ޖިނާއީ ކުށާއި ޖިނާއީ ޤާނޫނު

ވަރަށް ކުރުކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ކުށަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި އެކަމަކަށް އަދަބެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޮންމެ ޢަމަލެކެވެ. ނަމަވެސް އެފަދަ ކޮންމެ ޢަމަލަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް ނޫނެވެ. ޖިނާއީ ކުށަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާ ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން އެޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ޢާންމު މަޞްލަޙަތަށް ގެއްލުން ހުރި އަދި އެކަމުގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކޮންމެ ޢަމަލެކެވެ. މިގޮތަށް ޖިނާއީ ކުށްތައްކެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ޢަމަލުތަކެއް ކަނޑައަޅައި އެކުށްތަކަށް ދޭނެ އަދަބުތަކާއި އެކުށްތަކާއި އެކުށްތަކަށް އަދަބުދިނުމާ ގުޅޭ އުޞޫލުތަކަށް ޚާއްޞަކޮށް އަމާޒުކުރެވިފައިވާ ކޮންމެ ޤާނޫނަކީ ޖިނާއީ ޤާނޫނެކެވެ. ނަމަވެސް މަދަނީ ޤާނޫނެއްގައި ވެސް ޖިނާއީ ކުށެއް ބަޔާންވެފައި އޮވެދާނެއެވެ. އަދި އެކުށުގެ އަދަބާއި އެކުށާ ގުޅުންހުރި އުޞޫލެއް ވެސް ބަޔާންވެފައި އޮވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެފަދަ ޤާނޫނަކަށް ޖިނާއީ ޤާނޫނެކޭ ނުކިޔާނެއެވެ. ޖިނާއީ ކުށަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ޤާނޫނެއްގައި ޖިނާއީ ކުށަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކޮށްދީފައި އޮތް ހަނދާނެއް މިވަގުތަކު ނެތެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ޗެޕްޓަރއެއްކަމުގައިވާ (ޤާނޫނު ނަންބަރު 81/1) ޤާނޫނުލް ޢުޤޫބާތުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ލ)ގައި ކުށަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކޮށްދީފައިވެއެވެ. އެ އަކުރު ބުނާ ގޮތުން ކުށަކީ އެކަމެއް ކުރުމުން ނުވަތަ ނުކުރުމުން ޤާނޫނު އަދަބެއް ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ ކަމެކެވެ. މި މާނަކުރުމަށް ބަލާއިރު ދެކަމެއް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އެއްކަމަކީ މިމާނަކުރުމަކީ ޖިނާއީ ޤާނޫނެއްގައި އައިސްފައިވާ މާނަކުރުމަކަށްވީ ނަމަވެސް މި މާނަކުރުމުގައި ބަޔާން ކޮށްދީފައިވަނީ ކުށުގެ އާންމު މާނަކަމެވެ. އެއީ ޖިނާއީ ކުށާއި މަނާކަންކަން (މަދަނީ ކުށް) ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ. ދެވަނަކަމަކީ ކުށާއި ފާފައަކީ ދެ އެއްޗެއްކަން ފަރަޤުވާނެހެން ކުށް މާނަ ކޮށްދީފައި އޮތުމެވެ. އެގޮތުން ޤާނޫނަކުން އަދަބެއް ކަނޑައަޅާފައި އޮތުމަކީ ވަކި ކަމެއް ކުށަކަށްވުމުގެ ޝަރުތެއްކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. މިއިން އެނގޭ ގޮތުގައި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ނަޒަރުގައި ކުށާއި ފާފައަކީ ދެ މާނައެއްގައި ބޭނުން ކުރެވޭ ދެ ލަފުޒެކެވެ. ކޮންމެ ކުށަކީ ފާފަޔަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. އަދި ކޮންމެ ފާފައަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ކުށަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގައި ކުށާ ގުޅުންހުރި ވަރަށް މުހިންމު އަސާސީ ޙައްޤެއް ބަޔާން ކޮށްފައިވެއެވެ. އެ މާއްދާގެ (ހ)ގައި ވަނީ ވަކި ކަމެއް ކުރުން ނުވަތަ ވަކި ކަމެއް ނުކޮށް ދޫކޮށްލުން ކުށެއް ކަމުގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ބަޔާން