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ބައެއް ކަންތައްތަކަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން.(3)		ކުރިން ބަދަލު ނަގައިދީފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ދިމާވެފައިވާ ޙާލަތާ އެއްގޮތް މައްސަލައެއްނަމަ، ކުރިން ދިމާވި ޙާލަތުގައި ނަގައިދިން ބަދަލާ އެއްގޮތަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން.

މާއްދާ 47. ބަދަލު ނަގައިދެވޭނެ މިންވަރު

ޙައްޤުނޫން އަނިޔާއަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން: 48. (ހ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ފަރުދަކަށް ލިބޭ ޙައްޤުނޫން އަނިޔާއަށް، އެ އަނިޔާ އޭނާއަށް ދިން ފުލުހެއްގެ ފަރާތުން ބަދަލު ހޯދުމުގެ ޙައްޤު އެފަރުދަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ޙައްޤުނޫން އަނިޔާކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ފުލުހަކު ކުރުން ހުއްދަނޫން ޢަމަލެއްކުރުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ފުލުހުން ބޭނުންކުރަން ޤާނޫނުގައި ހުއްދަނޫން ބާރެއްގެ ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ފުލުހުން ބޭނުންކުރަން ޤާނޫނުގައި ހުއްދަ ބާރެއް އެ ބާރު ބޭނުންކުރުމަށް ހުއްދައޮތް މިންވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން، ފަރުދަކަށް ލިބޭ އަނިޔާއަށެވެ.(ނ)	ފުލުހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ފަރުދަކަށް ލިބޭ ޙައްޤުނޫން އަނިޔާއެއްގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެފަރުދަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަންނަނިވި މައިގަނޑު ދެ ބާވަތުގެ ބަދަލު ނަގައިދެވޭނެއެވެ.(1)		އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު؛(2)		ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އިޤްތިޞާދީ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދެވޭނީ، ފަރުދަކަށް ލިބޭ ޙައްޤުނޫން އަނިޔާއާ ގުޅިގެން، ފަރުދަކަށް ލިބުނު ގެއްލުން ރަނގަޅުކުރުމަށް އެފަރުދަކު ޞިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުރި ޚަރަދު ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅިގެން ހޯދަމުންދާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދު ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅިގެން ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ހޯދަންޖެހިފައިވާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުގެ ބަދަލެވެ.(ބ)	މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދެވޭނީ އަންނަނިވި ބާވަތުގެ ބަދަލެވެ.(1)		ފަރުދަކަށް ލިބުނު ޙައްޤުނޫން އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު؛(2)		ފަރުދަކަށް ލިބުނު ޙައްޤުނޫން އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އޭނާގެ ގުނަވަނެއް ނެތިދިއުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު؛(3)		ފަރުދަކަށް ލިބުނު ޙައްޤުނޫން އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އޭނާގެ ގުނަވަނެއް މަސައްކަތް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު؛(4)		ފަރުދަކަށް ލިބުނު ޙައްޤުނޫން އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އޭނާގެ ގުނަވަނެއް މަސައްކަތް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ގުނަވަނެއް ނެތިދިއުމުގެ ސަބަބުން ކުރިން ދިރިއުޅެމުން އައިގޮތަށް ދިރިއުޅެން ކުރިމަތިވާ ހުރަހުގެ ބަދަލު؛(5)		ފަރުދަކަށް ލިބުނު ޙައްޤުނޫން އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ އަނިޔާގެ ފަހުން ދިރިއުޅުމުގައި އެއްވެސް ވޭނެއް ނުވަތަ ތަދެއް އިޙްސާސްކުރަން ޖެހިފައިވާނަމަ، އެކަމުގެ ބަދަލު؛(6)		ފަރުދަކަށް ލިބުނު ޙައްޤުނޫން އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ވަޒީފާއެއް ލިބުމަށްހުރި ހުރަސްތަކުގެ ސަބަބުން ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު؛(7)		މައްސަލައިގައި ދަޢުވާކުރުމަށް ހިނގާފައިވާ ޚަރަދު.(ޅ)	މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި، އެ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނިގެންވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ފަރުދަކަށް ލިބޭ ޙައްޤުނޫން އަނިޔާއާ ގުޅިގެން އެފަރުދަކަށް ނަގައިދޭނީ، ކޮން ބާވަތެއްގެ ބަދަލެއް، ކިހާ މިންވަރަކަށްކަން ކަނޑައަޅާނީ، މި މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ، ކަމާގުޅޭގޮތުން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކޯޓުންނެވެ.(ކ)	ފަރުދަކަށް ލިބޭ ޙައްޤުނޫން އަނިޔާއާ ގުޅިގެން، މި މާއްދާގެ ދަށުން ބަދަލު ނަގައިދެވިދާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި، އަންނަނިވި ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް ކޯޓަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.(1)		ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ހުރިހާ ކަންކަމަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން؛(2)		ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ބައެއް ކަންކަމަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން؛(3)		ކުރިން ބަދަލު ނަގައިދީފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ދިމާވެފައިވާ ޙާލަތާ އެއްގޮތް ޙާލަތެއް ހިމެނޭ މައްސަލައެއްނަމަ، ކުރިން ދިމާވި ޙާލަތުގައި ނަގައިދިން ބަދަލާ އެއްގޮތް ބަދަލެއް ނަގައިދިނުން.

މާއްދާ 48. ޙައްޤުނޫން އަނިޔާއަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން

އަށްވަނަ ބާބު: ކޮމިޝަނަރ

ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް: 49. (ހ)	ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމަކީ، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އެންމެ އިސް މަޤާމެވެ.(ށ)	ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އޭނާގެ މަޤާމުގެ ޒިންމާތަކާއި، މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރާ ގޮތާމެދު ވަޒީރަށް ޖަވާބުދާރީވާންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 49. ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް

ކޮމިޝަނަރުގެ ޢާންމު ޒިންމާ: 50. ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ޢާންމު ޒިންމާތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިއެވަނީއެވެ.(ހ)	މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުގެމަތިން ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ހިންގައި ބަލަހައްޓައި ކޮންޓްރޯލުކޮށް އަދި ފުލުހުންނަށް ދޭންޖެހޭ އިރުޝާދުދީ، އަމުރުކޮށް، އެންގުން އަންގައި އަދި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ހިންގުމުގެ އެންމެހައި ޒިންމާ އުފުލުން.(ށ)	ފުލުހުންގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގައާއި ފުލުހުންގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގައި ލިބެންހުރި ވަސީލަތްތައް އެންމެ ހެޔޮގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް، އެންމެ ފުރިހަމައަށް ނަތީޖާ ނެރެދެވޭގޮތެއްގައި މަސައްކަތްކުރުން.(ނ)	ފުލުހުންގެ އެކިއެކި މަޤާމުތަކުން އަދާކުރާނެ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑައެޅުމާއި، ވަކިވަކި ފުލުހުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑައެޅުން.(ރ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދިނުމާގުޅޭގޮތުން ވަކިވަކި ފުލުހުންނަށް ނުވަތަ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ހިމެނޭ މުވައްޒަފުންނަށް ޢާންމުކޮށް ނުވަތަ ވަކި މަޤާމުތަކެއްގައި ތިބޭ ބަޔަކަށް އަމާޒުކޮށް ނުވަތަ ވަކި ގިންތިއެއްގައި ތިބޭ ބަޔަކަށް އަމާޒުކޮށް، އެކިއެކި އަމުރުތައް ކުރުމާއި އެ އަމުރުތަކަށް ބަދަލުގެނައުމާއި، އެ އަމުރުތައް ހިންގުން ހުއްޓުމުގެ ބާރު، ކޮމިޝަނަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ވަކި އޮޕަރޭޝަނެއް ނުވަތަ ޙަރަކާތެއް ނުވަތަ ބަހާއެއް އެއީ ސީދާ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ހިންގާ އޮޕަރޭޝަނެއް ނުވަތަ ޙަރަކާތެއް ނުވަތަ ބަހާއެއް ކަމުގައި ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.(ބ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށް ހޯދަންޖެހޭ ތަކެތި ހޯދުމުގައާއި ހޯދަންޖެހޭ ޚިދުމަތް ހޯދުމުގައާއި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް ކުރުމުގައި އެއްވެސް ފަރާތަކާއެކު އެއްބަސްވުމެއް ސޮއިކުރަންޖެހޭ ކަމަށްވާނަމަ، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ނަމުގައި އެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ފުލުހުންގެ ފަރާތުން ކޮމިޝަނަރަށް ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށް ސޮއިކުރެވިދާނެއެވެ.(ޅ)	މި މާއްދާގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަރަށް ލިބިދޭ ބާރު ލިބިގެންވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ އެހެނިހެން މާއްދާތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތަކާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި އެހެނިހެން ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.

މާއްދާ 50. ކޮމިޝަނަރުގެ ޢާންމު ޒިންމާ

ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރުން: 51. (ހ)	ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރާނީ މި ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޕޮލިސް ބޯޑުން ވަޒަންކޮށް ވަޒީރަށް ހުށަހަޅާ ނަންތަކުގެ ތެރެއިން، ވަޒީރުގެ ލަފާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.(ށ)	ކޮމިޝަނަރުކަމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މީހަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 53 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނާ ޝަރުޠުތައް ހަމަވާ، މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭއިރު ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ވަޒީފާގައި އެސިސްޓަންޓް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުން ފެށިގެން މަތީ ރޭންކެއްގައި ހުރި ފަރާތަކަށްވާންވާނެއެވެ.(ނ)	މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކޮށްފައިވާނަމަ އެފަރާތަކީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައި ބަލަންވާނެއެވެ. އެ ޙާލަތުގައިވެސް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތައް އެ މަޤާމުގައި ހުރި މީހެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.

މާއްދާ 51. ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރުން

ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރާނެ ގޮތް: 52. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންޖެހޭ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި، އެކަމަށް އެދޭ ފަރާތްތަކުން، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމަށް ކުރިމަތިލާން ހުޅުވާލުމަކީ ވަޒީރުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އެގޮތުން ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހުގެ ކުރިން އެ ފުރުޞަތު އޮތްކަން އެންގުމަށް ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމަށް ކުރިމަތިލުމަށް ހުޅުވާލެވޭ ފުރުޞަތުގެ ތެރެއިން އެ މަޤާމަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކާ ޕޮލިސް ބޯޑުން އިންޓަރވިއުކޮށް، އެފަރާތްތަކުގެ ޤާބިލުކަން ވަޒަންކުރަންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހުށަހަޅާ ނަންތައް ޕޮލިސް ބޯޑަށް ލިބުމުން، އެމީހުންނާ ގުޅޭގޮތުން ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނާއި ފުލުހުންގެ ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑް މެދުވެރިކޮށް، އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނޭ ރިޕޯޓެއް ހުށަހެޅުމަށް، އެ ދެފަރާތަށް، ޕޮލިސް ބޯޑުން އަންގަންވާނެއެވެ. އެފަދަ ރިޕޯޓެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމަކީ އަންނަނިވި ކަންކަން ވަޒަންކުރުމެވެ.(1)		ކޮމިޝަނަރުކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް އޭނާގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާކަން.(2)		އޭނާގެ އަބުރުވެރިކަން ހުރި ނިސްބަތް.(3)		ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމަށް އޭނާ ޢައްޔަންކުރަން ނުފެންނަ އެއްވެސް ސަބަބެއް އޮތްކަމަށްވާނަމަ އެކަން.(ރ)	ކޮމިޝަނަރުކަމުގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމަށް ހުށަހެޅޭ ނަމަކާ ގުޅޭގޮތުން ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނަށް ނުވަތަ ފުލުހުންގެ ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑަށް ހުށަހެޅިއްޖެހިނދެއްގައި، އެކަމާމެދު އެފަރާތްތަކަށް ފެންނަގޮތުގެ ރިޕޯޓެއް ޕޮލިސް ބޯޑަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.(ބ) 	މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓަށް ޕޮލިސް ބޯޑުން ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު، އެ ނަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އެކުލަވާލާ ރިޕޯޓެއް ޕޮލިސް ބޯޑުން ވަޒީރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.(ޅ)	ކޮމިޝަނަރުކަމުގެ މަޤާމުގައިހުރި މީހެއްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު ހަމަވެގެން އޭނާ އެ މަޤާމަށް އަލުން އިތުރު އެއް ދައުރަށް ޢައްޔަންކުރަން ވަޒީރަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އެދޭ މީހުން، އެ މަޤާމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލުމުގެ އުސޫލެއް ނުހިނގާނެއެވެ.

މާއްދާ 52. ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރާނެ ގޮތް

ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް: 53. ކޮމިޝަނަރުކަމަށް ޢައްޔަންކުރާ މީހާގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.(ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ފުލުހުންގެ ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރެއްގެ ކިބައިގައި ހުރުން ލާޒިމުކުރާ ސިފަތައް ހުރުން؛(ށ)	އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފައިވާ މީހެއް ކަމުގައި ނުވުން؛(ނ)	ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވެފައި ނުވުން؛(ރ)	ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމު އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތަޢުލީމާއި، ތަމްރީނާއި ތަޖުރިބާ އަދި ޞިއްޙަތު، ޕޮލިސް ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑަކަށް ހުރުން؛(ބ)	ދިވެހި ރައްޔިތަކު ކަމުގައިވުން އަދި ބޭރު ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކު ކަމުގައި ނުވުން.

މާއްދާ 53. ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް

ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު: 54. ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރެވޭނީ 4 (ހަތަރެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ދައުރަކަށެވެ. އެ ދައުރު ފުރިހަމަވުމުން، 4 (ހަތަރެއް) އަހަރުދުވަހުގެ އިތުރު އެއް ދައުރަށް އޭނާ އެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.

މާއްދާ 54. ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު

ކޮމިޝަނަރ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުން: 55. (ހ)	ކޮމިޝަނަރ އޭނާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ސަބަބު ބަޔާންކޮށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިޔުމުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުވުމަށްފަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އޭނާގެ އިސްތިޢުފާ ޤަބޫލުކުރަންދެން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރަމުން ގެންދަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 55. ކޮމިޝަނަރ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުން

ކޮމިޝަނަރ މަޤާމުން ވަކިކުރުން: 56. (ހ)	އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެކަމަށް ވަޒީރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ކޮމިޝަނަރ މަޤާމުން ވަކިކުރުމަށް އެދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.(1)		ކޮމިޝަނަރުގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅޭ ޖިނާއީ މައްސަލައެއް ތަޙްޤީޤުކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ފޮނުވުމުން އެ މައްސަލައެއްގައި ދަޢުވާކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމުން.(2)		ދިމާވާ ޞިއްޙީ ޙާލަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދުން.(3)		ފުލުހުންގެ ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް އެޅޭ ކުށެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ކުށެއް ކޮމިޝަނަރުގެ މައްޗަށް ސާބިތުވުން.(4)		މަޤާމުގައި ހުރެ ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމެއް އޭނާ ކޮށްފިކަމަށް، ޕޮލިސް ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ހަތަރުބައިކުޅަ ތިންބައިގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ކަނޑައަޅައި، އެކަން ވަޒީރަށް ލިޔުމަކުން އެންގުން.(5)		ކުރިކަމެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމެއްގެ ސަބަބުން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމު އަދާކުރަން ބޭނުންވާ އިތުބާރާއި އިޙްތިރާމު ގެއްލިއްޖެކަމަށް ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ހަތަރުބައިކުޅަ ތިންބައި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ނިންމުން.(1)	ކޮމިޝަނަރުގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅޭ ޖިނާއީ މައްސަލައެއް ތަޙްޤީޤުކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ފޮނުވުމުން އެ މައްސަލައެއްގައި ދަޢުވާކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމުން.(2)	ދިމާވާ ޞިއްޙީ ޙާލަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދުން.(3)	ފުލުހުންގެ ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް އެޅޭ ކުށެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ކުށެއް ކޮމިޝަނަރުގެ މައްޗަށް ސާބިތުވުން.(4)	މަޤާމުގައި ހުރެ ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމެއް އޭނާ ކޮށްފިކަމަށް، ޕޮލިސް ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ހަތަރުބައިކުޅަ ތިންބައިގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ކަނޑައަޅައި، އެކަން ވަޒީރަށް ލިޔުމަކުން އެންގުން.(5)	ކުރިކަމެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމެއްގެ ސަބަބުން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމު އަދާކުރަން ބޭނުންވާ އިތުބާރާއި އިޙްތިރާމު ގެއްލިއްޖެކަމަށް ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ހަތަރުބައިކުޅަ ތިންބައި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ނިންމުން.(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޮމިޝަނަރ ވަކިކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ވަޒީރު ހުށަހަޅައިފިނަމަ ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ކޮމިޝަނަރުގެ އިތުބާރު ގެއްލިއްޖެކަމަށް ފެނިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި ކޮމިޝަނަރުކަމުގެ މަޤާމުން އެމީހަކު ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 56. ކޮމިޝަނަރ މަޤާމުން ވަކިކުރުން

ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމު ހުސްވުން: 57. (ހ)	ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެކަމަށް ބެލޭނީ އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައެވެ.(1)		މަރުވުން؛(2)		ޢައްޔަންކުރި މުއްދަތު ހަމަވާއިރު އޭނާ އެ މަޤާމަށް އަލުން ޢައްޔަންކޮށްފައި ނުވުން؛(3)		މި ޤާނޫނުގެ 56 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަޤާމުން ވަކިކުރުން؛(4)		ޢުމުރުން 60 (ފަސްދޮޅަސް) އަހަރު ފުރިހަމަވުން؛(5)		އިސްތިޢުފާދިނުން.(ށ)	ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 45 (ސާޅީސް ފަހެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ 51 ވަނަ މާއްދާއާއި 52 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 57. ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމު ހުސްވުން

ނުވަވަނަ ބާބު: ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ

ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ: 58. (ހ)	ފުލުހުންގެ ދެވަނައަށް އެންމެ އިސް މަޤާމުގައި އަދި ރޭންކުގައި ހުންނާނެ ފުލުހަކީ ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއެވެ. ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކަށް އެއް ފުލުހަށްވުރެ ގިނަ ފުލުހުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.(ށ)	ކޮމިޝަނަރ އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ޤާއިމުވެ ނެތް ޙާލަތެއްގައި ކޮމިޝަނަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ވަގުތީގޮތުން ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ. ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުގައި ހުރީ އެންމެ ފުލުހެއްނަމަ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ނެތް ޙާލަތެއްގައި އެ މަޤާމާ ޙަވާލުވާނީ ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުގައި ހުރި އޮފިސަރެވެ. ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުގައި އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ތިބިނަމަ އޭގެ ތެރެއިން ޙަވާލުވާނެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރެއް ކަނޑައަޅާނީ ކޮމިޝަނަރެވެ.(ނ)	ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ މަޤާމުގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ކޮމިޝަނަރ ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރެވެންދެން ކޮމިޝަނަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ވަގުތީގޮތުން އަދާކުރާނީ ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރެވެ. ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުގައި ހުރީ އެންމެ ފުލުހެއްނަމަ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ނެތް ޙާލަތެއްގައި އެ މަޤާމާ ޙަވާލުވާނީ ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުގައި ހުރި އޮފިސަރެވެ. ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުގައި އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ތިބިނަމަ އޭގެ ތެރެއިން ޙަވާލުވާނެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރެއް ކަނޑައަޅާނީ ވަޒީރެވެ.(ރ)	ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުގެ ޝަރުޠަކީ މި ޤާނޫނުގައި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތަކެވެ.(ބ)	މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކޮށްފައިވާނަމަ، އެފަރާތަކީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައި ބަލަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ޙާލަތުގައިވެސް ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތައް އެ މަޤާމުގައި ހުރި މީހެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.(ޅ)	ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރުގެ ޢާންމު ޒިންމާއަކީ، ފުލުހުންގެ ދައުރު އަދާކުރުމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ރާވައި ދުވަހުންދުވަހަށް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގައި ކޮމިޝަނަރަށް އެހީތެރިވެދިނުމާއި، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ޙަވާލުކުރާ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުމެވެ.(ކ)	ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރާ ޙަވާލުކުރެވޭ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި، ކޮމިޝަނަރަށް މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުން ލިބިދޭ ބާރާއި އިޚްތިޔާރުން ބައެއްގެ ބޭނުންހިފުމުގެ ހުއްދަ، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް، ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރަށް ދެވިދާނެއެވެ.

މާއްދާ 58. ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ

ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުން: 59. ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރުމާއި، އެ މަޤާމުން ވަކިކުރުމާއި، އެ މަޤާމުން އޭނާ އިސްތިޢުފާދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ މި ޤާނޫނުގައި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރުމަށް ބަޔާންވެގެންވާ އުސޫލުންނެވެ.

މާއްދާ 59. ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުން

އެކްޓިންގ ކޮމިޝަނަރ: 60. (ހ)	އެއްވެސް ސަބަބެއް މެދުވެރިވެގެން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އަދި ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުގައި އެއްވެސް ފުލުހަކު ނެތް ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ އެކްޓިންގ ކޮމިޝަނަރެއްގެ ގޮތުގައި އެގްޒެކެޓިވް ރޭންކުގެ ފުލުހަކު ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ލަފާގެމަތިން، ވަޒީރަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.(ށ)	އެކްޓިންގ ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމުގައި ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަކު އެންމެ ގިނަވެގެން ބެހެއްޓޭނީ 45 (ސާޅީސް ފަހެއް) ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ.&nbsp;(ނ)	މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަރަށް ލިބިދޭ އެންމެހައި ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު އެކްޓިންގ ކޮމިޝަނަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 60. އެކްޓިންގ ކޮމިޝަނަރ

ދިހަވަނަ ބާބު: އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑު

އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑު: 61. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަޒީރު ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރާނެ ގޮތުގެ ޕްލޭންތައް އެކުލަވާލުމާއި، ކޮމިޝަނަރަށް ލަފާ ބޭނުންވާ ކަންކަމުގައި ކޮމިޝަނަރަށް ލަފާ ދިނުމަށް އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑުގެ ނަމުގައި ބޯޑެއް ކޮމިޝަނަރ އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބޯޑުގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ ނަންތައް ކޮމިޝަނަރ ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބޯޑު ހިންގުމުގެ ގަވާއިދު ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 61. އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑު

އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑު އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް: 62. (ހ)	އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑު އެކުލެވިގެންވަނީ އަންނަނިވި މަޤާމުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.(1)		ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް؛(2)		ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް؛ އަދި(3)		ކޮމާންޑް އަދި ޑައިރެކްޓަރޭޓް ދަރަޖައިގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަހާތަކުގެ ވެރިން.(ށ)	އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ކޮމިޝަނަރ ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތެކެވެ.

މާއްދާ 62. އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑު އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް

އެގާރަވަނަ ބާބު: އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުން އަދި އެހެނިހެން މަޤާމުތައް

އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުންގެ މަޤާމު: 63. އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުންގެ މަޤާމުތަކަކީ، ފުލުހުންގެ ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ތެރެއިން، ޗީފް ސުޕްރިންޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސްގެ މަޤާމުން ފެށިގެން މަތީގެ ރޭންކުގެ ފުލުހުންނެވެ.

މާއްދާ 63. އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުންގެ މަޤާމު

އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެއް ކަމުގައި ކަނޑައެޅުން: 64. (ހ)	އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެއްގެ ރޭންކަށް ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަކު ޢައްޔަންކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑުގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ކޮމިޝަނަރެވެ.(ށ)	އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެއްގެ މަޤާމަކަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނީ އޭނާ އެ މަޤާމަށް އެކަށޭނަ މިންވަރު ބެލުމަށްފަހުގައެވެ.(ނ)	ވަކިކަހަލަ މަޤާމުތަކަކީ ވަކިކަހަލަ ޚާއްޞަ ހުނަރުތަކެއް ނުވަތަ ޚާއްޞަ ޢިލްމީ ޤާބިލުކަމެއް ލިބިހުރި މަޤާމަކަށް ވާންޖެހޭކަމަށްވާނަމަ، އެ މަޤާމަކަށް ޢައްޔަންކުރަންވާނީ، އެ މަޤާމަށް އެ ބޭނުންވާ ޚާއްޞަ ޢިލްމީ ޤާބިލުކަމާއި ހުނަރު ލިބިގެންވާ މީހެކެވެ.(ރ)	މަޤާމުގެ ކުރިއެރުމެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މީހަކު އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެއްގެ މަޤާމަކަށް ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން އެއްވެސް ފަރާތެއް ޢައްޔަންކުރެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެގްޒެކެޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑުން ލަފާ ދީފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައި ވާނަމައެވެ.

މާއްދާ 64. އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެއް ކަމުގައި ކަނޑައެޅުން

އެހެން މަޤާމުތައް: 65. ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް މި ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޤާމުތައް އުފެއްދުމުގެ ބާރު ވަޒީރުގެ ލަފާގެމަތިން ކޮމިޝަނަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 65. އެހެން މަޤާމުތައް

ވަގުތީ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކުރުން: 66. (ހ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ޢާންމު މުވައްޒަފުންގެ ދާއިމީ މަޤާމުތަކުގެ އިތުރަށް، ވަގުތީ މުވައްޒަފުންނަށް ބޭނުންވާކަމަށް ކޮމިޝަނަރަށް ފެނިއްޖެހިނދެއްގައި، ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން ވަގުތީ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކުރުމުގެ ބާރު، ކޮމިޝަނަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.&nbsp;(ށ)	ވަގުތީ މުވައްޒަފަކު ޢައްޔަންކުރެވޭނީ އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ވަގުތީ މަޤާމެއް އުފެއްދުމަށްފަހުގައެވެ.(1)		ވަކި ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން ވަކި މަސައްކަތެއްކުރުމަށް ނުވަތަ ވަކި މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމަށް، ވަކި މުއްދަތަކަށް.(2)		ވަކި ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން ވަކި ދާއިރާއެއްގައި ޚިދުމަތްކުރުމަށް، ވަކި މުއްދަތަކަށް.(3)		މާލީ ޢިނާޔަތެއް ދެވޭ ނުވަތަ މާލީ ޢިނާޔަތެއް ނުދެވޭ ގޮތަށް ފަރުމާކޮށް ހިންގާ އިންޓަރންޝިޕް ޕްރޮގްރާމެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ ގޮތުން އިންޓަރންސްއިންގެ ގޮތުގައި.(ނ)	ވަގުތީގޮތުން ޢައްޔަންކުރެވޭ މީހަކު 2 (ދޭއް) އަހަރުދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ޢައްޔަންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ދެ އަހަރުދުވަހަށްވުރެ އިތުރުވާނަމަ، އެ މުވައްޒަފެއްގެ މަޤާމު ދާއިމީ މަޤާމެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެންދާނެއެވެ.(ރ)	ވަގުތީ މުވައްޒަފުންގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރާ މުވައްޒަފުންވެސް ޢައްޔަންކުރަންވާނީ، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް އެކަށީގެންވޭތޯ ބެލުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގައި އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ބަޔާންވެގެންވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.(ބ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ދާއިމީ އެއްވެސް މަޤާމަކަށް ވަގުތީ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

މާއްދާ 66. ވަގުތީ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކުރުން

ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީ: 67. (ހ)	ފުލުހުންގެ މަޤްޞަދާއި، މަސްއޫލިއްޔަތާއި، ވާޖިބު އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އަދާކުރުމަށްޓަކައި ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގެ ނަމުގައި ޚާއްޞަ ފުލުހުންގެ ބަޔަކު އުފެއްދުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ވަޒީރުގެ ލަފާގެމަތިން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ށ)	ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގައި ހިމެނޭނީ ޚާއްޞަ ފުލުހުންގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމަށް އެދޭ ބައެކެވެ.(ނ)	ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގެ މުވައްޒަފުންނަށް ވަޒީފާދީ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ، ކަމާގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.(ރ)	ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގެ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމުތަކާއި ރޭންކުތަކާއި އެންމެހައި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅައި، ހަމަޖައްސާނީ ވަޒީރެވެ.(ބ)	ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގެ މުވައްޒަފުން ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަންތަން ކަނޑައެޅުމާއި، ބަދަލުކުރުމުގެ ކަންތައްތައް ހިންގައި ބަލަހައްޓާނީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއެވެ.(ޅ)	ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފުލުހުންގެ ހުވާކުރަން ވާނެއެވެ.(ކ)	ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގެ މުވައްޒަފުންނަށް މި ޤާނޫނުގައި ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވާ އެންމެހައި ބާރުތަކާއި، އިޚްތިޔާރުތަކާއި، ޙިމާޔަތްތަކާއި ޙައްޤުތައް ލިބިގެންވެއެވެ.(އ)	ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގެ މުވައްޒަފުން ވަޒީފާގައި ޙަރަކާތްތެރިވާންޖެހޭނީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ކަނޑައަޅާ ތާރީޚަކުން ފެށިގެން ކޮމިޝަނަރ ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލެވޭ ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުންނެވެ.

މާއްދާ 67. ސްޕެޝަލް ކޮންސްޓަބިއުލަރީ

ބާރަވަނަ ބާބު: ވަޒީރުގެ ދައުރު

ވަޒީރުގެ ދައުރު: 68. (ހ)	މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ އެންމެހައި ކަންކަމުގެ ޒިންމާ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން އުފުލާ އެންމެ އިސްފަރާތަކީ ވަޒީރެވެ. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީވާނީ ވަޒީރެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ވަޒީރު އެ ޒިންމާ އުފުލާނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައަޅާ ސްޓްރެޓީޖިކް ޕޮލިސިންގ ރިކުއަޔަރމަންޓާއި އެކިއެކި ޢާންމު ސިޔާސަތުތަކާއި، ދޭ ޢާންމު އިރުޝާދުތަކާއި، ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާއި، އެކަށައަޅާ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އެ ސިޔާސަތުތަކާއި މިންގަނޑުތަކާއި ހަމަތައް ކަނޑައަޅަންވާނީ އިތުބާރު ލިބިފައިވާ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށާއި، ފުލުހުންގެ ވާޖިބުތައް ތަންފީޛުކުރެވޭނެ މާޙައުލެއް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށާއި، ވަސީލަތް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށާއި، އަދި ފުލުހުން އަދާކުރާ ވަޒީފާ ޕްރޮފެޝަނަލްކަމާއެކު އަދާކުރަމުންދާ މިންގަނޑު ބަލައި ދެނެގަނެވޭނެ އުސޫލުތައް ތަޢާރުފުކޮށް، އެ އުސޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށެވެ.