ކޮށްފައި ނެތީސް އެކަމެއް ކުރި މީހަކަށް ނުވަތަ އެކަމެއް ނުކޮށް ދޫކޮށްލި މީހަކަށް އެ ކުރި ކަމަކާ ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކާ ގުޅުވައިގެން އަދަބު ދީގެނެއް ނުވާނެކަމަށެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ މި މާއްދާ ލާޒިމު ކުރަނީ މީހަކަށް އަދަބެއް ދިނުމަށްޓަކައި އެމީހާގެ ޢަމަލު އިސްލާމީ ޝަރީއަތާ ނުވަތަ ޤާނޫނަކާ ޚިލާފުވެގެން ވުމުވެ. ނަމަވެސް އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާ ޚިލާފު ނުވަތަ ޤާނޫނަކާ ޚިލާފު ކޮންމެ ޢަމަލަކަށް އަދަބެއް ދިނުން މި މާއްދާއިން ލާޒިމްކޮށްފައި ނުވެއެވެ. މިމާއްދާގައި ބަޔާންކުރަނީ އަދަބެއް މީހަކަށް ދޭނަމަ އެއަދަބު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ އަސާސީ ޙައްޤެކެވެ. އަދަބު ލިބުމަށްޓަކައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަރުޠެކެވެ. މިވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ދެންނެވިދާނެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ޖިނާއީ ކުށަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާ ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލު ތަކުގެ ތެރެއިން މުޖުތަމަޢަށް ގެއްލުންހުރިކަމަށް މުޖުތަމަޢު ޤަބޫލުކުރާ އަދި އެކަމެއްގެ އަދަބެއްގެ ގޮތުން ބަންދުކުރުން ނުވަތަ އަދަބެއްގެ ގޮތުން އެކަންކުރާ މީހެއްގައި ތެޅުން ޝަރީޢަތުން ނުވަތަ ޤާނޫނުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޮންމެ ކަމެކެވެ. ކޮންމެ ފާފައަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް ނޫނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ޖިނާއީ ކުށުގެ ނަތީޖާއަށްވުރެ ބޮޑު ފާފައިގެ ނަތީޖާ ރައްކާތެރިވުމެއް ވެސް ނޫނެވެ. ފާފައިގެ ތެރޭގައި ޢުޤޫބާތުގެ ވިސްނުމުން ބަލާއިރު ތިން ވައްތަރެއްގެ ފާފަހުރިކަން ފާހަގަކޮށްލަންޖެހެއެވެ. އެއް ވައްތަރަކީ ހަމައެކަނި އުޚްރަވީ ޢުޤޫބާތް ކަނޑައެޅިފައި ހުރި ފާފަތަކެވެ. މިފަދަ ކޮންމެ ފާފައެއް ވެސް ޢާންމު މަޞްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ގޮތުން އެފާފައެއް ކުރާ މީހަކަށް އަދަބެއް ދިނުން ބޭނުންތެރިކަމަށް ވެރީންނަށް ފެނިއްޖެ ނަމަ ތަޢުޒީރީ އަދަބެއް (އެއޮންނަ އުސޫލަކުން ވެރީން ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ އަދަބެއް) ދެވިދާނެކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ފަތުވާދެއްވާފައިވެއެވެ. އެހެންކަމާއެކު ހަމައެކަނި އުޚްރަވީ ޢުޤޫބާތް ކަނޑައެޅިފައިވާ ފާފަތަކުގެ ތެރެއިން އެޒަމާނެއްގައި އެތަނެއްގެ ވެރީން އެފާފައެއް ކުރާ މީހަކަށް އަދަބުދެމުން ނުދާ ފާފަތަކަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ކުށެއް ނޫނެވެ. އެއީ ފާފައެވެ. މީގެ މިސާލަކަށް ޖުވާކުޅުން ފާހަގަކުރެވިދާނެއެވެ. ޖުވާކުޅުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ފާފައެކެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދުގެ ކުށެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެކަމަކީ ކޮންމެހެން އަދަބެއް ކަނޑައަޅައިގެން ނޫނީ ހުއްޓުވެން ނެތް ކަމަކަށް ވެފައި، އެކަން ހުއްޓުވުމަށް އަދަބެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ބޭނުން ބޮޑުވެއްޖެނަމަ އަދަބެއް ދޭ ގޮތަށް ވެރީން ހަމަޖައްސާ ހިސާބުން އެއީ ޖިނާއީ ކުށަކަށް ވެދާނެއެވެ. ރާއްޖޭގައި މިވަގުތު ޖުވާކުޅުމަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެކަމަކީ އިސްލާމްދީނާ ޚިލާފު ކަމަކަށްވާތީ، އެކަން ހުއްޓުވުމަކީ ފުލުހުންނަށް ކުރެވިދާނެ އަދި ފުލުހުން ކުރަމުންދާ ކަމެކެވެ. ރިބާގެ ވާހަކަ ވެސް އޮތީ މިހެންނެވެ. މިއީ އިސްލާމީ ތާރީޚްގައި ވެސް މިކަން އޮތް ގޮތެވެ. ދެވަނަ ވައްތަރުގެ ފާފައަކީ އެފާފައެއް ގެނެސްގަންނަ މީހާއަށް ދުނިޔެވީ އަދަބުދިނުން ވެރިންގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކޮށްފައި ހުންނަ ފާފަތަކެވެ. މިބާވަތުގެ ފާފައަކީ ޤާނޫނީ މާނައިގައި ވެސް ކުށެވެ. މިސާލަކަށް ޝަރީޢަތުން ހައްދު ކަނޑައަޅާފައިވާ ފާފަތަކެވެ. ޒިނޭކުރުން ވައްކަންކުރުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. ތިން ވަނަ ވައްތަރުގެ ފާފައަކީ އެފާފައެއް ގެނެސްގަންނަ މީހާއަށް ދުނިޔަވީ އަދަބެއް ނެތް ކައްފާރާ ދިނުން ލާޒިމުވާ ކަންކަމެވެ. ކައްފާރާގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިފައި ހުރި ކަންކަމާއި ކައްފާރާގެ ޙަޤީޤީ މަފުހޫމަށް ބަލާއިރު ކައްފާރާއަކީ އަދަބެއް ނޫންކަން ސާފުކޮށް އެނގެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ކައްފާރާއަކީ ކުރެވުނު ފާފައަށްޓަކައި އެފާފައިން ތައުބާވެ ﷲ އާ ކުއްތަންވުމުގެ ގޮތުން ތިމާކުރާ އަޅުކަމުގެ ޢަމަލެކެވެ. އިތުރު ދުނިޔެވީ ޢުޤޫބާތަކާ ނުލައި ހަމައެކަނި ކައްފާރާ ކަނޑައެޅިފައިވާ ފާފަތަކަކީ ވެސް ޤާނޫނީ މާނައިގައި ކުށެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ޤާނޫނީ މާނައިގައި ކުށުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެ ފާފަތަކަކީ ފާފައިގެ ތެރެއިން ދުނިޔެވީ ޢުޤޫބާތް އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ކަނޑައެޅިފައި ހުރި ފާފަތަކާއި ހަމައެކަނި އުޚްރަވީ ޢުޤޫބާތް ކަނޑައެޅިފައިހުރި ފާފަތަކުގެ ތެރެއިން އެތަނެއްގެ ވެރީން ތަޢުޒީރީ އަދަބު ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ފާފަތަކެވެ. މުޖުތަމަޢަށް ގެއްލުންހުރި ޢަމަލަކީ ކޮބާ؟ މުޖުތަމަޢަށް ގެއްލުންހުރި ޢަމަލެއްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބެލުމުގައި އެންމެން އެއްބަސްވުމަކީ ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމާއެކު ވަކި ޢަމަލެއް އެއީ މުޖުތަމަޢަށް ގެއްލުންހުރި ޢަމަލެއްތޯ ބެލުމުގައި އެކި ޢިލްމުވެރިން ގެންގުޅުއްވާ މިންގަނޑު ތަފާތެވެ. ތަފާތު އެކި ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅުތަކަށް ބަލާއިރު މުޖުތަމަޢަށް ގެއްލުންހުރި ޢަމަލެއްތޯ ބެލުމުގައި އަންނަނިވި މިންގަނޑަކީ އެކަށީގެންވާ މިންގަނޑެއްކަމަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. "މުޖުތަމަޢަށް ގެއްލުންހުރި ޢަމަލަކީ އެޢަމަލެއް ވަކި ފަރުދަކާ މެދު ހިންގި ނަމަވެސް ނުވަތަ އެޢަމަލެއް ކުރަނީ ދެފަރުދަކު ނުވަތަ އެޔަށްވުރެ ގިނަ ބަޔަކު ރުހުމުގައި ބައިވެރިވެގެން ކަމަށްވީ ނަމަވެސް، އެޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން މުޖުތަމަޢުގައި ނަފުސާމެދު ނުވަތަ މުދަލާމެދު އަމާންކަން ގެއްލިފައިވާކަމުގެ އިޙުސާސް އުފައްދަފާނޭ ކޮންމެ ޢަމަލަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަދުމީހަކު މެނުވީ ޢާންމުކޮށް އެންމެން ޤަބޫލުކުރާ ހަމައެއް މުގުރިގެންދާނެ ކޮންމެ ކަމެކެވެ." ޖިނާއީ ޤާނޫނުތައް ދެނެގަތުން ޖިނާއީ ޤާނޫނުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެ އަސާސީ މައި ޤާނޫނަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތެވެ. މިސަބަބާ ހުރެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ޖިނާއީ ޤާނޫނުގެ ލަފުޒު ބޭނުންކުރެވެއެވެ. ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަކީ ޖިނާއީ ޤާނޫނުތަކުގެ އަސާސީ ޤާނޫނުކަމަށްވީހިނދު ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތެއްގައި ދެވައްތަރެއްގެ އުޞޫލުތަކެއް ބަޔާންކުރެވެއެވެ. އެއް ވައްތަރަކީ ހުރިހާ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ މައްޗަށް ވެސް ހިނގާނޭ ޢާންމު އުޞޫލުތަކެވެ. ދެވަނަ ވައްތަރަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި ބަޔާންކުރެވޭ ކުށްތަކަށް ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކެވެ. ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތް ފިޔަވައި ޖިނާއީ އެހެނިހެން ޤާނޫނުތަކުގައި އެޤާނޫނުތަކަށް ޚާއްޞަ އުޞޫލުތައް ނޫނީ ބަޔާނެއް ނުކުރެވެއެވެ. ސަބަބަކީ އެޤާނޫނުތަކަކީ ވަކި ކުށްތަކަކަށް ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތަކަކަށްވާތީއެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބަލާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި ނުހިމެނޭ ވަރަށް ގިނަ ޖިނާއީ ކުށްތަކަށް ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތަކުން ފަރުވާކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތް އިޞްލާޙްކޮށް ނުވަތަ އައު ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތެއް ގެނައުމަށްވުރެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖިނާއީ ނިޒާމުގައި އިސްކަން ދެވޭތަން ފެންނަނީ، ވަކިވަކި ޚާއްޞަ ޖިނާއީ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތައް އެކުލަވާލުމަށެވެ. އަދި ވަކިކަމަކާ ގުޅުންހުރި ޤާނޫނެއް އެކުލަވާލާނަމަ އެކަމާ ގުޅުންހުރި ޖިނާއީ ކުށްތައް ވެސް އެޤާނޫނެއްގައި ހިމެނުމަށެވެ. ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމެއް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ހިންގުމަށްޓަކައި އެންމެ އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ޖިނާއީ ޤާނޫނުތައް ވީވަރަކުން މަދުކޮށް، އެޤާނޫނުތަކަކީ އޭގައި ހުރިހާ ކުށަކާއި ހުރިހާ އުޞޫލެއް ހިމެނޭ ޝާމިލު ޤާނޫނުތަކަށް ހެދުމެވެ. އެހެންނޫނިއްޔާ އެއް ބާވަތެއްގެ ކުށްތަކަށް އެކި ޤާނޫނުތައް ތަންފީޒުކުރަންޖެހުމުގެ ސަބަބުން ހަމަހަމަކަން ގެއްލިގެންދިއުމާއި ޢަދުލު އިންސާފުގެ ގޮތްތަކާ ފުށުއެރުން ދިމާވުމަކީ ވަރަށް ގާތްކަމެކެވެ. އަދި އެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ކޮންސެޕްޓްތަކާއި އެކުލަވާލުމުގެ ރޫޙާއި ޖަޒުބާތު ތަފާތުވާކަމަށްޓަކައި އެއްބާވަތެއްގެ ކުށްތަކަށް އަދަބުދިނުމުގައި އިންސާފާ ދުރު ތަފާތުކުރުންތަކެއް ފެންމަތިވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. ޖިނާއީ ޤާނޫނުތަކާއި އެހެން ޤާނޫނުތަކާ ހުރި ގުޅުން ޖިނާއީ ޤާނޫނުތަކާއި އެހެން ޤާނޫނުތަކާ ހުރި ގުޅުމަށް ބަލާއިރު ޖިނާއީ ޤާނޫނުތައް އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައި އޮންނަ އެއް ޤާނޫނަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުވެ. ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނަކީ ޖިނާއީ ޤާނޫނުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އެންމެހާ އުޞޫލުތަކެއް ބަޔާންކުރެވިފައި އޮންނަ ޤާނޫނެވެ. ޖިނާއީ ކުށް ތަޙްޤީޤުކުރުމާއި ދަޢުވާކުރުމާއި ޝަރީޢަތް ހިންގުމާއި ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅީމާ ދެން ވާންވީ ގޮތުގެ ފުރިހަމަ ރާސްތާ ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަ ޤާނޫނެވެ. ޖިނާއީ ޚާއްޞަ ބައެއް ޤާނޫނުތަކުގައި ވެސް އެޤާނޫނުތައް ހިންގުމުގެ ޚާއްޞަ އިޖުރާއާތުތައް ބައެއް ފަހަރަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުރެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ޖިނާއީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައި އޮންނާނީ ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތެވެ. ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތު ނެތްކަންކަމުގައި ޢާންމު އިޖުރާއަތަށް ދެވޭނެއެވެ. ޖިނާއީ ޤާނޫނުތައް ދެން އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅެނީ ހެއްކާ ބެހޭ ޤާނޫނާއެވެ. ސަބަބަކީ ޖިނާއީ ކުށްތައް ސާބިތުކުރުމުގެ އުޞޫލުތައް ބަޔާންކުރަނީ ހެއްކާ ބެހޭ ޤާނޫނުގައި ކަމަށްވާތީއެވެ. ހެއްކާ ބެހޭ ތަފުސީލު ޤާނޫނެއް މިވަގުތު ރާއްޖޭގައި އަދި މިހާތަނަށް ފާސްކުރެވިފައި ނެތްނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެކަމުގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ދެޤާނޫނެއް އެބައޮތެވެ. އެއް ޤާނޫނަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 76/24 ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނެވެ. އަނެއް ޤާނޫނަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 72/14 އަންހެނުންގެ ހެކިބަހުގެ ޤާނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިދެޤާނޫނަކީ އެހާ ތަފުސީލު އުސޫލުތަކެއް ލިޔެވިފައިވާ ދެޤާނޫނަށް ނުވާތީ ކަމުގެ ހުސްކަން ފޫބައްދަނީ ލިޔެވިފައި ނުވާ ޒަމާނުއްސުރެ ޢަމަލުކުރެވޭ ބައެއް އުޞޫލުތަކުންނާއި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވައިދުގެ ބައެއް މާއްދާތަކުންނާއި ކޯޓުތަކުގެ ބައެއް އަޙްކާމްތަކުންނެވެ. އަދި ހެއްކާ ބެހޭ ބައެއް އުޞޫލުތައް ޖިނާއީ ބައެއް ވަކިވަކި ޤާނޫނުތަކުގައި ވެސް ކަނޑައަޅާފައިހުރެއެވެ. ޖިނާއީ ޤާނޫނުތަކާއި މަދަނީ ޤާނޫނުތަކާ އޮންނަ ގުޅުމަށް ބަލާއިރު އެކަތި އަނެއްކެއްޗަށް ފުރިހަމަކޮށްދޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ޖިނާއީ ކުށްކަމުގައި ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ބައެއް ޢަމަލުތައް ޖިނާއީ ޤާނޫނުތަކުގެ ބަދަލުގައި މަދަނީ ޤާނޫނުތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައި ހުރެއެވެ. އަދި އެ ޤާނޫނުތަކުގައި އެކުށްތަކާ ގުޅުންހުރި އުޞޫލުތައް ވެސް ކަނޑައަޅާފައި ހުރެއެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް މަދަނީ ޙައްލުތަކަކީ ޖިނާއީ ޤާނޫނުގެ މައުޟޫއަކަށް ނުވާއިރުވެސް މަދަނީ ބައެއް އުޞޫލުތައް ވެސް ޖިނާއީ ބައެއް ޤާނޫނުތަކުގައި ހިމަނާފައި ހުރެއެވެ. މިސާލަކަށް 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) އެކުށުގެ ޝިކާރައަކަށް ވާ ފަރާތަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގެ ހަމަތަކެއް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މިނޫނަސް ފަހުގެ ބައެއް ޖިނާއީ ޤާނޫނުތަކުގައި މަދަނީ ބައެއް ކަންކަމާ ގުޅޭ އުޞޫލުތައް ގެނެފަސްފައި ހުރެއެވެ. އެގޮތަށް ހިމަނާފައި ނުވާ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި ޖިނާއީ ޤާނޫނުތަކުން ކުށްކަމުގައި ކަނޑައަޅާ ޢަމަލުތަކުގެ މަދަނީ ބައި ޙައްލުކުރަނީ މަދަނީ ޤާނޫނުތަކުގެ އަލީގައެވެ. ލިޔުނީ: ނޫރުއްސަލާމް އަބޫބަކުރު