މާއްދާ 68. ވަޒީރުގެ ދައުރު

ވަޒީރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ބާރުތައް: 69. ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ހިނގަމުންދަނީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ވަޒީރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. އެގޮތުން، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ވަޒީރުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ހިންގާނެ ގޮތާއި، އެ ޚިދުމަތް ވަޒީރަށް ޖަވާބުދާރީކުރުވާނެ ގޮތް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ)	ސްޓްރެޓީޖިކް ޕޮލިސިންގ ރިކުއަޔަރމަންޓް ކަނޑައަޅައި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(ށ)	ނަތީޖާ ނެރެދެވޭ، ކުރާ ހޭދައާ އެއްވަރަށް މަސައްކަތްކުރާ، ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާ ކަންކަމުގައި އީޖާބީގޮތުން ޙަރަކާތްތެރިވާ އަދި ޖަވާބުދާރީކުރުވަނިވި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތެއް ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ވަޒީރު އެކަށައަޅަންޖެހޭ ޢާންމު ހަމަތަކާއި އުސޫލުތަކާއި ސިޔާސަތުތަކާއި މިންގަނޑުތައް އެކަށައެޅުން؛(ނ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށް ވަޒީރު ޢައްޔަންކުރަންޖެހޭ ނުވަތަ އެމީހަކު ޢައްޔަންކުރުމުގައި ވަޒީރުގެ ރުހުން ހޯދަންޖެހޭ މަޤާމުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ދައުރު އަދާކުރުން؛(ރ)	ކުށްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ގޮތުންނާއި، މުޖުތަމަޢަށް ޚިދުމަތްދިނުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެ ޢާންމު މިންގަނޑު ކަނޑައަޅައި އެންގުން؛(ބ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދެމުންދާގޮތް، ވަޒީރު ކަނޑައަޅާ އުސޫލެއްގެމަތިން، އެކި މުއްދަތުތަކުގައި ބަލަމުން ދިޔުން؛(ޅ)	ފާއިތުވި އަހަރު ހިންގިގޮތުގެ މައްޗަށް ތައްޔާރުކުރާ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އަހަރު ރިޕޯޓެއް، ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ފުރަތަމަ ދައުރުގެ ފުރަތަމަ ޖަލްސާގެ ކުރިން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވުން؛(ކ)	އަންނަނިވި ކަންކަން ބެލުމަށްޓަކައި ވަޒީރު ކަނޑައަޅަންޖެހޭ މިންގަނޑުތަކާއި އިންޑިކޭޓަރުތައް ކަނޑައެޅުން؛(1)		ހިންގުމުގެ ނިޒާމުގެ ފަސޭހަކަން؛(2)		ފުލުހުންނާމެދު ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު އޮތް ނިސްބަތް؛(3)		ކުށުގެ އަނިޔާގެ ޝިކާރައަކަށްވާ މީހުން ފުލުހުންނާމެދު ކުރާ އިތުބާރު؛(4)		ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤުތައް ހިނގާގޮތާއި، އޭގެ އަވަސްމިނާއި އޭގެ ނަތީޖާ ނެރެދެވޭ މިންވަރު؛(5)		ފުލުހުން ޒިންމާ އުފުލާ މިންވަރު؛(6)		ފުލުހުން ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގައި އެންމެ ޚަރަދުކުޑަ އެންމެ ނަތީޖާ ހެޔޮގޮތް އިޚްތިޔާރުކުރާ މިންވަރު؛(7)		ފުލުހުން އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށް ތަބާވާ މިންވަރު؛(އ)	މުޅި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ވަޒަންކުރުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ކަންކަން ބަލާނެ ހަމަތައް ކަނޑައެޅުން؛(1)		ހިނގަމުންދާ އަހަރަށް ލަފާކޮށް ކަނޑައަޅާފައި އޮންނަ ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް ނަތީޖާ ހާސިލުކުރެވޭ މިންވަރު؛(2)		ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ފުލުހުންނަށް ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތައް؛(3)		ފުލުހުންނަށް ހުރި މާއްދީ ވަސީލަތްތަކުގެ ދަތިކަން.(ވ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީރު އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ، ދައުލަތުގެ އެހެން މުއައްސަސާއަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ އެއިން ފަރާތެއްގެ އެއްބާރުލުން ލިބިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްކަމަށްވާނަމަ، އެ މުއައްސަސާއަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ އެ މުއައްސަސާގެ އެއްބާރުލުން ލިބިގެން އެކަމެއް ކުރުން.(މ)	މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޤްޞަދުތައް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ވަކި ދާއިރާއަކަށް އިސްކަންދީގެން ޚާއްޞަ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމާއި، ވަކި ދާއިރާއަކަށް ޚާއްޞަ ސަމާލުކަންދީގެން ތަޙްޤީޤުތައް ހިންގުމަށް ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅައި ފުލުހުންނަށް އެންގުމުގެ ބާރު ވަޒީރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ފ)	ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ވަކި މައްސަލައެއްގެ ތަޙްޤީޤު ލަސްވާކަމުގެ ޝަކުވާ ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ތަޙްޤީޤެއް ލަސްވާކަން ފާހަގަކުރެވިއްޖެނަމަ އެ މައްސަލައެއްގެ ތަޙްޤީޤު އަވަސްކުރުމަށް އެންގުމާއި، ވަކި މައްސަލައެއްގެ ތަޙްޤީޤާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ ބާރު ވަޒީރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ދ)	މި މާއްދާގެ (ފ) ގެ ދަށުން ވަޒީރު އެންގުމެއް އަންގައިފިނަމަ، އެ މައްސަލައެއްގެ ތަޙްޤީޤު ލަސްވުމަށް މެދުވެރިވި ސަބަބު، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ވަޒީރަށް ލިޔުމުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ.(ތ)	މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަޒީރަށް ލިބިދޭ ބާރު ބޭނުންކުރުމުގައި އަންގާ އެންގުންތައް ޢާންމު ގޮތެއްގައި އަންގަންވާނީ ކޮމިޝަނަރަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ވަކި މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން މި މާއްދާގެ (ފ) ގެ ދަށުން އެހެން ފުލުހަކަށް އަންގަންޖެހޭ އެންގުންތައް އެންގުމާއި، ވަކިވަކި ފުލުހުންނަށް އެންގުންތައް އަންގަންޖެހިއްޖެކަމަށް ވަޒީރަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވިދާނެއެވެ.(ލ)	ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީރު ޖަވާބުދާރީވުމަށްޓަކައި، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ކަންކަން ހިނގަމުންދާ ގޮތާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ ގޮތުން ފުލުހުންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ބާރު، ވަޒީރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ގ)	މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކި ކަންކަމުގައި ޕޮލިސް ބޯޑުން ދޭ ލަފާ ތަންފީޛުކުރުމަށް އަންގަންޖެހޭ އެންގުންތައް ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުމުގެ ބާރު ވަޒީރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 69. ވަޒީރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ބާރުތައް

ވަޒީރު ވަކިވަކި އެންގުން ނޭންގުން: 70. (ހ)	މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަޒީރަށް ލިބިދޭ ބާރު ބޭނުންކުރުމުގައި އަންގާ އެންގުންތައް އަންގަންވާނީ ކޮމިޝަނަރަށެވެ. ކޮމިޝަނަރ ނޫންފަރާތަކަށް ވަގުތުން އަންގަންޖެހޭ އެންގުމެއްނަމަ ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ ކޮމިޝަނަރ ނޫންފަރާތަކަށް އެންގުމެއް އަންގަންޖެހިއްޖެ ޙާލަތެއްގައިވެސް ފުލުހުންގެ އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރަކަށް ނޫން މުވައްޒަފަކަށް ވަކި އެންގުމެއް އަންގައި އަމުރުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.&nbsp;(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަޒީރު ފުލުހުންނަށް އަންގަން ބޭނުންވާ ކަންކަން އަންގާނީ ޢާންމުކޮށް އަންގާ އެންގުމެއްގެ ގޮތުގައި ފުލުހުންގެ ވަކި މަސައްކަތްތަކެއް ނުވަތަ ވަކި ދާއިރާތަކެއްގައި ހިމެނޭ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންވީގޮތުގެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ އުސޫލުންނެވެ.&nbsp;(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 242 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީރު ޖަވާބުދާރީވުމަށްޓަކައި، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ކަންކަން ހިނގަމުންދާ ގޮތާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ ގޮތުން ފުލުހުންގެ މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކާ ސުވާލުކުރުމުގެ ބާރު، ވަޒީރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 70. ވަޒީރު ވަކިވަކި އެންގުން ނޭންގުން

ތޭރަވަނަ ބާބު: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ދައުރު

ތަޙްޤީޤުތައް ހިންގުމުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ދައުރު: 71. ފުލުހުން ހިންގާ އެކިއެކި ތަޙްޤީޤުތައް ހިންގަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ ބެލުމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން، ފުލުހުން ހިންގާފައިވާ ނުވަތަ ހިންގަމުންދާ ތަޙްޤީޤަކާ ގުޅިގެން ދަޢުވާ އުފުލުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާނެ އެ ތަޙްޤީޤަކާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ބަޔާންކޮށްދިނުމަށް ފުލުހުންނަށް އެންގުމުގެ ބާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މާއްދާ 71. ތަޙްޤީޤުތައް ހިންގުމުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ދައުރު

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އިރުޝާދަށް އެދުން: 72. (ހ)	ފުލުހުން ވަކި ތަޙްޤީޤެއް ކުރަމުންދާ ޙާލަތުގައި، އެ ތަޙްޤީޤަކާ ގުޅޭގޮތުން ވަކިކަމެއް ކުރަންޖެހިއްޖެނަމަ އެކުރަން ބޭނުންވާ ކަމެއް، އެއީ ޤާނޫނުގެ ވަކި ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ކަމެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އިރުޝާދަކަށް އެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އިރުޝާދަށް ފުލުހުން އެދެންވާނީ ލިޔުމުންނެވެ. އަދި އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އިރުޝާދު ދޭނީވެސް ލިޔުމުންނެވެ.(ނ)	ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވަކިގޮތަކަށް ވަކި ޙާލަތެއްގައި ވަކި އިރުޝާދެއް ފުލުހުންނަށް ދީފިކަމަށްވާނަމަ، އެ އިރުޝާދަކަށް ފުލުހުން ތަބާވާންވާނެއެވެ.(ރ)	ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް މި މާއްދާގެ ދަށުން ދޭ އެންމެހައި އިރުޝާދުތައް ފުލުހުން ލިޔެ ބަލަހައްޓައި ދަފްތަރުކުރަންވާނެއެވެ.&nbsp;

މާއްދާ 72. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އިރުޝާދަށް އެދުން

ސާދަވަނަ ބާބު: ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީގެ ދައުރު

ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު: 73. ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބަލަމުން ގެންދިޔުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ކޮމިޓީއެއް އޮންނަންވާނެކަމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 241 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާތީއާއި، ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކުގެ މައްޗަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ބާރު ހިންގޭނެކަމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 239 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާތީއާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 236 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ހިމެނޭކަމަށްވާތީއާއި، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތަކަކީ ކޮބައިކަން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 244 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާތީއާއި، ބަޔާންކުރެވިދިޔަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާތަކުގެ ދަށުން އުފެދި ހިނގަމުންދާ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބެލުމަށްޓަކައި، ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީއަށް ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީރާއި ފުލުހުންނާ ސުވާލުކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އަންނަނިވި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކޮމިޓީއަށް ފެންނަ ގޮތުގެ ލަފާ ދެވިދާނެއެވެ.(ހ)	މުޖުތަމަޢުގެ އަމަންއަމާންކަމާއި ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ ގޮތުން ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ މައިގަނޑު ސިޔާސަތުތަކަކީ ކޮބައިކަން ކަށަވަރުކުރުމާއި އެއިން ސިޔާސަތަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއް އޮތްކަމަށް ކޮމިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލެއް، ވަޒީރަށާއި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(ށ)	ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ އެންމެހައި މީހުން ޙިމާޔަތްކޮށްދީ، އެބައިމީހުންގެ މުދަލާއި ގެދޮރު ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ގެންގުޅޭ މައިގަނޑު ސިޔާސަތުތަކަކީ ކޮބައިކަން ކަށަވަރުކުރުމާއި އެއިން ސިޔާސަތަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއް އޮތްކަމަށް ކޮމިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލެއް، ވަޒީރަށާއި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(ނ)	ޖިނާއީ ކުށް ތަޙްޤީޤުކުރުމާއި ހެކިތައް ރައްކާތެރިކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި މައްސަލަތައް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމަށް ބޭނުންވާނެ ތައްޔާރީތައް ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ގެންގުޅޭ ޢާންމު ސިޔާސަތުތަކަކީ ކޮބައިކަން ކަށަވަރުކުރުމާއި އެއިން ސިޔާސަތަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއް އޮތްކަމަށް ކޮމިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލެއް، ވަޒީރަށާއި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(ރ)	ޤާނޫނު ނެގެހެއްޓުމުގައި ގެންގުޅޭ ޢާންމު ސިޔާސަތުތަކަކީ ކޮބައިކަން ކަށަވަރުކުރުމާއި އެއިން ސިޔާސަތަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއް އޮތްކަމަށް ކޮމިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލެއް، ވަޒީރަށާއި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(ބ)	ފުލުހުން ހިންގަމުންދާ ނުވަތަ ހިންގާފައިވާ އެކިއެކި އޮޕަރޭޝަންތަކާއި ޙަރަކާތްތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރެއިން ހިނގަމުންދާ ތަޙްޤީޤަކަށް ހުރަސްނޭޅޭނެ މަޢުލޫމާތު އޮޅުން ފިލުވުން؛(ޅ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ނެރުމަށް ބޭނުންވާ ނަތީޖާ ނެރެވެމުންދާ ނިސްބަތް ބެލުމާއި އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއް އޮތްކަމަށް ކޮމިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލެއް، ވަޒީރަށާއި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(ކ)	ތަޙްޤީޤަށް ބަންދުކުރެވޭ މީހުންނާމެދު ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ އުސޫލުތައް ދެނެގަތުމާއި އެއިން ކަމަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއް އޮތްކަމަށް ކޮމިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލެއް، ވަޒީރަށާއި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(އ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް އިތުބާރުހުރި ގޮތެއްގައި ދެމުންދިޔުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު އާލާކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ކޮބައިކަން ފާހަގަކޮށް، އެ ފިޔަވަޅުތައް، ވަޒީރަށާއި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(ވ)	ފުލުހުން އެކިއެކި ކަންކަމުގައި ގެންގުޅޭ އާލާތްތަކާއި ވަސީލަތްތަކާއި ހަތިޔާރާ ގުޅޭގޮތުން ހޯދަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ހޯދައި، އެ ބޭނުންކުރަމުންދާ އުސޫލުތައް ދިރާސާކޮށް، އެއިން ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ކަމެއް އޮތްކަމަށްވާނަމަ، އެކަމެއް، ވަޒީރަށާއި ކޮމިޝަނަރަށް އެންގުން؛(މ)	ވަޒީރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ވަޒީރު ކުރަމުންދާ ނިސްބަތް ބަލައި، ވަޒީރު ޖަވާބުދާރީކުރުވުން؛(ފ)	ކޮމިޝަނަރުގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތު އޭނާ އަދާކުރަމުންދާ ނިސްބަތް ބަލައި، ކޮމިޝަނަރ ޖަވާބުދާރީކުރުވުން؛(ދ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި ޒަމާނީ އަދި ދީމިޤްރާޠީ ސިފަތަކާއި އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ އުސޫލުތައް ވަރުގަދަކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައްކަމަށް ކޮމިޓީއަށް ފެންނަ ފިޔަވަޅުތައް ވަޒީރަށާއި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށް އެންގުމާއި، ކަމާގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއް އޮތްކަމަށް ކޮމިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ އިޞްލާޙުތައް ގެނައުމަށް ހުށަހެޅުން.&nbsp;

މާއްދާ 73. ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު

ކޮމިޓީގެ އެންގުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުން: 74. (ހ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ޖަވާބުދާރީކުރުވުމަށް ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ ކޮމިޓީއާ ޙަވާލުކުރެވިގެންވާ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ދާއިރާގައި އެ ކޮމިޓީން އެ ކޮމިޓީގެ ޖުމްލަ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ނިންމައި، ލިޔުމުން ވަޒީރަށް އަންގާ ކަންކަމާ ގުޅިގެން، އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ބަލައި، އެކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީރު ފިޔަވަޅު އަޅަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިޞްލާޙުކުރުމަށް އަންގާ ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރެވެން ނެތް ޙާލަތެއްގައި އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ލިޔުމުން ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީއަށް އެންގުމަކީ ވަޒީރު ނުވަތަ ކޮމިޝަނަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.

މާއްދާ 74. ކޮމިޓީގެ އެންގުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުން

ފަނަރަވަނަ ބާބު: ޕޮލިސް ބޯޑު

ޕޮލިސް ބޯޑު: 75. (ހ)	މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޮމިޝަނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރުމުގައި، އެ މަޤާމަށް އެކަށޭނެ ފަރާތެއް ވަޒަންކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންތައްތައް ކުރުމަށާއި، މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލަފާދޭންޖެހޭ ކަންކަމުގައި ވަޒީރަށާއި، ޤާނޫނުގައި ލަފާދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ލަފާދިނުމަށް އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން "ޕޮލިސް ބޯޑު" ގެ ނަމުގައި 7 (ހަތެއް) މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ބޯޑެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.&nbsp;(1)		ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ 2 (ދޭއް) މެންބަރުން؛(2)		ފަންނީ ދާއިރާއަކުން ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ 3 (ތިނެއް) މެންބަރުން؛(3)		ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލައިގެން ޢާންމު ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން، ކުރިމަތިލާ 2 (ދޭއް) މެންބަރުން.(ށ)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ބޯޑަށް މެންބަރުން ޢައްޔަންކުރުމުގައި އެކިއެކި ދާއިރާތަކުން ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތްތައް ހިމެނުމަށް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ މެންބަރުން ޢައްޔަންކުރާނީ ވަޒީރުގެ ލަފާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.(ރ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ މެންބަރުން ޢައްޔަންކުރުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން އެކަމަށް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލުމުން ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ ތެރެއިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއްގައި ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ފާސްކުރާ މީހުން އެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.(ބ)	ބޯޑުގެ މެންބަރުންނަކީ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހަކުކަމުގައި ވެގެން ނުވާނެއެވެ.(ޅ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބޯޑު މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 75. ޕޮލިސް ބޯޑު

ޕޮލިސް ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް: 76. ޕޮލިސް ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.(ހ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުތަކުގައި ބަޔާންވެފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދެމުންދޭތޯ ބެލުމާއި، ފުލުހުން ޢަމަލުކުރަމުންދާ އުސޫލަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލަކާމެދު ފެންނަ ގޮތުގެ ލަފާ ދިނުން؛(ށ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގައި ހިންގުމުގައާއި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މަސައްކަތް ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގައި ކުރަމުން ދިޔުމުގައި، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ޤާނޫނާއި ކަމާގުޅޭ އެހެނިހެން ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މާލީ ކަންކަން ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގައި ޢަމަލުކުރަމުންދާ ގޮތްތައް ބަލައި ފެންނަ ލަފައެއް ދިނުން؛(ނ)	ފުލުހުންނާމެދު ތައުދީބީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ނިޒާމުގެ ދަށުން ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ފުލުހުންނާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލުތަކަކީ، ހާމަކަންބޮޑު، އަދި ފުލުހުންނަށް ލިބިފައިވާ ބާރު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރިޔަ ނުދިނުމަށާއި، ފުލުހުންގެ ވާޖިބަށް އެމީހުން އިހުމާލުވިޔަ ނުދިނުމަށް ބައްޓަންކުރެވިފައިވާ އުސޫލުތަކެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމާއި، އެ އުސޫލުތައް ގަވާއިދުން މުރާޖަޢާކޮށް، އެ އުސޫލުތަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލާމެދު ލަފާ ދިނުން؛(ރ)	ކުށް މަދުކުރުމަށްޓަކައި ހިންގޭ ޕްރޮގްރާމްތައް ދިރާސާކުރުމާއި އެ ޕްރޮގްރާމްތަކުން ނަތީޖާ ނެރެވޭ މިންވަރު ދިރާސާކޮށް ވަޒަންކުރުމާއި އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކަމެއް އޮތްކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަމެއްގެ ލަފާ ދިނުން؛(ބ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި ޒަމާނީ އަދި ދީމިޤްރާޠީ ސިފަތަކާއި އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ އުސޫލުތައް ވަރުގަދަކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ކަމަށް ފެންނަ ފިޔަވަޅުތަކާގުޅޭ ލަފާ ދިނުމާއި، ކަމާގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއް އޮތްކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަމާގުޅޭ ލަފާ ދިނުން؛(ޅ)	ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންނަށް ދެމުންގެންދާ ޚިދުމަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެކުލަވާލާފައިވާ ސިޔާސަތުތައް ބަލައި ދިރާސާކުރުމާއި، އެފަދަ ޚިދުމަތަކަށް ބަދަލެއް ގެންނަން ފެންނަނަމަ، އެފަދަ ބަދަލެއް ގެނައުމަށް މަޝްވަރާއާއި ލަފާދިނުން؛(ކ)	ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން އެއިރަކަށް ހާސިލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ލަނޑުދަނޑިތައް ހާސިލުކުރެވެމުންދާ މިންވަރު ބަލައި، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ތަރައްޤީކޮށް ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި ބޯޑަށް ފެންނަ ލަފާދިނުން؛(އ)	ކޮމިޝަނަރ އަދި ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ ކަމަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޕޮލިސް ބޯޑުން ކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން؛(ވ)	ކޮމިޝަނަރ އަދި ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ މަޤާމުން ވަކިކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ޕޮލިސް ބޯޑުން ކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން.(މ)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުން ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނަކުން ޕޮލިސް ބޯޑުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން.

މާއްދާ 76. ޕޮލިސް ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް

ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ދައުރު: 77. ޕޮލިސް ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މެންބަރުންގެ ދައުރަކީ، 4 (ހަތަރެއް) އަހަރުދުވަހެވެ.

މާއްދާ 77. ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ދައުރު

ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ރިޔާސަތު: 78. ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ރިޔާސަތަކީ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އިންތިޚާބުކުރާ ބޯޑުގެ މެންބަރެކެވެ.

މާއްދާ 78. ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ރިޔާސަތު

އިދާރީ އިންތިޒާމުތައް: 79. ޕޮލިސް ބޯޑު ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ އިދާރީ އިންތިޒާމުތައް ވަޒީރު ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 79. އިދާރީ އިންތިޒާމުތައް

ސޯޅަވަނަ ބާބު: ފުލުހުންނާމެދު ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމާއި ތައުދީބީ ފިޔަވަޅު އެޅުން

ފުލުހުންނާމެދު ކުރެވޭ ޝަކުވާތައް ބެލުމުގެ އުސޫލު ކަނޑައެޅުން: 80. (ހ)	ފުލުހުންނާމެދު ކުރެވޭ ޝަކުވާ ބަލައިގަނެ، އެ ޝަކުވާއެއް ބަލައި، ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭނަމަ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ތެރޭގައި އެ ފިޔަވަޅުއެޅޭނެ ނިޒާމެއް ކޮމިޝަނަރ ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ.&nbsp;(ށ)	ފުލުހުންނާމެދު އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ޝަކުވާ ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.(1)		ކޮރަޕްޝަންގެ ކުށެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ފުލުހަކު ކުރުން؛(2)		ޙާލަތާ އެކަށީގެންނުވާ ބާރުގެ ބޭނުންކުރުން، ނުވަތަ އިންސާފުވެރި ނޫން، ނުވަތަ ހަރުކަށި ނުވަތަ އަނިޔާވެރި ކަމެއްކަމަށް ބެލެވޭ ކަމެއް ކުރުން؛(3)		ޤާނޫނުން ލިބިދޭ ބާރު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްގެން ވަކިކަމެއް ކުރުން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލުން؛(4)		ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ ގަވާއިދުގައި މަނާކަމެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެއް ފުލުހަކު ކުރުން.

މާއްދާ 80. ފުލުހުންނާމެދު ކުރެވޭ ޝަކުވާތައް ބެލުމުގެ އުސޫލު ކަނޑައެޅުން

ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑް: 81. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 80 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަކުވާތައް ބަލައި ތަޙްޤީޤުކުރުމަށްޓަކައި ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑެއް ކޮމިޝަނަރ ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ.(ށ)	މިގޮތުން، ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑަށް ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާއެއް ބަލައި ތަޙްޤީޤުކުރެވޭ މައްސަލަތަކުގައި ތައުދީބީ ފިޔަވަޅު އެޅުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.(ރ)	ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއް ތަޙްޤީޤުކުރާއިރު، ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް އުފުލަންޖެހޭކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤުކުރުމަށްޓަކައި ކަމާބެހޭ ޔުނިޓަށް މައްސަލަ ފޮނުވަންވާނެއެވެ.(ބ)	ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑުން ޝަކުވާއެއް ބެލުމަކީ، ނުވަތަ ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަށް ނިންމުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި، ޖިނާއީ ދަޢުވާ ނުކުރެވެންވީ ސަބަބެއްނޫނެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ ވިހިވަނަ ބާބުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފުލުހަކަށް ތައުދީބީ އަދަބެއް ދެވުނުކަމުގައިވީނަމަވެސް، އޭނާ ޖިނާއީ ކުށެއް ކޮށްފިނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް އުފުލުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

މާއްދާ 81. ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑް

ތައުދީބީ ފިޔަވަޅު އެޅުން: 82. (ހ)	ފުލުހުންނަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރިޔަ ނުދިނުމަށާއި، ފުލުހުންގެ ވާޖިބަށް އެމީހުން އިހުމާލުވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި، މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަކިވަކި ފުލުހުންނާމެދު ތައުދީބީ ފިޔަވަޅުއެޅުމުގެ ބާރު ކޮމިޝަނަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަރަށް ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން ތައުދީބީ ފިޔަވަޅުގެ ގޮތުގައި އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތައް އެޅިދާނެއެވެ.(1)		ނަޞޭޙަތްދިނުން؛(2)		ކައުންސެލިންގ ދިނުން؛(3)		ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަން ބަދަލުކުރުން؛(4)		ކައިރިން ސުޕަރވައިޒްކުރެވޭ ގޮތަށް ވަޒީފާ އަދާކުރުވުން؛(5)		މުސާރައިގެ ކުރިއެރުމެއް ހިފެހެއްޓުން؛(6)		ޕްރޮމޯޝަން ހިފެހެއްޓުން؛(7)		ޚާއްޞަ ތަމްރީނު ފުރިހަމަކުރުވުން؛(8)		އެއް މަސްދުވަހުގެ މުސާރައަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން؛(9)		އިންޒާރުދިނުން؛(10)		ވަކި މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތުން ސަސްޕެންޑުކުރުން؛(11)		މަޤާމު ދަށްކުރުން؛(12)		ރޭންކު ދަށްކުރުން؛ އަދި(13)		ވަޒީފާއިން ވަކިކުރަން ލަފާދިނުން.(ނ)	މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ތެރެއިން ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަން ބަދަލުކުރުމުގައި، ވަޒީފާ ބަދަލުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޢިލްމީ އަދި ފަންނީ ޤާބިލުކަން ނުވަތަ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިނެތް ދާއިރާއަކުން ޚިދުމަތްކުރަން ޖެހިދާނެ ޑިޕާޓްމަންޓަކަށް ނުވަތަ ޔުނިޓަކަށް އެފަރާތެއް ބަދަލުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.

މާއްދާ 82. ތައުދީބީ ފިޔަވަޅު އެޅުން

ތައުދީބީ މައްސަލަތައް ގިންތިކުރުން: 83. (ހ)	މި ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ތައުދީބީ މައްސަލަތައް ބެހިގެންވަނީ އަންނަނިވި ގިންތިތަކަށެވެ.(1)		މަޝްވަރާކޮށްގެން ޙައްލުކުރެވޭ މައްސަލަތައް؛(2)		ޑިސިޕްލިނަރީ އަދި އިދާރީ ކުދި ކުށްތައް؛ އަދި(3)		ޑިސިޕްލިނަރީ އަދި އިދާރީ ބޮޑެތި ކުށްތައް.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގިންތިތަކުގައި ހިމެނޭ ކުށްތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 83. ތައުދީބީ މައްސަލަތައް ގިންތިކުރުން

ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ އިޖުރާއަތު: 84. (ހ)	ފުލުހަކާ މެދު ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާއެއް ނުވަތަ ތުހުމަތުކުރެވޭ ޑިސިޕްލިނަރީ ނުވަތަ އިދާރީ ކުށަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ ފުލުހަކު ކުރި ޢަމަލަކާ ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ޢަމަލަކާ ގުޅިގެން އެމީހެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް އަޅަންވާނީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ޢަމަލު ފުލުހުންގެ ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑުން ތަޙްޤީޤުކުރުމަށްފަހު، އެ ތަޙްޤީޤަކުން ހާމަވާ ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ބޯޑުން ނިންމާ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މައްސަލަތައް ޕްރޮފެޝަނަލް ސްޓޭންޑަރޑްސް ކޮމާންޑުން ތަޙްޤީޤުކުރުމާއި، އެ ކޮމާންޑުން ތަޙްޤީޤު ނިންމައި ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑަށް ހުށަހެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.&nbsp;(ނ)	މި ޤާނޫނުގެ 83 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގިންތިތަކުގައި ހިމެނޭ މައްސަލަތަކަށް ކަނޑައެޅޭ އަދަބުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.&nbsp;

މާއްދާ 84. ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ އިޖުރާއަތު

ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑު: 85. (ހ)	މި ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ މައްސަލަތައް ބަލައި، ތައުދީބީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، "ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑު" ގެ ނަމުގައި، އެކަމަށް ޚާއްޞަ ބޯޑެއް ކޮމިޝަނަރ އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.(ށ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބޯޑު އެކުލެވިގެންވަނީ އަންނަނިވި މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.(1)		ފުލުހުންގެ ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ތެރެއިން ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރާ 3 (ތިނެއް) އޮފިސަރުން؛(2)		ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ތެރެއިން ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރާ 3 (ތިނެއް) އަންހެން މުވައްޒަފުން؛ މި ތިން ފަރާތުގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން އެއްފަރާތަކީ، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޔުނިފޯމު އެޅި ފުލުހަކަށްވުން؛(3)		ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ކޮމިޝަނަރ ޢައްޔަންކުރާ ޤާނޫނީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފަކު.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ބޯޑު އެކުލަވާލުމާއެކު އެ ބޯޑު އެކުލެވިގެންވާގޮތް އެންމެހައި މުވައްޒަފުންނަށް އެންގުމަށްޓަކައި ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާގައި ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.(ރ)	ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑަށް ފޮނުވޭ މައްސަލަތަކާމެދު އެ ބޯޑުން ނިންމާ ގޮތް މައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތަށާއި، މައްސަލަ ރައްދުވާ ފަރާތަށް ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 85. ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑު

ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން މައްސަލަ ބެލުން: 86. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 85 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކަށް ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 88 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުންނެވެ.(ށ)	ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގައި ގޮތެއް ނިންމަންވާނީ، ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބަޔަށްވުރެ މަދުނޫން ޢަދަދެއްގެ މެންބަރުންގެ ހާޒިރުގައި، އެކަމާބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު، ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވާ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބޭ ގޮތަކަށެވެ.

މާއްދާ 86. ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން މައްސަލަ ބެލުން

ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤު: 87. ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ބަލާ ކޮންމެ މައްސަލައެއް ބަލައި ނިންމަންވާނީ، އެ މައްސަލަ ރައްދުވާ ފަރާތުން އޭނާގެ ދިފާޢުގައި ދައްކަން ބޭނުންވާ ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމަށްފަހުގައެވެ. އޭނާގެ ދިފާޢުގައި ވާހަކަ ދެއްކުމަށް، ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމަށް ހާޒިރުވުމުގައި، އޭނާ އިޚްތިޔާރުކުރާ ޤާނޫނީ ވަކީލަކަށާއި، އޭނާ ހުރި މަޤާމާއި ރޭންކާއި ގްރޭޑާ އެއް ފެންވަރެއްގެ މަޤާމަކާއި ރޭންކާއި ގްރޭޑެއްގައި ހުރި އެހެން މީހަކަށް އޭނާއާއެކު ހާޒިރުވުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ. މިގޮތުން، ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑަށް ޖަވާބުދާރީވުމާއި، ދިފާޢު ހުށަހެޅުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

މާއްދާ 87. ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤު

ވަޒަންކުރަންވީ މިންގަނޑު: 88. ތައުދީބީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި، ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުންވެސް އަދި އެނޫން ފަރާތަކުންވެސް ގެންގުޅޭނެ މިންގަނޑަކީ، ލިބިފައިވާ ހެއްކަށް ބުރަވެ ބަލާއިރު، އެ ހެކި ބުރަވަނީ، އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކަންތައް އޭނާ ނުކުރުމަށްވުރެ ކުރިކަމަށް ބެލުން ގާތްކަމަށް ވުމުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި، އޭނާ އެކުރި ކަންތައް އެ މަޤާމުގައި، އަދި އެ ޙާލަތުގައި ހުރި އެހެން މީހަކުވެސް ކުރާނަމަ ކުރާނީ، ހަމައެގޮތަށްތޯ ބެލުމުގެ މައްޗަށެވެ.

މާއްދާ 88. ވަޒަންކުރަންވީ މިންގަނޑު

އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީ: 89. (ހ)	ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށްޓަކައި ޢާންމު ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން 5 (ފަހެއް) މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީއެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޕޮލިސް ބޯޑުގެ ލަފާގެމަތިން ވަޒީރު އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.(ށ)	އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންނަކީ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައި ވެގެން ނުވާނެއެވެ.(ނ)	މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ކޮމިޓީ އެކުލަވާލުމާއެކު އެ ކޮމިޓީ އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް އެންމެހައި މުވައްޒަފުންނަށް އެންގުމަށްޓަކައި ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާގެ އެތެރޭގައި ޢާންމުކޮށް، އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.(ރ)	އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީއަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް އެ ކޮމިޓީން ބަލައި ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ މި ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި އެ ބޯޑުން ޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

މާއްދާ 89. އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީ

ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުން: 90. (ހ)	މި ޤާނޫނުގެ 85 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ނިންމާ މައްސަލަތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު އެ މައްސަލައެއް ރައްދުވި ފަރާތަށާއި، މައްސަލައިގެ ސަބަބުން ސީދާގޮތުން އަސަރު ފޯރައިފާނެ ކޮންމެ މީހަކަށާއި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.(ށ)	ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ނިންމާ މައްސަލައެއް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީއަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅަންވާނީ، ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން އެ މައްސަލައެއް ނިންމާ ދުވަހުން ފެށިގެން 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ.(ނ)	ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ނިންމާ މައްސަލައެއް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ މައްސަލައިގައި ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބު ތަންފީޛުކުރަންވާނީ، އެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ އެ މައްސަލައާމެދު އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީން ގޮތެއް ނިންމުމަށްފަހުގައެވެ. އަދި އެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީއަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ، އަދަބު ތަންފީޛުކުރެވޭނީ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ މުއްދަތު ހަމަވުމުންނެވެ.(ރ)	އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭ މައްސަލައެއް އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީން ބަލައި ނިންމަންޖެހޭ މުއްދަތުތަކާގުޅޭ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.(ބ)	އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީން ބަލާ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ކަމެއް އެ ކޮމިޓީއަށް ފާހަގަކުރެވިއްޖެނަމަ، އެކަމަކާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު އިސްތިއުނާފު ކޮމިޓީގެ ފަރާތުން ޕޮލިސް ބޯޑަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.&nbsp;(ޅ)	މި ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ފުލުހަކާމެދު އަޅާ ތައުދީބީ ފިޔަވަޅެއް ތަންފީޛުކުރަންވާނީ މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަރުޙަލާތައް ނިންމުމަށްފަހު، އެ ފިޔަވަޅެއް އެގޮތުގައި އެޅުމަށް ފެންނަކަމަށް ކޮމިޝަނަރ ނިންމުމުންނެވެ.

މާއްދާ 90. ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުން

ކޮމިޓީގެ ނިންމުން ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުން: 91. މި ޤާނޫނުގެ 90 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނިންމާ ނިންމުމަކާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހޭނަމަ އެ ނިންމުން ނިންމިކަން ލިޔުމުން އަންގާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ މައްސަލައެއް ޝަރުޢީ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު މައްސަލަ ރައްދުވާ ފަރާތަށާއި، އެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ސީދާ ގޮތެއްގައި އަސަރު ފޯރައިފާނެ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިގެންވެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތައް